مجله ديجي کالا/ اين روزها اسم ديتاکس و سم زدايي بدن را زياد از ديگران ميشنويم. برخي از تبليغات از تاثير رژيم ديتاکس براي لاغري، افزايش انرژي و زيبايي ميگويند و برخي ديگر از تاثير آن روي روي بهبود سلامت بدن. اما همهي رژيمهاي ديتاکس هم سالم نيستند. برخي مصرف کالري را تا حد غيرقابل تحملي محدود و برخي ديگر گروه مهمي از مواد غذايي را به کلي حذف ميکنند. بنابراين بسيار مهم است که قبل از تصميم گرفتن براي شروع رژيم ديتاکس و سم زدايي بدن تحقيق کنيد و اطلاعات کاملي در اين زمينه به دست بياوريد. اگر براي اين کار آمادهايد، با ديجيکالا مگ تا انتهاي اين مقاله همراه باشيد.
بايدها و نبايدهاي غذايي در رژيم ديتاکس
رژيمهاي ديتاکس متنوعي وجود دارد؛ برخي از آنها برنامهي ديتاکس ۳ روزه دارند و برخي ديگر ۲ تا ۳ هفته طول ميکشند. هر برنامهي ديتاکس بايدها و نبايدهاي خود را در انتخاب مواد غذايي دارد. اما در انجمنهاي سلامتي هنوز هيچ توافقي بر سر اين که کدام مادهي غذايي بيشترين ميزان سم زدايي بدن را انجام ميدهد، يا اين که آيا سم زدايي بدن امري ضروري است، صورت نگرفته.

براي مثال نويسندههاي يک تحقيق در مجلهي Nutrition and Metabolism به افراد توصيه ميکنند که در انتخاب برنامهي رژيم ديتاکس احتياط و تحقيق کنند و در اين زمينه از متخصصين تغذيه مشورت بگيرند.

برنامهي غذايي ديتاکسي که شما انتخاب ميکنيد شامل ليستي از بايد و نبايد در مصرف غذاها خواهد بود. ليست بالا شامل غذاهاي سازگار و غذاهاي ناسازگار با اغلب رژيمهاي سم زاديي بدن است.
ميوهها و سبزيجات

خوراکيهاي تازه سنگ بناي بيشتر رژيمهاي غذايي سم زدايي بدن هستند، اگر چه برخي از رژيمها مصرف ميوه را محدود يا به طور کلي ممنوع ميکنند. در برخي از رژيمها هم ميوه بايد به صورت اسموتي يا آبميوه مصرف شود. به طور کلي براي سم زدايي بدن توصيه ميشود از ميوهها و سبزيجات ارگانيک استفاده کنيد تا کمتر در معرض مواد شيميايي و آفتکشها قرار بگيريد.
غلات کامل
برخي از رژيمهاي سم زدايي بدن اجازهي مصرف غلات را نميدهند، اما برنامههايي هم که اجازه ميدهند غلات مصرف کنيد، معمولا غلات کامل را توصيه ميکنند. غلات کامل حاوي فيبر، ويتامين B و مواد معدني هستند.
حبوبات
عدس، نخود، لوبيا قرمز و ديگر حبوبات حاوي پروتئين، فيبر و ديگر مواد مغذي هستند و در برخي از رژيمهاي سم زدايي بدن وجود دارند. اما حبوبات کنسروي به دليل احتمال وجود سديم در رژيم ديتاکس توصيه نميشوند.
غذاهاي سرشار از پروبيوتيک
برخي از رژيمهاي سم زدايي بدن براي بهبود سلامت دستگاه گوارش طراحي شدهاند و شامل مصرف غذاهايي مانند کفير و ماستهاي ارگانيک و پروبيوتيک ميشوند. محصولات پروبيوتيک حاوي باکتريهاي مفيدي براي روده هستند.
پروتئينهاي کمچرب

در برخي از رژيمهاي سم زدايي بدن غذاهاي پروتئيني مثل مرغ، بوقلمون، توفو، غذاهاي دريايي و تخم مرغ قرار دارد. معمولا توصيه ميشود پروتئين را بدون چربي يا با ميزان کمي چربي مصرف و از افزودن چاشني و سس به آن خودداري کنيد.
روغنهاي سالم
روغنهاي گياهي مثل روغن زيتون، روغن بذر کتان، روغن بادام شيرين يا روغن هستهي انگور، چربيهاي غيراشباع را به بدن ميرسانند. مصرف اين چربيهاي سالم ميتواند باعث کاهش خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي-عروقي و برخي بيماريهاي ديگر شود. متخصصين تغذيه توصيه ميکنند تا حد ممکن چربيهاي اشباع را با چربيهاي غيراشباع جايگزين کنيد.
آجيل و مغزها
اين پروتئينهاي گياهي، تنقلات خوشمزهاي هستند که در برخي از رژيمهاي سم زدايي بدن اجازهي خوردن آنها را داريد. همچنين ميتوانيد مغزها را به سالاد يا غذاهاي ديگر اضافه کنيد تا سيرکنندهتر شوند.
آب

تامين آب مورد نياز بدن عنصر اصلي در اکثر رژيمهاي سم زدايي است. بسياري از انواع رژيم ديتاکس شما را به نوشيدن ميزان زيادي آب تشويق ميکنند، اما در برخي رژيمهاي ديگر نوشيدنيهايي مثل آب ميوه، آب قلم يا ترکيب مکملهاي غذايي نوشيدني هم پيشنهاد ميشود.
مکملهاي ويتامين و مواد معدني
در بسياري از رژيمهاي ديتاکس توصيه ميشود ميزان مصرف کالري را کاهش دهيد. حتي برخي از رژيمهاي سم زاديي بدن شامل روزه گرفتن کامل يا کاهش مصرف کالري به چند صد کالري در روز هم ميشوند. در اين حالت ممکن است براي اين که مطمئن شويد مواد غذايي مورد نياز به بدنتان ميرسد، به شما مکملهاي غذايي توصيه شود. اگر قصد داريد يکي از اين انواع رژيم ديتاکس را بگيريد، با متخصص تغذيهي خود صحبت کنيد تا با توجه به نيازتان براي شما مکمل غذايي مناسب تجويز کند.
غذهاي فرآوري شده
غذاهاي کارخانهاي مانند غذاهاي نيمه آماده، غذاهاي فريز شده يا سريال صبحانه، معمولا با قند و نمک زياد، غلات بدون سبوس و مواد اوليهي ناسالم ديگر توليد ميشوند. مصرف تمام اين مواد در رژيم سم زدايي بدن ممنوع است.
غلات بدون سبوس

غذاهايي که شامل نان سفيد، ماکاراني و پاستاي سفيد و برنج سفيد هستند، کربوهيدرات زيادي دارند که يکي از منابع مهم در تامين انرژي است. اما اين غذاها معمولا منبع خوبي براي دريافت ديگر مواد مغذي محسوب نميشوند؛ مگر اين که غني شده باشند. به همين دليل مصرف غلات بدون سبوس يا آرد سفيد در رژيم ديتاکس ممنوع است.
گوشت چرب
گوشتهاي قرمز چرب مانند گوشت گاو، حاوي چربي اشباع شده هستند. از طرف ديگر گوشتهاي فرآوري شده مثل سوسيس و کالباس نهتنها حاوي چربي اشباع شدهاند بلکه ميزان زيادي سديم و افزودنيهاي ديگري هم دارند. به همين دليل در اکثر رژيمهاي سم زدايي بدن استفاده از منابع پروتئين کمچرب مثل مرغ، حبوبات يا غذاهاي دريايي توصيه ميشود.
برخي از غذاهاي دريايي
با اين که غذاهاي دريايي مثل ماهي سالمون و ماهي تن منابع خوبي براي دريافت پروتئين و چربيهاي مفيد محسوب ميشوند، برخي از غذاهاي دريايي حاوي مقداري جيوه هستند که ممکن است خطرناک باشد. از آنجا که هدف رژيم ديتاکس، سم زدايي و از بين بردن سموم خطرناک است، مصرف ماهيهاي بزرگ مثل کوسه ماهي و ماهيهاي تن بزرگ، به دليل احتمال وجود جيوه توصيه نميشود.
گندم يا غذاهاي حاوي گلوتن
همهي برنامههاي ديتاکس مصرف غذاهايي که حاوي گندم يا گلوتن هستند را منع نميکنند. اما برخي افراد اعتقاد دارند غذاهايي مثل نان و پختنيهاي مشابه مانند کيک و شيريني باعث نفخ و ناراحتيهاي ديگر دستگاه گوارش ميشوند. به همين دليل در برخي رژيمها مصرف اين غذاها در طول دورهي ديتاکس ممنوع است. برخي از رژيمهاي ديتاکس هم تمام غذاهاي شبيه نان و شيريني، حتي آنهايي که با غلات بدون گلوتن تهيه شدهاند، را ممنوع ميکنند. در نتيجه در اين برنامهها تمرکز اصلي روي ميوه و سبزيجات و مواد غذايي پروتئيني گذاشته ميشود.
لبنيات
از آنجا که لبنيات پرچرب هم جزو منابع چربي اشباع شده هستند، برخي از رژيمهاي سم زدايي مصرف لبنيات را طي دورهي ديتاکس ممنوع ميکنند. مطالعات جديد توصيه ميکند که چربيهاي اشباع شده بايد کمتر از ۱۰ درصد از کل کالري مصرفي ما را شامل شود. اکثر متخصصين تغذيه توصيه ميکنند که چربيهاي اشباع نشده را به عنوان جايگزين انتخاب کنيم. رژيم ديتاکس فرصت خوبي است که ياد بگيريم مصرف روغنهاي گياهي سالم يا ميوهي آووکادو را جايگزين لبنياتي مثل کره و خامه کنيم.
علاوه بر اين، برخي افراد با مصرف شير يا لبنيات دچار نفخ يا ديگر مشکلات گوارشي ميشوند. قطع مصرف لبنيات براي مدت کوتاه ميتواند در پيدا کردن علت اصلي اين مشکلات به شما کمک کند.
چاشنيها

سس کچاپ، سس خردل، سس مايونز، سس باربيکيو و سسهاي ديگر در کل ارزش غذايي پاييني دارند. اين خوراکيها همچنين ميتوانند حاوي ميزان زيادي سديم، قند يا چربي اشباع باشند که براي بدن مفيد نيست. خوردن غذا بدون اين چاشنيها به شما اجازه ميدهد که طعم طبيعي غذاها را بچشيد و کالري اضافهاي وارد بدن خود نکنيد.
افزودنيها
مصرف غذاهاي فرآوري شده که حاوي افزودنيهايي مثل شيرينکنندههاي مصنوعي، رنگ مصنوعي، قند يا نمک افزوده هستند، معمولا در طول دورهي ديتاکس توصيه نميشود. در عوض در رژيم ديتاکس تمام تمرکز روي غذاهاي طبيعي و کامل است. مصرف غذاهاي فاقد افزودني ميتواند به اکثر افراد کمک کند که ذائقهي خود را بازيابي کنند و ياد بگيرند که از طعم ساده و فرآورينشدهي غذاها لذت ببرند.
نوشيدنيهاي شيرين

نوشيدنيهاي شيرين مثل آبميوههاي حاوي قند، نوشيدنيهاي گازدار و چاي شيرين منبع اصلي قند افزوده محسوب ميشوند. اين نوشيدنيها معمولا ارزش غذايي بسيار پاييني دارند و به همين دليل در طول دورهي ديتاکس از رژيم غذايي حذف ميشوند.
کافئين
هدف اصلي بسياري از رژيمهاي سم زدايي، «تنظيم دوباره» بدن و کاهش وابستگي به غذاها و عادتهاي ناسالم است. مصرف بيش از حد کافئين هم يکي از اين عادتهاي ناسالم است. برخي از رژيمهاي ديتاکس، براي داشتن خواب بهتر و کاهش عوارض کافئين مثل سردرد و اضطراب، مصرف آن را قطع ميکنند.
زمانبندي رژيم سم زدايي بدن
برخي از انواع رژيم ديتاکس زمانبندي روزانهي منظمي دارند که مشخص ميکند به چه ميزان و در چه زماني بايد هر غذا را بخوريد. براي مثال در برخي از برنامهها بايد هر چند ساعت نوشيدني و مايعات مشخصي بنوشيد و بين آن هم قرص ويتامين مصرف کنيد. اما رژيم ديتاکس ديگري ممکن است به شما اجازه دهد همان زمانبندي غذايي عادي خود را داشته باشيد ولي فقط غذاهاي توصيهشده را مصرف کنيد.
تقريبا تمام رژيمهاي ديتاکس از نظر زماني براي دورهي محدودي هستند. براي مثال برنامهي ديتاکس ۳ روزه به طور گسترده از طرف سلبريتيها تبليغ ميشود. از آنجا که اين رژيمها مواد غذايي زيادي را محدود ميکنند، رعايت آنها براي مدتي طولانيتر از يک يا دو هفته اصلا کار عاقلانهاي نيست. داشتن رژيم ديتاکس با محدوديتهاي بالا براي مدت طولاني ميتواند باعث کمبود مواد غذايي در بدن و کاهش وزن شديد شود.
نکات و توصيههايي دربارهي رژيم ديتاکس
دربارهي رژيم ديتاکس نکاتي وجود دارد که بايد قبل از شروع آنها را در نظر بگيريد. حتما بايد قبل از انتخاب رژيم ديتاکس مناسب خودتان تحقيق و از منابع پزشکي و سلامتي موجود استفاده کنيد.
در مورد هدف خود مطمئن شويد

دلايل متفاوتي ممکن است باعث شود بخواهيد يک دورهي ديتاکس را شروع کنيد. هر رژيم ديتاکس مزاياي خاص خودش را دارد. براي اين که مطمئن شويد در رژيم ديتاکس خود موفق بودهايد بايد بدانيد چه چيزي از اين رژيم ميخواهيد و چطور بايد موفقيت خود را اندازهگيري کنيد.
براي مثال رژيم ديتاکس ضد نفخ، مصرف غذاهاي نفاخ يا غذاهايي که سديم بالايي دارند را ممنوع ميکند. در صورتي که اين رژيم را به درستي پيش ببريد در انتهاي برنامه لباسهايتان بهتر روي تنتان خواهند نشست. يک برنامهي ديتاکس ديگر ميتواند به شما کمک کند تا يک شروع خوب براي يک رژيم کاهش وزن طولاني داشته باشيد. اگر قصد کاهش وزن اصولي و صحيح داريد بايد طوري برنامهريزي کنيد که در پايان برنامهي ديتاکس، رژيم خود را به يک رژيم لاغري طولاني مدت پايدار تغيير دهيد.
برخي ديگر از برنامههاي ديتاکس هم مشخصا براي سم زدايي و پاکسازي بدن از سموم خطرناک هستند. اندازهگيري نتيجهي به دست آمده در اين رژيمها سختتر است، اما ممکن است در پايان دوره احساس بهتري داشته باشيد يا حس کنيد زيباتر شدهايد.
توقعات خود را کنترل کنيد

برخي افراد بر اين باورند که رژيم ديتاکس مزاياي پزشکي ويژهاي براي سلامتي دارد. اما نبايد فراموش کنيد بدن شما سيستمي براي سم زدايي خود دارد. براي اين که از نتايج نااميد نشويد، بسيار مهم است که بدانيد رژيم ديتاکس توانايي انجام چه کارهايي را دارد و چه کارهايي را نميتواند انجام دهد.
«جکي آرمسترانگ» (Jackie Armstrong) که متخصص تغذيه است در اين باره ميگويد: «لغت ديتاکس اين روزها تبديل به يک ترند شده است و معمولا به اشتباه بين رسانهها و مصرفکنندهها استفاده ميشود. بافتها و اعضاي بدن ما مدام در حال ديتاکس، يعني دفع مواد زائد توليدشده در بدن، هستند. علاوه بر اين تحقيقات زيادي براي تاييد کردن تاثير اغلب رژيمهاي ديتاکس انجام نشده است.»
دکتر «يان کي. اسميت» (Ian K. Smith)، نويسندهي برخي از پرفروشترين کتابهاي رژيم غذايي، توضيح ميدهد که کبد، کليهها، ريهها، پوست و دستگاه گوارش توانايي دفع سمومي که در بدن انباشته ميشوند را دارند. اما يک رژيم ديتاکس سرشار از غذاهاي طبيعي، ميتواند توانايي بدن براي دفع سموم را تقويت کند. به گفتهي او رژيم ديتاکس اين روزها بسيار ترند شده است و حتي برخي از رژيمهاي ديتاکس ميتوانند براي سلامتي خطرناک باشند.
برنامهي مناسب با شرايط خودتان انتخاب کنيد

ميتوانيد با مراجعه به متخصص تغذيه برنامهي شخصي خود را بگيريد و از او بخواهيد شما را با توجه به سابقهي پزشکيتان راهنمايي کند.
اگر يک رژيم ديتاکس براي دوست، خانواده يا افراد معروف مفيد بوده است، لزوما به اين معني نيست که براي شما هم مفيد خواهد بود. حتما براي شما هم اين سوال پيش ميآيد که چطور مناسبترين و بهترين رژيم ديتاکس را انتخاب کنيم که هم خطرناک نباشد و هم براي ما مفيد باشد. طبق توصيه دکتر اسميت و دکتر آرمسترانگ، يک برنامهي ديتاکس سالم بايد شامل غذاهاي کامل، فرآوري نشده، سرشار از فيبر، آنتياکسيدان و ديگر مواد مغذي براي بدن باشد.
وقتي دنبال يک رژيم سم زدايي بدن خوب هستيد از اين موارد اجتناب کنيد.
رژيمهاي ديتاکسي که بسيار کم کالري هستند. به دنبال برنامهي ديتاکسي باشيد که کالري مورد نياز شما در طول روز را تامين ميکند. رژيمهاي گياهي که کالري بسيار پاييني دارند فقط بايد تحت نظر پزشک متخصص شروع شوند.
رژيمهاي ديتاکسي که وعدههاي بزرگ ميدهند. از برنامههايي که وعدهي کاهش وزن غير متعارف و سريع يا درمان يک بيماري را ميدهند اجتناب کنيد. همچنين به برنامههايي که شما را وادار به خريد دارو يا محصول گرانقيمتي ميکنند اعتماد نکنيد.
رژيمهاي ديتاکسي که گروههاي غذايي را حذف ميکنند. به دنبال برنامههاي ديتاکسي باشيد که به جاي تمرکز روي نوشيدنيها و مکملهاي غذايي شامل گروه متنوعي از مواد مغذي و کامل باشند.
بالا بردن ارزش غذايي را ياد بگيريد

يک برنامهي ديتاکس شانس تجربه کردن خوراکيهاي جديد و ناآشنا را براي شما فراهم ميکند. براي مثال وقتي برنامهي شما غذاهاي فرآوري شدهاي که به خوردنشان عادت داريد را از رژيم غذايي شما حذف ميکند، به امتحان کردن ميوهها و سبزيجات جديد فکر کنيد. در طول روز زماني براي سر زدن به فروشگاهها و ميادين ميوه و ترهبار اختصاص دهيد و ميوهها سبزيجات مورد علاقه و جديد را امتحان کنيد.
اگر هنوز براي تغيير چيزي که ميخوريد آماده نيستيد، ميتوانيد با تغيير چيزهايي که مينوشيد شروع کنيد. ميتوانيد نوشيدنيهاي شيرين را حذف و آب، آبميوههاي طبيعي و ديتاکس واتر را جايگزين آنها کنيد.
اين نوشيدنيها را امتحان کنيد

چه قصد شروع رژيم ديتاکس را داشته باشيد و چه نخواهيد رژيم ديتاکس بگيريد؛ تامين آب مورد نياز بدن بسيار مهم است. نوشابههاي ناسالم و نوشيدنيهايي که قند مصنوعي دارند را با اين نوشيدنيهاي سالم جايگزين کنيد.
چاي ليمو و نعناي تازه
ترکيب توتهاي يخ زده با آب گازدار
چاي واتاي گرم (ترکيبي از زنجبيل تازه، دارچين، هل، دانه زنيان و آب جوش)
قالبهاي يخ تهيه شده از توت فرنگي، چاي سبز و عسل
اصلاحهاي مورد نياز
اکثر رژيمهاي ديتاکس انعطافپذير هستند و به شما اجازه ميدهند کمي تغيير و اصلاح در برنامه ايجاد کنيد. در صورتي که به مادهي خاصي حساسيت، يا نياز به مواد مغذي خاصي در رژيم روزانهي خود داريد، قبل از شروع رژيم حتما ليست مواد غذايي رژيمي که انتخاب کردهايد را مطالعه کنيد.
در کل رژيم ديتاکس براي افرادي که مشکل يا بيماري خاصي دارند مناسب نيست. در صورتي که مشکل سلامتي جدي مثل مشکلات کبد، ديابت، سرطان، مشکلات کليه يا اختلال در غذا خوردن داريد، محدود کردن مواد غذايي مصرفي حتي براي چند روز ميتواند براي شما مشکلساز شود. در اين صورت حتما بايد قبل از شروع برنامه يا تغيير دادن در رژيم غذايي با پزشک معالج خود مشورت کنيد.
بازار