شعار سال/ نتايج تحقيقات نشان مي دهد اشعه فرابنفش که مقداري از آن در نور لامپ هاي کم مصرف هم وجود دارد عوارض مختلفي بر روي پوست و چشم دارد که از جمله مهم ترين اين عوارض، لکه هاي پوستي، پيري پوست و آب مرواريد است. لامپ هاي کم مصرف با نور سفيد و يا فلورسنت نيز همانند هر منبع نوري مجموعه اي از نورهاي (مرئي، فرابنفش و مادون قرمز) را دارند که اگر استانداردهاي لازم در خصوص ساخت اين لامپ ها به کار گرفته نشود، آسيب هاي جدي به سلامت فرد وارد مي کنند.
عوارض پوستي
به طور کلي نورها به سه بخش نورهاي مرئي، نورهاي با امواج فرابنفش و نور با امواج مادون قرمز تقسيم مي شوند که هر منبع نوري اين سه نوع نور را در خود دارد. بيشترين آسيبي که به انسان مي رسد از جانب امواج ماوراي بنفش است که اين آسيب ها با گذشت زمان و در درازمدت به پيري پوست، لکه هاي پوستي، سوختگي و قرمزي پوست و در موارد شديد هم منجر به سرطان پوست منجر مي شود. اشعه فرابنفش(يو. وي) موجود در نور آفتاب و يا لامپ هاي کم مصرف با تحريک سلول هاي رنگدانه ساز پوست، موجب افزايش بروز لکه هاي پوستي و بروز کک و مک در پوست افراد در معرض اين نورها مي شود.
بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد ميزان تابش پرتوهاي اشعه ماوراء بنفش از يک لامپ معمولي فلوروسنت بيش از 2800 نانومتر بوده که اين مقدار از اشعه ي تابيده شده به پوست، موجب تغييرات پاتولوژيک در سلول هاي پوست مي شود. افرادي که پوست حساسي دارند بيش از سايرين از اين لامپ ها آسيب مي بينند چون ميزان پرتو ناشي از آن ها از لامپ هاي معمولي بيشتر است.
کارشناسان انجمن پوست انگليس معتقدند لامپ هاي کم مصرف موجب تسريع ابتلا به بيماري هاي پوستي و از جمله سرطان پوست و همچنين سرگيجه و ميگرن در افراد مبتلا به صرع مي شوند. اشعه ي فرابنفش نور خورشيد با انواع مختلف UVA، UVB و UVC براي پوست مضر هستند. دو اشعه ي نوع A و B اشعه هايي هستند که از نور خورشيد به زمين مي رسند و به بروز مشکلاتي در پوست مي انجامد.
تحقيقات نشان مي دهد که مقدار اندکي از اين اشعه ي فرابنفش در نور لامپ هاي کم مصرف هم وجود دارد.
دکتر محمد گلشني دبير انجمن متخصصين پوست ايران در اين زمينه مي گويد هر چند مقدار اين اشعه در لامپ هاي با نور سفيد(لامپ هاي مهتابي و کم مصرف) کم است اما چنان چه فرد بري مدت طولاني در معرض آن ها باشد در درازمدت مي تواند باعث کدري، تيرگي و ايجاد لک در پوست شود. وي گفت: افراد بهتر است براي کاهش اين مشکل از نورهاي زرد و لامپ هاي آفتابي در منزل استفاده کنند.
به گفته دبير انجمن متخصصين پوست ايران لامپ هاي با نور سفيد بايد در فاصله اي بيشتر از دو متر بر فرد تابيده شوند. اين متخصص پوست در پاسخ به اين که ترکيب کردن و در کنار هم قرار دادن نورهاي سفيد و زرد مي تواند مشکلات و عوارض نور هاي مهتابي را کمتر کند گفت: بهترين نور، نور لامپ هاي آفتابي يا همان نورهاي زرد هستند و اين ترکيب نمي تواند عوارض نورهاي سفيد را خنثي کند.
دکتر عليرضا فيروز، معاون پژوهشي مرکز تحقيقات پوست و جذام ايران نيز در اين زمينه گفت: با توجه به اين که طيف نوري لامپ هاي با نور سفيد مقداري متفاوت از لامپ هاي معمولي است توصيه مي شود افرادي که داراي پوست هاي حساسي هستند و دچار حساسيت پوستي هستند براي مدت هاي طولاني، در معرض اين نوع نورها قرار نگيرند. دانشيار دانشگاه علوم پزشکي تهران يادآور شد: ميزان اشعه ي فرابنفش موجود در نورهاي سفيد در مقايسه با نور خورشيد بسيار کمتر است و تنها در صورت مواجه شدن فرد به مدت زمان طولاني و در دراز مدت ممکن است منجر به بروز مشکلاتي در پوست فرد شود.
به گفته ي معاون پژوهشي مرکز تحقيقات پوست و جذام ايران، افرادي که داراي پوست هايي بسيار حساس، پوست هاي روشن ، کودکان و يا افرادي که از برخي داروهاي با عوارض حساسيت پوستي استفاده مي کنند بهتر است زماني که در زير نورهاي سفيد به مدت هاي طولاني قرار مي گيرند از کرم هاي ضد آفتاب و يا ساير روش هاي محافظت از پوست استفاده کنند. "
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران يادآور شد: طيف نوري لامپ هاي با نور سفيد مقداري متفاوت تر از نورهاي معمولي است که براي بسياري از افراد معمولي ايجاد مشکل نمي کند و تنها در افرادي که داراي پوست هاي بسيار حساسي هستند در دراز مدت ممکن است موجب بروز برخي مشکلاتي پوستي از جمله تيرگي، پيري و چين و چروک در پوست شود.
کارشناسان انجمن پوست انگليس توصيه مي کنند، بهتر است نور اين لامپ ها با استفاده از محفظه هاي مشبک محصور شود تا پرتوهاي مستقيم نور هنگام تابش شکسته و در محيط پخش شود و آن هايي که روزانه بيش از چهار ساعت در معرض اين نورها قرار مي گيرند بايد از کرم ضد آفتاب براي محافظت پوست صورت خود استفاده کنند.
عوارض چشمي نور لامپ هاي کم مصرف
علاوه بر اين که بر روي پوست عوارض بر جاي مي گذارد براي بينايي نيز مُضر هستند و به آسيب رساندن به عدسي چشم و قدرت بينايي فرد منجر مي شود. نتايج تحقيقات دانشمندان نشان داده است کساني که در منازل و يا محل کار خود روزانه بيش از هشت ساعت در معرض نور لامپ هاي فلوروسنت قرار گرفته اند پنج برابر بيشتر از افراد ديگر دچار بيماري کاتاراکت يا آب مرواريد(کدورت عدسي چشم) مي شوند.
دکتر پرويز زرين بخش، رييس مرکز تحقيقات اپتيک و لنز ايران با بيان اين که به طور کلي استفاده از نورهاي سفيد و لامپ هاي کم مصرف در فاصله ي نزديک، به علت اين که حاوي مقداري اشعه فرابنفش است به عدسي چشم آسيب مي رساند گفت: براي کاهش اين آسيب ها بايد فاصله خود را با اين نورها رعايت کرد. وي افزود: به منظور محافظت از چشم ها در برابر اشعه ي مُضر نورهاي سفيد و لامپ هاي کم مصرف بايد فاصله ي حدود سه متر رعايت شود و فرد مستقيما در زير آن ها قرار نگيرد به همين علت افرادي که از چراغ مطالعه استفاده مي کنند ، بايد دقت کنند که نور چراغ از نوع سفيد نباشد. اين متخصص در خصوص رنگ هاي سفيد و زرد لامپ هاي کم مصرف گفت: رنگ زرد لامپ هاي کم مصرف براي چشم مناسب تر است و اشعه ي فرابنفش به کار رفته در نور هاي سفيد، آسيب بيشتري به عدسي چشم وارد مي کند.
متخصص بيماري هاي چشم اظهار داشت: هنگام مطالعه در اتاق هايي که داراي لامپ کم مصرف است بايد فاصله حدود سه متر رعايت شود و تابش آن ها نيز بر سطح کتاب يا کاغذ مطالعه، نبايد به طور مستقيم باشد. رييس مرکز تحقيقات اپتيک و لنز ايران يادآور شد: بهترين حالت نور هنگام مطالعه بايد به اين صورت باشد که از سمت چپ مطالعه کننده و از پشت سر بتابد همچنين نور نبايد از سطح کاغذ انعکاس داشته باشد. انعکاس نور از سطح کاغذ، به چشم ها آسيب مي رساند.
عوارض روحي و رواني عوارض روحي و رواني نور لامپ هاي فلوروسنت شامل خستگي زودرس، افسردگي، ضعف و بي حالي، از دست دادن تمرکز، کاهش بازده کاري و افزايش تنش هاي روحي است. امواج مُضر خورشيد امواج فرابنفش B با طول موج 290 تا 320 نانومتر، توسط سلول هاي لايه ي سطحي پوست جذب بيشتري دارند و در همين لايه به پوست آسيب مي رسانند. عامل اصلي آفتاب سوختگي و ايجاد سرطان هاي پوست بيشتر بر اثر همين اشعه است. امواج فرابنفش A طول موج بلندتري دارند(320 تا 400) و عميق تر در پوست نفوذ مي کنند و علاوه بر سلول هاي سطحي، سلول هاي عمقي تر پوست را نيز تحت تأثير قرار مي دهند.
امواج A عامل اصلي پيري زودرس پوست ناشي از آفتاب بوده و همچنين در ايجاد سرطان پوست، به امواج B کمک مي رساند. بنا بر گفته متخصصان پوست و مو استفاده از ضد آفتاب هاي به طور مرتب و تکرار آن ها در فواصل زماني متناوب در طول روز مي تواند مانع از اثرات منفي اشعه فرابنفش نورها بر پوست شود. در نهايت اين که: استفاده از لامپ هاي کم مصرف به دليل صرفه هاي اقتصادي که دارند در همه جاي دنيا به طور وسيعي مورد استفاده قرار مي گيرند، اما اين در حالي است که بنا بر اذعان متخصصان امر سلامت، نور اين لامپ ها مي تواند عوارضي براي افراد داشته باشد. امروزه اين لامپ ها به خاطر کم مصرف بودن آن در بين مردم، طرفداران زيادي دارد و در سطح وسيعي از ادارات، کارخانه ها و منازل استفاده مي شوند و از اين رو بايد درباره ي مضرات و خطرات ناشي از اين نور، اطلاع رساني کافي انجام شود.
يادآوري اين عوارض و مشکلات هر چند هم اندک باشد ضروري است تا راه کارهاي لازم براي کاهش آن عوارض ارايه داده شود. در عين حال بايد به خاطر داشت که بسياري از عوارض خود را در دراز مدت نشان مي دهند و به صرف اين که هم اکنون عارضه اي به چشم نمي آيد از آسيب هايي که ممکن است در دراز مدت خود را نشان دهد، نبايد غافل شد. استفاده از لامپ هاي کم مصرف بدون شک از نظر مصرف کمتر انرژي مطلوب هستند اما متخصصان پوست به اين نتيجه رسيده اند که بهتر است در محل هايي که افراد مرتبا در آن ها حضور دارند از اين لامپ ها استفاده نشود و در عوض در مکان هاي عبور و مرور و راهروها و پارکينگ ها و اتاق هاي انتظار و نظاير آن مي توان از اين گونه لامپ ها استفاده کرد تا هم در مصرف انرژي صرفه جويي شده باشد و هم اين که به سلامت مردم آسيبي رسانده نشود.
بازار