خواندن جواب آزمایش و سونوگرافی حق ویزیت می‌خواهد؟

ايران/ «بيشتر ما ايراني‌ها تعريفي از مبناي ويزيت پزشک نداريم. ما نمي‌دانيم يک ويزيت چه چيزهايي را شامل مي‌شود يا ويزيت مجدد چه تعريفي دارد و آيا پزشک حق دارد براي خواندن جواب آزمايش و تنظيم برنامه درماني بر اساس نتيجه آزمايش و سونوگرافي هزينه مجدد بگيرد؟ اين روزها پزشکان ويزيت بيماران‌شان را به گرفتن شرح حال مختصر و کوتاه محدود کرده‌اند. آنها روش‌هاي تشخيصي متفاوتي را براي آن دسته از بيماراني که بيماري‌شان در معاينات ابتدايي قابل تشخيص نيست تجويز مي‌کنند. در اين بين شيوه‌هاي متفاوتي از دريافت حق ويزيت بين پزشکان ديده مي‌شود. بعضي از آنها در هنگام ديدن آزمايش ويزيت نمي‌گيرند و عده‌اي هم در هر دو مرحله يعني هم هنگام ويزيت اوليه و هم ديدن آزمايش و سونوگرافي به‌طور جداگانه از بيمار پول دريافت مي‌کنند و در نهايت اين بيماران هستند که نمي‌دانند چه زماني بايد پول بدهند و چه زماني نياز به پرداخت حق ويزيت مجدد نيست. بيماران اين ويزيت‌ها را قبول ندارند و معترض‌اند. آنها نسبت به ويزيت اوليه پزشکان بدبين شده‌اند مي‌گويند به محض اين که مشکل‌شان را به پزشک مي‌گويند پزشک بدون معاينه بدني سريع نسخه آزمايش و سونوگرافي برايشان مي‌نويسد. اين تنها يک بعد ماجرا است. بدبيني آنها به نظام سلامت زماني بيشتر مي‌شود که مجبور مي‌شوند براي نشان دادن جواب آزمايش و راديولوژي دوباره حق ويزيت پرداخت کنند. در اين ميان مشکل اساسي چگونگي دريافت ويزيت از اين بيماران است. وزارت بهداشت در اين باره تأکيد دارد اگر پزشک بعد از مشاهده جواب آزمايش بيمار را معاينه کند و برنامه درماني تعيين کند دريافت ويزيت اشکالي ندارد. اما آيا اين تأکيد وزارت بهداشت در مطب‌هاي پزشکي عملياتي مي‌شود؟ و از همه مهم‌تر اين که تکليف بيماران در هنگام نشان دادن جواب آزمايش و راديولوژي چيست و اين که بالاخره بيماران در بدو مراجعه به پزشک بايد بابت چه خدماتي حق ويزيت پرداخت کنند؟ در حالي که دريافت ويزيت مجدد از سوي پزشکان براي خواندن جواب آزمايش و سونوگرافي موجب شده بسياري از بيماران نسبت به دريافت اين قبيل ويزيت‌ها واکنش نشان دهند. دکتر محمد جهانگيري، معاون فني و نظارت سازمان نظام پزشکي در اين باره گفت: «در خصوص ويزيت قواعد و مباني مشخصي داريم که در کتاب ارزش‌گذاري نسبي نيز بدان اشاره شده است. طبق يک قاعده بين‌المللي ويزيت را در ۵ سطح تقسيم مي‌کنند. در سطح يک ويزيت شامل يک معاينه بسيار ساده است در سطح ۵ معاينات بسيار پيچيده مي‌شود که نياز به وقت‌گذاري و نسخه‌نويسي سنگين است. در واقع فاکتورهاي مختلف زمان، نوع تصميم و اقدامي که پزشک انجام مي‌دهد، ريسک مرتبط با بيماري و مهارت پزشک از جمله شرايط استاندارد بين‌المللي ويزيت است. در کشور ما متأسفانه يک نوع تعريف براي ويزيت داريم. ويزيت پزشک عمومي، ويزيت متخصص و ويزيت فوق تخصص. فرض کنيد فردي با قرمزي چشم به پزشک مراجعه مي‌کند پزشک بعد از ويزيت اوليه عارضه را التهاب چشم تشخيص مي‌دهد که با تجويز قطره و نسخه ساده التهاب چشم مراجعه‌کننده‌اش رفع مي‌شود اما بيمار ديگري را در نظر بگيريد که با قرمزي چشم و درد به پزشک مراجعه مي‌کند تشخيص پزشک گلوکوم يا آب سياه است. در ايران براي هر دو اينها يک ويزيت در نظر گرفته مي‌شود. در دنيا ويزيت سطح‌بندي شده و براي هر سطح هزينه جداگانه‌اي در نظر گرفته‌اند. در ايران مکانيسم تعيين ويزيت به سطح يک و دو آن نزديک است. آيا پزشک مي‌تواند براي گفتن يک جمله ساده نيز از بيمار خود ويزيت مجدد دريافت کند؟ ببينيد همان‌طور که اشاره کردم قواعد ويزيت بايد در نظام سلامت مشخص شود. وقتي فردي به پزشک مراجعه مي‌کند بعد از معاينه پزشک بيماري را تشخيص مي‌دهد و سپس بر اساس نوع تشخيص اش نسخه مي‌نويسد. نسخه‌ها يا پاراکلينيک است يا آزمايش و سونوگرافي است يا نسخه دارويي است يا اين که مشاوره‌درماني است (مثلاً پزشک به فردي که کمرش درد مي‌کند توصيه مي‌کند با درست کردن صندلي درد کمرش را از بين ببرد. يا فردي که نفخ معده دارد در مشاوره درماني، پزشک به بيمار درباره اصلاح سبک تغذيه‌اش توضيح مي‌دهد.) حال فرض کنيد پزشک براي بيمارش نسخه آزمايش نوشته است اگر بيمار در همان روز، آزمايش را بياورد ويزيت بدان تعلق نمي‌گيرد اما اگر در روز سوم به بعد جواب آزمايش را به نزد پزشک بياورد و نتيجه آزمايش به‌گونه‌اي باشد که نياز به معاينه و دستورالعمل پزشکي خاص باشد، دريافت حق ويزيت بلامانع است به عبارتي اگر بيمار براي مرتبه دوم به پزشک مراجعه کند و پزشک بر مبناي جواب آزمايش و سونوگرافي نسخه جديدي بنويسد و روش درمان را مشخص کند، در اينجا ويزيت مجدد بايد داده شود. سؤالم را يکبار ديگر تکرار مي‌کنم آيا پزشک اجازه دارد فقط براي خواندن نتيجه آزمايش از بيمارش هزينه ويزيت مجدد دريافت کند؟ اگر پزشک نسخه پاراکلينيک بنويسد و بيمار روزهاي بعد براي بار دوم به پزشک مراجعه کند و پزشک فقط جواب آزمايش را نگاه کند و به اصطلاح نتيجه آزمايش را بخواند و بگويد «خوب» يا «بد» است در اينجا پزشک نبايد ويزيت مجدد بگيرد اما اگر جواب آزمايش مثبت باشد و نياز به مداخله درماني باشد و پزشک مجدداً بيمار را معاينه کند و نسخه ديگري بنويسد نياز به ويزيت خواهد داشت. در هرحال تعريف ويزيت مجدد در ايران براي بيمار روشن نيست. حتي بسياري از بيماران نمي‌دانند يک ويزيت چه چيزهايي را شامل مي‌شود و مبناي اصلي آن چيست؟ آنچه در همه مطب‌هاي پزشکي اتفاق مي‌افتد يک شرح حال بسيار کوتاه و مختصر از بيمار گرفته مي‌شود و سپس پزشک سريع نسخه آزمايش، سونوگرافي يا نسخه دارويي براي بيمارش مي‌نويسد. بفرماييد ويزيت دقيقاً شامل چه نوع برنامه‌هاي تشخيصي و درماني است و پزشک براي هر بار ويزيت بيمار بايد چه اقداماتي انجام دهد؟ استاندارد ويزيت تعريف مشخصي دارد و پزشک بايد بر اساس آن بيمار را ويزيت کند. يک ويزيت شامل مجموعه خدمات معاينه، بررسي شواهد آزمايشگاهي، تنظيم برنامه دارويي بيمار، آموزش و مشاوره بيمار است. معناي «ويزيت مجدد» يعني اين که بيمار به پزشک مراجعه کرده و مجدداً معاينه و رؤيت شده و دوباره مورد قضاوت باليني پزشک قرار گرفته است اما منطقي نيست ويزيت را صرفاً به ديدن جواب آزمايش و نوشتن نسخه محدود کنيم. روشي که در ارتباط با ويزيت در کشور ما وجود دارد روش غير استاندارد و منسوخ شده‌اي است. ما درصدد هستيم متدهاي بين‌المللي ويزيت را اجرا کنيم. هم‌اکنون تعرفه ويزيت در کشور ما به‌گونه‌اي تعريف شده که بيمار براي تشخيص بيماري ساده همان مقدار هزينه‌اي را مي‌پردازد که يک بيمار براي حق ويزيت بيماري سخت و پيچيده پرداخت مي‌کند. آيا در کتاب ارزش‌گذاري نسبي خدمات به اين مسأله توجهي نشده است؟ همانطور که گفتم در کتاب ارزش‌گذاري نسبي خدمات سلامت اين موضوع ديده شده است. به‌دليل آن که تقسيم‌بندي ويزيت در کشور ما وجود ندارد در تعرفه‌گذاري حد وسط آن را در نظر مي‌گيرند. بايد روش ويزيت و تعرفه‌گذاري و نرخ‌گذاري ويزيت مانند کشورهاي پيشرفته تغيير کند. آيا قانون به‌طور صريح و شفاف اشاره کرده است که بيمار براي نشان دادن جواب آزمايش و سونوگرافي حتماً بايد حق ويزيت مجددي را پرداخت کند؟ وزارت بهداشت سال ۷۹ بخشنامه‌اي را ابلاغ کرده است که بر اساس آن پزشک در صورت ملاحظه نتيجه آزمايش و راديولوژي ويزيت جداگانه‌اي از بيمار دريافت نمي‌کند اما چنانچه پزشک براي ملاحظه نتيجه آزمايش و سونوگرافي بيمار را مورد ارزيابي معاينه يا درمان مختصر قرار دهد براي دريافت حق ويزيت مجاز است. در هر حال اگر ۵ سطح ويزيت را تعيين کنيم و هر سطح را تعرفه‌گذاري کنيم اين مشکلات کمتر بروز مي‌کند. هنوز زيرساخت‌هاي سطح‌بندي ويزيت آماده نيست. مکانيسم سطح‌بندي را تهيه کرده‌ايم که بر اساس آن بايد زيرساخت‌هاي لازم فراهم شود البته نسخه الکترونيک نيز به سطح‌بندي ويزيت کمک زيادي خواهد کرد. به فرض قبول اين بخشنامه به‌عنوان قانون همچنان اين سؤال مطرح است که به چه دليل يک پزشک در مراجعه اول بيمار، اين نکات را اعمال نمي‌کند و در پرونده پزشکي‌اش درج نمي‌کند که براي بيمارش فعلاً آزمايش و سونو نوشته و در مراجعه بعدي که همراه با آزمايش و عکس است، ديگر ويزيت دوباره از بيمارش نمي‌گيرد؟ قانون اين اجازه را براي دريافت ويزيت به پزشک داده است که اگر براي بيمار کار درماني جديد انجام شد ويزيت مجدد بگيرد. هم‌اينک مبناي ويزيت در ايران گرفتن شرح حال مختصر و تجويز نسخه است. بسياري از مردم دريافت ويزيت از سوي پزشکان را براي خواندن نتيجه آزمايش و حتي تجويز روش درماني غير ضروري مي‌دانند آيا اگر ويزيت سطح‌بندي شود تعادل به نحوي ايجاد مي‌شود که نه بيمار متضرر شود و نه پزشک؟ اجازه دهيد با ذکر چند مثال مسأله را روشن کنم. ما چهار نوع عمل لوزه داريم که در تعرفه‌گذاري توافق کرده‌اند تعرفه يک نوع وسطي عمل لوزه را بپذيرند. تعرفه‌گذاري ويزيت هم همين‌طور است. ما به‌دنبال اين هستيم مبنا و روش ويزيت را شفاف کنيم که مردم بلاتکليف نباشند. مردم بايد براي معاينه کمتر ويزيت کمتر و براي معاينات پيچيده‌تر هزينه بيشتري پرداخت کنند. وقتي پزشک، لوزه پيچيده با عوارض بالا را نگاه مي‌کند پول بيشتري بگيرد يا حق ويزيت پزشک متخصص زنان براي معاينه خانم بارداري که ديابت، عفونت زنانه و فشار خون بالايي دارد با خانم بارداري که هيچ يک از اين مشکلات را ندارد، نبايد يکسان باشد. مردم نبايد مابه التفاوت اين دو را پرداخت کنند. در دنيا حق ويزيت را دسته‌بندي کرده‌اند که بيمه‌ها قيمت اصلي را پرداخت مي‌کنند. اين، هم به نفع بيمار هم به نفع بيمه‌ها است. در نهايت اگر هر کدام از موارد از قبيل ارزيابي بيمار، معاينه و درمان مختصر که توسط پزشک هنگام مشاهده نتيجه آزمايش و سونوگرافي اعمال شود، پزشک مجاز به دريافت حق ويزيت مجدد است. آيين‌نامه ضوابط بهداشتي مطب، مصوب وزارت بهداشت نيز اين اجازه را به پزشکان داده است که آنها مي‌توانند براي بررسي وضعيت بيمار، معاينه بدني و مشخص کردن مسير درمان بر اساس خواندن آزمايش و راديولوژي حق ويزيت دريافت کنند.» ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد