تغذیه/ خواص و نحوه مصرف «ماهی» در طب سنتی

نظر طب سنتي درباره ماهي و نوع مصرف آن ماهي مزاج سرد و تري دارد. ماهي‌هايي که در اقيانوس و آب‌هاي شور زندگي مي‌کنند، سردي و تري کمتري دارند، اما ماهي ايده‌آل، ماهي‌اي است که در آب‌هاي روان و شيرين زندگي کند. اين نوع ماهي، ماهي معتدل از نظر مزاج است. در طب سنتي توصيه مي‌شود همراه ماهي برخي مواد غذايي مصرف شود تا از مضرات آن بکاهد. از سوي ديگر، همزماني خوردن ماهي با بعضي غذا‌ها و چاشني‌ها مناسب نيست؛ مثلا خوردن همزمان ماهي با تخم‌مرغ، شير و هر چه مزه ترشي دارد مثل آبليمو يا ترشي و سيرترشي توصيه نمي‌شود. توصيه عمومي به افرادي که مزاج خود را نمي‌دانند، خوردن موادغذايي گرم همراه ماهي است. افرادي که فشارخون دارند هم بهتر است از خوردن موادغذايي ترش‌مزه با ماهي خودداري کنند. بهترين طعم‌دهنده براي ماهي که مي‌توان با آن مصرف کرد، آب نارنج است. نارنج تنها طعم‌دهنده ترشي است که مزاج گرمي دارد. مصرف ماهي شکم پر از قديم در کشور مرسوم بوده و به دليل استفاده از موادغذايي شيرين مانند کشمش از مضرات ماهي مي‌کاهد و مصرفش بسيار مناسب است. در مازندران و گيلان، ماهي را با کمک ادويه‌هاي گرم به اعتدال مي‌رسانند. در گيلان از گياهاني مثل چوچاق و خالواش استفاده مي‌کنند. خالواش گياهي هم‌خانواده نعناع است. چوچاق نيز گياهي شبيه به گشنيز است که از عوارض سردي ماهي مي‌کاهد. مرزه، ترخون و گلپر نيز از جمله سبزي‌هاي مفيد براي طعم دادن به ماهي هستند. در اکثر نقاط ايران قبل از پختن ماهي آن را به مدت ۲ تا ۶ ساعت به شکل شکم‌پر يا در مجاورت اين سبزي‌هاي معطر قرار مي‌دهند. استفاده از زنجبيل و فلفل‌سياه نيز به عنوان طعم‌دهنده براي ماهي و ميگو مناسب است. به طور کلي، توصيه مي‌شود به دنبال مصرف ماهي آب ننوشيد. بهتر است ماهي در وعده ناهار مصرف شود و اگر فردي مزاج گرمي دارد از خوردن ماهي در وعده شام خودداري کند. نبايد ماهي را سرخ کرد بلکه بهتر است ماهي در آب خود پخته شود، بعد از پخته‌شدن نيز مي‌توان از روغن زيتون، کنجد و هسته‌انگور به ميزان کم استفاده کرد.

در تابستان ماهي بخوريم يا خير؟! بسياري از خانواده‌هاي ايراني با شروع فصل گرما از خوردن ماهي اجتناب مي‌کنند و اين غذا را مخصوص فصل سرد سال مي‌دانند؛ در حالي که متخصصان طب سنتي غذا‌هايي که با ماهي تهيه مي‌شوند را ويژه فصل گرم معرفي و مصرف آن را توصيه مي‌کنند. از نظر طب سنتي، چون ماهي طبع سردي دارد و مزاج اين فصل گرم است، مصرف انواع ماهي‌ها به صورت کبابي يا بخارپز يا غذا‌هايي که با ماهي تهيه مي‌شود همچون قليه ماهي و ماهي شکم پر مي‌تواند مزاج بدن را متعادل سازد، ضمن اين که گوشت ماهي علاوه بر مقوي و مغذي بودن در مقايسه با گوشت قرمز و مرغ بسيار سهل‌الهضم و سبک بوده و بسرعت جذب مي‌شود. در آب شور پرورش مي‌يابند و در مقايسه با انواعي که رشد مي‌کنند، آيا گوشت‌شان طبع متفاوتي دارد مي‌گويد: هر چه شوري آبي که ماهي‌ها در آن رشد مي‌کنند مانند ماهي‌هاي جنوب بيشتر شود سردي ماهي کمتر شده و هر چه آب سردتر شود مانند آب شيرين رودخانه و درياي شمال بر سردي ماهي افزوده مي‌شود.

چند توصيه براي طبخ ماهي از ديدگاه طب سنتي ماهي را با مصلحاتش بخوريد! متخصصان تغذيه خوردن ماهي با ليموترش را توصيه مي‌کنند، چون نه‌تن‌ها ليمو طعم بهتري به گوشت ماهي مي‌دهد بلکه ويتامين C. موجود در آن به جذب آهن ماهي کمک مي‌کند. مصرف مقادير زياد چاشني‌هايي، چون ليموترش و انواع ترشي‌ها به همراه ماهي به دليل آن که هردو طبع سردي دارند بخصوص براي سرد مزاجان توصيه نمي‌شود، چون ضمن اين‌که سبب بي‌حالي، ضعف و هضم سخت غذا مي‌شود، تشديد‌کننده بيماري‌هاي سرد همچون روماتيسم، آلزايمر، افسردگي و... است. در روايات اسلامي آمده است اگر ماهي بخصوص شب هنگام خورده شود و با مصلحاتش همچون خرما، گردو، عسل، روغن بادام شيرين، کنجد، زنجبيل، آويشن يا به همراه ادويه‌جات با طبع گرم خورده نشود، يکي از عوامل تشديد‌کننده ام‌اس و سکته خواهد بود. بهترين چاشني ماهي آب نارنج و سير است که هم فوايد بي‌شمار و هم طبع گرمي دارند. ماهي براي سردمزاجان يعني کساني که پوست سرد و در کل جنب و جوش کمي دارند يا در مجاورت با هواي سرد يا باد کولر دچار سردرد و رخوت مي‌شوند مناسب نيست. ماهي و ميگو، تقويت‌کننده نطفه و نيروي جنسي در طب نوين ماهي و ميگو را به دليل دارا بودن برخي ويتامين‌هاي خاص و املاحي، چون سلنيوم براي تقويت و باروري نطفه مردان مناسب مي‌دانند. ماهي مولد نطفه است و به توليد اسپرم سالم کمک مي‌کند. ضمن اين که ميگو به دليل طبع گرم و مواد مغذي زيادي که دارد به باروري نطفه کمک مي‌کند. از ديدگاه طب سنتي ماهي و بيشتر از آن ميگو، تقويت‌کننده قواي جنسي است که البته ماهي براي کساني که گرم مزاج هستند بالابرنده نيروي جنسي و در سرد مزاجان سبب کاهش قدرت جنسي مي‌شود. اشپل چه طبعي دارد؟ به تخم همه ماهي‌ها اشپل گفته مي‌شود و خاويار نام تخم ماهي ازون برون است. اشپل طبع گرم و خاويار مزاج گرم‌تري دارد و هر دو زياد‌کننده نيروي جنسي و بارور‌کننده نطفه هستند. ماهي همه بيماري‌ها را درمان نمي‌کند افسردگي و فراموشي در گروه بيماري‌هاي سرد قرار دارند و اگر هم ماهي با مصلحاتش خورده شود براي اين گروه از بيماران مناسب نيست. در مورد بيماري‌هاي قلبي، اگر مشکلات قلبي در اثر اختلالات ناشي از گرمي مزاج رخ دهد مصرف ماهي توصيه مي‌شود، اما در غير اين صورت سردي ماهي خود سست و ضعيف‌کننده قلب خواهد بود که بهتر است در اين خصوص ميگو و اشپل که طبع گرمي دارند را جايگزين ماهي کرد. اشپل و ميگو از تقويت‌کننده‌هاي حافظه و هوش و التيام‌دهنده افسردگي هستند، اما، چون ماهي رطوبت زيادي دارد و توليد‌کننده بلغم است، براي رفع اين امراض مناسب نيست بنابراين کساني که بيماري‌هاي سرد دارند بهتر است از ميگو و تخم ماهي و افرادي که بيماري‌هاي گرم دارند از ماهي استفاده کنند. در طب سنتي مصرف دو بار در هفته ماهي را مناسب و مکفي دانسته‌اند و به گفته دکتر رضايي اگر به هر دليلي نتوانستيد از ماهي استفاده کنيد انواع مغز‌ها و روغن کنجد جايگزين خوب ماهي براي دريافت امگا ـ‌۳ هستند.

ماهي‌ها خوب و بد دارند ماهي‌ها هر چه در آب تميزتري پرورش يابند و جنب و جوش بيشتري داشته باشند، کيفيت بيشتر و بهتري دارند. ماهي‌هاي پرورشي که به تعداد زياد در استخر‌هاي کم وسعت رشد مي‌کنند يا ماهي‌هايي که اغلب کف رودخانه، دريا يا اقيانوس بي‌حرکت و ساکن هستند و شناي کمتري مي‌کنند يا در آب‌هاي آلوده به سر مي‌برند، در گروه ماهي‌هاي خوب قرار نمي‌گيرند. ماهي قزل‌آلاي غيرپرورشي که در خلاف رودخانه حرکت مي‌کند يا ماهي سفيد درياي شمال از بهترين و پر‌جنب و جوش‌ترين ماهي‌هاي شمال هستند. ضمن اين که کيلکا و ساردين نيز به دليل جثه ريزشان شناگر‌هاي فعالي هستند و در طب سنتي مصرف ماهي‌هاي ريز براي درمان بيماري‌هاي زردي و يرقان و اختلالات کبدي بسيار توصيه شده است. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در ايتا https://eitaa.com/joinchat/88211456C878f9966e5 آخرين خبر در آي گپ https://igap.net/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در بله https://bale.ai/invite/#/join/MTIwZmMyZT آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar

---

بازار

---