ریشه‌کن‌کردن سم آفلاتوکسین در محصولات غذایی با نور فرابنفش

ايسنا/ آلودگي محصولات غذايي به سمومي به نام آفلاتوکسين، معضل بزرگي است که نه‌تنها مي‌تواند صادرات اين محصولات را با مشکل مواجه کند، بلکه سلامت عمومي مردم داخل کشور را نيز تهديد نموده و توليد را نيز با مخاطراتي مواجه مي‌سازد. محققين کشور براي رهايي از اين مشکل، پرتودهي را توصيه کرده‌اند. "آفلاتوکسين‌ها"، گروهي از ترکيبات بسيار سمي، جهش‌زا و سرطان‌زا هستند که عمدتاً توسط قارچ‌هايي به نام" آسپرژيلوس پارازيتيکوس" و "آسپرژيلوس فلاووس" توليد مي‌شوند. اين قارچ‌ها در سراسر جهان در هوا و خاک يافت شده و مي‌توانند بافت‌هاي زنده يا مرده گياهان و جانوران را آلوده کنند. توليد آفلاتوکسين در شرايط انبار روي بسترهاي غذايي مختلفي ازجمله غلات تحت تأثير ترکيب گازي محيط، فعاليت آبي، اسيديته، برهمکُنش‌هاي ميکروبي و طول مدت انبارداري اتفاق مي‌افتد. در اين ميان، آفلاتوکسين نوع B1، از همه خطرناک‌تر است و توسط آژانس بين‌المللي تحقيقات سرطان در گروه يک سرطان‌زايي قرار گرفته است. متخصصان علوم صنايع غذايي مي‌گويند آفلاتوکسين‌ها در بسياري از کشورها و در محصولات کشاورزي متعددي ازجمله غلات مانند ذرت و برنج، دانه‌هاي روغني نظير پنبه‌دانه و کنجد و همچنين انواع ميوه‌هاي آجيلي مثل پسته، بادام‌زميني و فندق شيوع دارند. وجود اين سموم يا اصطلاحاً توکسين‌ها در محصولات کشاورزي، اثري منفي در بهداشت، ايمني غذايي و اقتصاد جامعه دارد و جلوگيري از آلودگي مواد غذايي با قارچ‌هاي توليدکننده اين سموم، به‌عنوان منطقي‌ترين و به‌صرفه‌ترين رويکرد براي پرهيز از اين ماده سمي، تحت شرايط رايج انبارداري مواد غذايي مطرح است. براي رسيدن به اين هدف، محققاني از دانشگاه يزد و مرکز تحقيقات و آموزش کشاورزي و منابع طبيعي استان يزد پژوهشي را انجام داده‌اند که در آن با استفاده از يک روش و فناوري نوين، به مبارزه با چنين قارچ‌هايي پرداخته شده است. در اين تحقيق، اثر پرتوهاي فرابنفش و تنگستن بر ميزان آفلاتوکسين نو B1 در آرد برنج مورد ارزيابي واقع شده است. محققان فوق براي انجام اين پژوهش، آرد برنج آلوده‌شده با دو غلظت مختلف از آفلاتوکسين B1 را که توسط قارچ "آسپرژيلوس فلاووس" توليد شده بود، در آزمايشگاه و در مدت‌زمان‌هاي مختلف تحت تابش فرابنفش با طول موج ۳۶۶ نانومتر و لامپ تنگستن ۱۰۰ وات قرار دادند و سپس تأثيرات حاصله را با استفاده از روش‌هاي آماري و به کمک کامپيوتر، تجزيه‌وتحليل کردند. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهند که هرچه فاصله بين آرد برنج آلوده به آفلاتوکسين B1 به منبع نور فرابنفش و تنگستن کمتر باشد، کاهش آفلاتوکسين در اثر پرتودهي بيشتر رخ مي‌دهد. در ضمن هرچه مدت‌زمان در معرض پرتو قرار گرفتن نيز بيشتر باشد، اين کاهش باز هم بيشتر مي‌شود. لذا به نظر مي‌رسد استفاده از اين پرتوها به‌منظور کاهش آلودگي مواد غذايي به آفلاتوکسين مي‌تواند مورد توجه قرار گيرد. در اين رابطه، حسين محمدي منش، استاديار گروه شيمي‌فيزيک دانشکده شيمي دانشگاه يزد و همکارانش اظهار داشته‌اند: «نتايج بررسي‌هاي ما نشان داد که حداکثر و حداقل کاهش آفلاتوکسين B1 بعد از ۵۰ و ۱۰ دقيقه پرتودهي در فاصله ۷ و ۱۴ سانتيمتري و به ترتيب توسط نور فرابنفش و تنگستن اتفاق مي‌افتد». آن‌ها ادامه مي‌دهند: «غلظت اوليه آفلاتوکسين B1 در نمونه‌هاي مورد بررسي نيز تأثيري در ميزان کاهش آفلاتوکسين بعد از پرتودهي نداشت، اما کاهش فاصله تا منبع نور و افزايش زمان در معرض نور قرارگرفتن، تأثيرات مناسبي روي کاهش اين سم در آرد برنج داشته است». اين يافته‌هاي علمي پژوهشي که در فصل‌نامه «علوم غذائي و تغذيه» منتشر شده‌اند، مي‌توانند در آگاه‌سازي عموم نقش مهمي داشته و همچنين موجبات توجه بيشتر متوليان امر به استفاده از روش‌هاي نوين در سم‌زدايي از محصولات غذايي را فراهم آورند. گفتني است نشريه علمي پژوهشي فوق توسط دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات به‌صورت چهار شماره در سال به چاپ مي‌رسد. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد