1
0
0

روغنهاي مايع اگر چه متفاوت هستن ولي اکثر آنها درجهي حرارت بالا را تحمل نکرده و ميسوزند و در جريان سرخ کردن تبديل به مواد سرطانزا ميشوند. علاوه بر اين بسيار به نور و شرايط نگهداري حساس هستند؛ بايد آنها را در ظروف غير شفاف، کاملاً بسته، دور از تابش نور و درجه حرارت پايين نگهداري کرد و موقع خريد نيز به تاريخ توليد و انقضاي آن توجه کرد.
استفاده از روغنهاي مايع براي انواع سالادها، خورشها و برنج مناسب است؛ ولي اگر ميخواهيد غذايي را سرخ کنيد توصيه ميشود از روغنهاي مايع مخصوص سرخ کردن استفاده کنيد البته اين روغنها هم گاهي دو فاز شده و يا در زمستان کدر ميشوند که به دليل نوع توليد آنهاست و نشانه فساد نيست.
صنايع توليد روغن با تلاشي که براي همسويي با سيستمهاي بهداشتي دارند اين نوع روغن را که به ميزان کمتري چربي اشباع شده دارد و ايزومرترانس کمتري نسبت به روغنهاي جامد دارد که براي سرخ کردن و به منظور پيشگيري از ابتلا به اضافه وزن و چاقي که خود زمينهساز بيماريهايي نظير ديابت، بيماريهاي قلبي و عروقي، افزايش فشار خون، سکتههاي قلبي مغزي، بيماريهاي اسکلتي استخواني مثل کمر درد، زانو درد و بعضي از انواع سرطانها است؛ طراحي و توليد شدهاند. اما با توجه به اين توصيفات متاسفانه برخي از اين روغنها فاقد استاندارد لازم توليد ميباشند.
طبق اعلاميه سازمان بهداشت جهاني بهترين روغنها براي مصارف خانگي بدين شرح است :
۷۰٪ چربيهاي مصرفي : چربي غيراشباع ۴۰٪ مونو ۳۰٪ باشد.
۳۰٪ چربيهاي مصرفي : چربي اشباع + کلسترول باشد.
چون بهترين چربيهاي غير اشباع، چربي تک غير اشباع ميباشد پس بهترين انتخاب براي مصارف خانگي بدين شرح است : دوسوم روغنهاي مصرفي ما روغن زيتون يا کانولا بايد باشد. يک سوم باقي مانده آن کره حيواني (دوغي) يا نباتي بدون ترانس (که درحال حاضر درايران وجود ندارد) باشد و بهتر است که روغن انتخاب شده ما امگا ۳ داشته باشد.
همچنين توصيه ميشود که روغن مورد مصرف چربيهاي ترانس نيز نداشته و کمي کلسترول داشته باشد، زيرا :
۱- بدن نياز به کلسترول دارد.
۲- همچنين درحالت کم کردن مصرف کلسترول٬ کبد اقدام به ساخت کلسترول ميکند و اگر کبد ما اشکال ژنتيکي داشته باشد، شايد بيش از حد لازم کلسترول بسازد. نا گفته نماند که روغن بايد در حرارت ۳۷ درجه سانتيگراد حالت مايع داشته باشد، درغير اين صورت هضم و جذب آن مشکل ميشود.
بهتر است ۷۰٪ روغنهاي خريداري شده روغن نباتي مايع باشد و بهترين روغن مايع روغن زيتون و روغن کانولا است، زيرا روغن زيتون و کانولا خالي از کلسترول است، و بالاترين مقدار چربي تک غير اشباع را دارند. و همچنين کمترين درصد چربي غير اشباع پلي دارند و البته اسيدهاي چرب اشباع و اسيدهاي چرب ترانس ندارد. اما چون روغن زيتون گران قيمت و بد بو و بدمزه است و با سليقه بيشتر ايرانيان نميسازد، انتخاب بعدي ما بايد روغن کانولا باشد. زيرا کانولا نزديکترين روغن به مشخصات خوب روغن زيتون است.
اما ۳۰٪ باقيمانده که بايد روغن کلسترولدار باشد، بهترين آن (در ايران و در حال حاضر کره حيواني يا کره دوغي است). ناگفته نماند که مارگرين يا کره نباتي را انتخاب نکردهايم، زيرا درصد اسيدهاي چرب ترانس آن در ايران خيلي بالا است. ولي اگر درصد ترانس موجود در مارگرين کم باشد يا به حد ۲-۳٪ برسد؛ پيشنهاد ميشود که ۵۰٪ کره حيواني و ۵۰٪ ديگر مارگرين استفاده شود.
همچنين در ادامه توصيههاي مفيدي از پروفسور سلطان زاده درباره مصرف روغنها بشنويم :
مصرف انواع چربيها و روغنها را محدود کنيد.(هر گرم چربي يا روغن دو برابر يک گرم قند يا پروتئين کالري توليد ميکند).
چربيهاي گوشت را قبل از پخت کاملاً بگيريد.
پوست مرغ و چربيهاي زير پوست مرغ هم مانند چربيهاي گوشت قرمز از نوع اشباع شده هستند؛ بهتر است آنها را قبل از پخت از گوشت جداکرده و دوربريزيد.
اگر غذايي را سرخ کردهايد، ميتوانيد چربي اضافه آن را با دستمال پارچهاي يا کاغذي تميز بگيريد.
اگر ميخواهيد از آب گوشت يا قلم براي تهيه سوپ استفاده کنيد بعد از پختن و صاف کردن آن را در جاي سرد بگذاريد و قبل از مصرف روغن اضافه آن را بگيريد.
در هنگام خريداري روغن اطلاعات روي برچسب بسته روغن را به دقت کنترل نمائيد (در صورت صحت اطلاعات). اين اطلاعات شامل : تاريخ مصرف، نام کارخانه، شماره پروانه ساخت وزارت بهداشت و علامت يا مهر استاندارد ميباشند.اگر برچسب تغذيهاي شامل ميزان چربي اشباع و ايزومرترانس روي روغن (جامد يا نيمه جامد) درج شده باشد، نشان از تعهد توليد کننده دارد. تنها در اين حالت ميتوانيد روغن مناسبتر را انتخاب نمائيد.
ظرف روغن خصوصاً روغن مايع بايد در جاي خشک و خنک و دور از نور نگهداري شود.
روغن را هميشه در ظرف درب بسته نگهداري کنيد.
روغن نباتي نبايد در هيچ مرحله بوي تند و نامطبوع داشته باشد.
در صورت بزرگ بودن ظرف روغن از ظرف کوچکتر به منظور نگهداري موقت روغن مصرفي استفاده نمائيد.
غذاهاي آبپز سالمتر از غذاهاي سرخ شده هستند ولي اگر ميخواهيد غذائي را سرخ کنيد، روغن را تحت شعله کم و در مدت زمان کوتاه حرارت دهيد.
براي سرخ کردن به ويژه سرخ کردن عميق و طولاني از روغن مخصوص سرخ کردني استفاده نمائيد. اگر اين نوع روغن را در دسترس نداريد از روغن جامد استفاده کنيد.
بهتر است روغن تا حد امکان فقط يکبار تحت حرارت و مورد استفاده قرارگيرد. بنابراين در هر نوبت پخت غذا از مقدار کمي روغن استفاده کنيد.
روغن داغ شده را دوباره به ظرف اوليه آن بر نگردانيد.
روغن نباتي مايع جهت تهيه سالاد و پخت غذا مناسبتر از روغن هيدروژنه(جامد) ميباشد؛ به علاوه ارزش تغذيهاي روغن نباتي مايع بيشتر وسالمتر از روغن نباتي جامد است.
روغنهاي مخصوص سرخ کردن
روغنهاي معمولي که در پخت و پز و سالاد مورد استفاده قرار ميگيرند، اسيدهاي چرب اشباع کمتر دارند اما زودتر به نقطه دود ميرسند.
روغن سرخکردني نسبت به حرارت مقاوم است اما در مقابل، اسيدهاي چرب اشباع بيشتري دارد. بهطور کلي هرچه اسيدهاي چرب اشباع روغن بيشتر باشد به لحاظ تغذيهاي کيفيت کمتري دارد. روغنهاي مختلف برحسب مقاومت خود نسبت به حرارت در دماهاي متفاوتي تجزيه شده و دود ميکنند که از اين مرحله به بعد ميتوانند سرطانزا باشند. از طرفي سرخ کردن، حرارت روغن را تا دماي زيادي بالا ميبرد بنابراين براي سرخ کردن بايد از روغني استفاده شود که مقاومت بالايي نسبت به حرارت دارد و ديرتر به نقطه دود ميرسد.
به طور کلي روغنهاي نباتي نبايد با هم ترکيب شوند و بايد به صورت خالص مورد استفاده قرار گيرند. بهترين نوع روغنهاي خالص براي سرخ کردن هم روغن کنجد و زيتون است. به نظر متخصصان استفاده از روغن سرخ کردني با وجود تبليغات زياد و رواجي که اين روزها پيدا کرده، چندان مناسب نيست زيرا براي توليد روغن سرخ کردني، سه نوع روغن معمولا آفتابگردان، سويا و پالم را ترکيب ميکنند اما مشخص نيست که درصد اين سه نوع روغن به چه ميزان است بنابراين ممکن است تقلبهايي صورت گيرد. اين موضوع که درصد ترکيبات روغنهاي سرخ کردني روي محصول درج نميشود و خريدار نميداند که چند درصد از محصول را روغنهاي آفتابگردان، سويا و پالم تشکيل ميدهد، نيز ميتواند امکان تقلب را فراهم کند.
بهترين نوع روغنهاي مايع و جامد براي مصارف خانگي
در حدود ۲۰ سال پيش، محققان يکي از انواع چربيهاي غير اشباع را يافتند و آن را «امگا ۳» ناميدند و چون اين چربي در بدن ساخته نميشود، به همين خاطر يکي از چربيهاي ضروري براي بدن است. امگا ۳ موجب کاهش چربي و فشار خون ميشود و جلوي ضربان نامنظم قلب را ميگيرد.
اخيرا تحقيقات نشان داده است که روغن آفتابگردان صنعتي و روغنهاي حاوي اسيد آراشيدونيک مانند روغن جوانه ذرت، به علت ايجاد التهاب موجب افزايش درد و رنج افراد مبتلا به التهاب مفاصل و همچنين توليد راديکالهاي آزادي است که براي بدن مضر است. بررسيهاي جديد دانشمندان نشان ميدهند، روغنهاي مايع آفتابگردان چون به صورت مايع ميباشند زياد مورد استفاده قرار ميگيرند و گاهي عوارض آنها در ميان غذاها نسبت به روغنهاي جامد دو چندان ميشود، از اين رو بهتر است مصرف آنها را به حداقل رسانيد و يا روغنهاي ديگري را جايگزين آنها کنيد.
بهترين روغنهاي مايع و جامد خوراکي براي سرخ کردن:
۱- روغن زيتون
۲- روغن کنجد
۳- روغن محلي (روغن زرد)
۴- روغن دنبه گوسفند
بر خلاف تصور عامه نبايد روغنهاي مخصوص سرخ کردن حرارت بالا ببيند. روغن بايد به آرامي و با شعله کم حرارت داده شود. حرارت دادن زياد روغن باعث ميشود که روغن کدر شود، دود کند و بسوزد. بنابراين بهتر است حتي الامکان از غذاهاي آبپز و کبابي استفاده شود. لازم است پس از هر بار مصرف باقيمانده روغن را در مکان خنک و تاريک نگهداري کرد. اگر روغن سرخ کردني در دسترس نباشد٬ ميتوان از تفت دادن غذا در مخلوطي از آب و روغن مايع معمولي تحت حرارت کم و در ظرف درب بسته استفاده کرد.