بیماری خطرناکی که از طریق باکتری به انسان منتقل می‌شود

باشگاه خبرنگاران/ سياه‌زخم هيچگاه تلفاتي مشابه بيماري‌هايي همچون وبا، طاعون يا آبله نداشته است اما نقش مهمي در تاريخچه‌ بيماري‌هاي عفوني ايفا کرده است. گرچه بيشتر توجه جهان روي جنبه‌ بيوتروريستي سياه‌زخم است اما سياه‌زخم همچنان يکي از علل مرگ حيوانات و در مورد کشورهاي در حال توسعه، علل مرگ انسان‌هاست. سياه‌زخم اولين بيماري است که به طور قطعي به يک باکتري ربط داده شده است که توسط رابرت کوخ در سال ۱۸۷۷ کشف شد و قواعد کخ از آن نشأت گرفته است. لويي پاستور براي اولين بار مفهوم تضعيف يک باکتري پاتوژن از طريق پاساژ سريالي را به کمک Bacillus anthracis به دست آورد و از آن براي توليد واکسن سياه‌زخمي را که در حيوانات مؤثر بود استفاده کرد. با شروع فرآوري صنعتي چرم و پشم مرگ‌ومير ناشي از سياه‌زخم تنفسي در ميان کارگران آلماني و بريتانيايي اين صنعت مفهوم خطر شغلي براي بيماري‌هاي عفوني و لزوم حفاظت کارگران از آن را شکل داد. در سال ۱۹۷۹ رهاسازي اتفاقي اسپور‌هاي سياه‌زخم از يک آزمايشگاه نظامي در روسيه منجر به ۷۰ مورد سياه زخم تنفسي شد که تا زمان فاش شدن جزئيات آن، به عنوان سياه‌زخم گوارشي گزارش شده بود. اين اتفاق و فاش شدن توليد اسپور‌هاي سياه‌زخم در عراق در سال ۱۹۹۱ احتمال استفاده از اين باکتري به عنوان يک عامل بيوتروريستي را مطرح کرد. اين احتمال متأسفانه با پخش اسپور‌هاي آنتراکس توسط نامه‌هاي پستي در ايالات متحده آمريکا در سال ۲۰۰۱ همراه شد که منجر به بيماري ۲۲ نفر و مرگ ۵ نفر شد و اين بيماري فراموش شده در اروپا و ايلات متحده را تبديل به موضوع تحقيقات پزشکي و آزمايشگاهي کرد. پس از حملات ايالات متحده، پيشرفت زيادي در درک بيولوژي B.anthracis و پاتوفيزيولوژي، علائم و درمان سياه زخم صورت گرفته است. انواع سياه زخم از جمله انواع سياه زخم مي توان به سياه زخم پوستي, تزريقي، تنفسي يا ريوي گوارشي اشاره کرد. نشانه هاي اين بيماري مهري نيک‌بين متخصص عفوني اين ميکرو ارگانيسم يکي از خطرناکترين زئونوز‌هاي ميکروبي يعني سياه زخم است که از راه جراحات جلدي هنگام تماس با دام يا فرآورده‌هاي دامي آلوده مانند پوست، پشم و لاشه يا اينکه از راه تنفسي در اثر استنشاق گردوغبار آلوده به اسپور سياه‌زخم به اين بيماري مبتلا مي‌شوند. او گفت: در نوع پوستي رايج‌ترين نوع آن مشروع عفونت شبيه گزش حشرات با خارش و برآمدگي پوست همراه است. اما طي يک تا دو روز به جراحات تاول گونه و سپس به زخم بدون درد با قطري در حدود ۱ تا ۳ سانتي‌متر و با مشخصه نکروز سياه رنگ در مرکز زخم تبديل مي‌شود. جاماندن اثر بعد از بهبودي يا eschar شايع است. مرگ و مير پوستي، در صورت عدم درمان، حدود ۲۰ درصد است. نيک‌بين ادامه داد: آنتراکس تنفسي داراي علائمي شبيه آنفلوآنزا است و در موارد پيشرفته به صورت پنوموني هموراژيک تظاهر مي‌کند که مرگ‌زاست. در سياه‌زخم گوارشي ۳ تا ۵ روز پس از مصرف گوشت خام يا نيمه پخته يا شير خام ديگر با درد‌هاي شکمي، تهوع، استفراغ، تب و اسهال آغاز مي‌شود. البته اين بيماري در ايران کنترل شده است. درمان سياه زخم پني سيلين‌ها از سال ۱۹۴۰ داروي انتخابي براي تمام انواع سياه‌زخم است، اما سويه‌هاي طبيعي به طور روزافزوني در حال مقاوم شدن هستند. خوشبختانه B.anthracis به طيف وسيعي از آنتي‌بيوتيک‌ها از جمله تتراسايکلين‌ها، ماکروليدها، آمينوگليکوزيدها، فلوئوروکينولون‌ها، کارباپنم‌ها، لينزولايد، کليندامايسين، ريفامپين، کينوپريستين – دالفوپرستين و سفالوسپورين‌هاي نسل يک، حساس است. کلرامفنيکل به صورت آزمايشگاهي در برخي مطالعات مؤثر بوده است. در يک بررسي ۹۶ ايزوله‌ سياه‌زخم فرانسوي جمع‌آوري شده از محيط، حيوانات و يک مورد انساني بين سال‌هاي ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۰ مقاومت نسبت به سفالوسپورين‌هاي نسل سه، آزترثونام و کوتريموکسازول در تمام نمونه‌هاي وجود داشت. در ۱۱.۵ درصد سويه‌ها مقاومت به پني سيلين و آموکسي سيلين وجود داشت و حساسيت به سفالوسپورين‌هخاي نسل دو کاهش يافته بود، اما نسبت به ساير آنتي بيوتيک‌هاي تست شده صد درصد حساسيت وجود داشت. شماري از آنتي بيوتيک‌هاي جديدتر مانند اوريتاوانسين، سترومايسين و رلاسين به منظور استفاده‌ي پروفيلاکتيک پس از تماس با اسپور و يا درمان تحت بررسي هستند. بيشتر سويه‌هاي طبيعي B.anthracis يک ژن ضعيف و قابل القاي کروموزي بتالاکتاماز و سفالوسپوريناز دارند و موارد نادري از بروز مقاومت به بتالاکتام‌ها طي درمان با پني سيلين وجود دارد اگرچه تشخيص سويه‌هاي مقاوم B.anthracis در آزمايشگاه کار ساده‌اي است، مقاومت سويه‌هاي استفاده شده در بيوتروريسم بايد بررسي شود و بر اساس آن درمان مناسب صورت گيرد دستورالعمل‌هاي درمان سياه زخم مرتبط با تروريسم استفاده از داکسي سايکلين و فلوئوروکنولون‌ها مي‌باشد. همچنين فراهم شدن تست‌هاي مقاومت را نيز توصيه مي‌نمايد؛ زيرا استفاده از سويه‌هاي مقاوم به بتالاکتام در اين موارد محتمل است. دستورالعمل‌هاي درمان سياه‌زخم شديد به خصوص در حضور مننژيت شامل رژيم سه آنتي بيوتيکي است – دو عامل باکتريوسيد و يک مهار کننده‌ي سنتز پروتئين. پيشگيري واکسن‌هاي انساني و حيواني سياه‌زخم بيش از ۱۰۰ سال است که استفاده مي‌شود و استفاده‌ي مؤثر از واکسن‌هاي زنده و ضعيف شده حيواني موجب کاهش موارد انساني و حيواني در سطح جهان شده است. گرچه برخي يافته‌هاي اساسي در رابطه با ايمني پس از عفونت بر اساس مشاهداتي است که عفونت‌هاي مجدد در انسان‌ها نادر و خفيف‌تر است، بهترين داده‌ها از پريمات‌هاي غير انساني به دست آمده است که در آن مقاومت به عفونت پس از بهبودي از سياه‌زخم تنفسي صورت گرفته است. ايمني هورمورال نقشي اساسي در پاسخ به سياه‌زخم دارد. آنتي PA مهمترين آنتي بادي است و PA ايمونوژن محافظ و اساس محافظت واکسن‌هاي انساني در دسترس است. نقش پاسخ ايمني به ساير بخش‌هاي EF و LF در محافظت بيشتر در واکسينه کردن حيوانات است گرچه پاسخ آنتي بادي مناسب ايجاد مي‌گردد. واکسن مجوز گرفته سياه زخم، واکسن AVA1 که يکي عصاره محيط کشت حاوي PA به دست آمده از سويه‌هاي بدون کپسول توليدکننده توکسين B.anthracis مي‌باشد که بر روي آلومينيوم هيدروکسيد جذب شده است. واکسن توسط Wright و همکارانش در اوايل ۱۹۵۰ توليد شد، در سال ۱۹۷۰ مجوز گرفت و به عنوان پيشگيري پيش از تماس توسط دامپزشکان، کارکنان آزمايشگاهي و ساير کارکناني که ممکن است به طور شغلي در تماس با باکتري قرار بگيرند به کار مي‌رود. واکسيناسيون پس از تماس گرچه توسط FDA مجوز نگرفته است، اما توسط ACIP به همراه آنتي بيوتيک‌ها براي کنترل مناسب توصيه شده است. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد