درد ناشي از تخمک گذاري
علل درد تخمدان متفاوت است. بعضي از خانم ها در نيمه چرخه عادت ماهانه دچار درد ناشي از تخمک گذاري مي شوند. اين درد به دليل وجود مايعي است که در اثر آزاد شدن فوليکول به فضاي داخل رحم ريخته مي شود. درد مشکلي براي فرد ايجاد نمي کند، فقط کمي آزار دهنده است و به مرور و طي ۸-۷ ساعت و بدون درمان فروکش مي کند. بيشتر خانم ها با اين نوع درد آشنا هستند و هر ماه آن را تجربه مي کنند.
درد در اثر کيست تخمدان
افرادي که دچار کيست تخمدان هستند شايد هيچ علامتي نداشته باشند، ولي با بزرگ تر شدن کيست ممکن است عارضه اي به نام «تورسيون کيست» يا «پيچ خوردن کيست حول محور تخمدان» اتفاق بيفتد. اين عارضه بسيار دردناک است و بيمار حتما بايد خود را به مرکز درماني برساند. مورد بعدي «پرفوراسيون کيست» است. در اين مواقع نيز کيست پاره مي شود و درد ايجاد مي کند. پارگي ممکن است با خونريزي همراه باشد.
زناني که دچار نشانگان تخمدان پلي کيستيک هستند هم معمولا درد شديدي را هنگام عادت ماهانه تجربه مي کنند. اين افراد ممکن است غير از زمان عادت ماهانه هم درد داشته باشند البته پلي کيستيک تخمدان با علائم ديگري مانند هيرسوتيسم، بي نظمي عادت ماهانه و… همراه است.
مورد ديگري که بايد به آن توجه داشت درد در اثر توده هاي سرطاني در تخمدان است. همان طور که مي دانيد سرطان بيماري بي سروصدايي است و معمولا زماني درد ايجاد مي کند که توده گسترش يافته است. افرادي که در خانواده و بستگان نزديک خود سرطان زنانه داشته اند بايد با پزشک متخصص زنان در مورد شيوه پيگيري ها مشورت کنند.
نشانگان پيش از عادت ماهانه
اغلب ما نشانگان پيش از عادت ماهانه را با تغييرات خلق وخو در خانم ها مي شناسيم، ولي اين اختلال با علائم ديگري مانند گرفتگي شديد عضلات شکم، سردرد، کمر درد و حساس شدن پستان ها و… نيز ممکن است همراه باشد. نشانگان پيش از عادت ماهانه مشکل خاصي محسوب نمي شود و نيازي هم به درمان ندارد، مگر اينکه در زندگي شخصي فرد اختلال ايجاد کند.
درد عادت ماهانه
درد عادت ماهانه معمولا چند ساعت قبل از شروع عادت ماهانه آغاز مي شود. خانم ها ممکن است درد را در ناحيه زيرشکم، کمر، پاها و… حس کنند. درد در اغلب خانم ها به فاصله کمي بعد از شروع عادت ماهانه فروکش مي کند. علت آن آزاد شدن هورموني در رحم و انقباضات عضلات صاف رحمي است. در مواقعي که درد شديد است مي توان از مسکن ها، گرما دادن و… براي کاهش درد استفاده کرد.
درد ناشي از مشکلات لوله رحمي
يکي از موارد شايعي که موجب درد زيرشکم در خانم ها مي شود، توبکتومي يا بستن لوله هاست. در اثر بستن لوله ممکن است چسبندگي ايجاد و فرد بعد از آن دچار درد مزمن شود.
بيماري اي به نام «سالپنژيت» هم باعث ايجاد درد در بيمار مي شود. در اين بيماري لوله هاي رحمي در اثر عفونت دچار التهاب و چسبندگي مي شوند. چسبندگي لوله ها احتمال بارداري را در زن کاهش مي دهد.
دردهايي که منشاء رحمي دارند
يکي از مواردي که ممکن است باعث درد در ناحيه شکم شود وجود فيبروم هاي داخل رحمي است. البته فيبروم ها معمولا درد ايجاد نمي کنند ولي فيبروم هايي که بزرگ هستند ممکن است به احشاي اطراف فشار وارد کنند و بيمار درد را به صورت درد زير شکم يا فشار داخل شکمي احساس کند.
دردهايي که منشاء عفوني دارند
زنان ممکن است به عفونت لگني مبتلا شوند. علت عفونت لگني متنوع است. اين بيماري معمولا با تب بالا نيز همراه است. ابتلا به بيماري هاي عفوني منتقله از راه جنسي نيز مي تواند باعث درد ناحيه لگن و زير شکم شود. همچنين زناني که دچار عفونت طول کشيده در ناحيه واژن هستند، گاهي دچار زخم در ناحيه سرويکس مي شوند که علائم زخم ممکن است به صورت درد ناحيه زيرشکم و حتي درد در ناحيه زير کمر احساس شود.
آندومتريوز
در آندومتريوز بافت رحمي به مکان هايي غير از حفره رحم پيشروي مي کند. اين مکانها ممکن است شامل ديواره لوله رحم، روده ها، حفره پريتوئن يا شکم، روي تخمدان ها و… باشد. آندومتريوز بيماري خطرناکي نيست ولي ممکن است درد زيادي براي خانم ايجاد کند.
افتادگي واژن و مثانه
خانم هايي که چند بار زايمان طبيعي داشته اند و زنان مسن بيشتر در معرض اين اختلال هستند. در اين بيماري فرد معمولا فشاري را در ناحيه زير شکم احساس مي کند. ممکن است اختلالاتي در دفع ادرار و به ندرت مدفوع هم پيدا کند. گاهي بيماران از درد هم شکايت دارند. درمان افتادگي واژن و مثانه آموزش ورزشي به نام کيگل است ولي در مواقع شديد چنين توصيه هايي بي فايده است و افتادگي واژن و مثانه بايد با جراحي اصلاح شود.
بارداري
خانم هاي باردار نيز بايد نسبت به درد هوشيار باشند. دردهايي که قبل از هفته ۲۰-۱۸ بارداري و در ناحيه شکم اتفاق مي افتد، ممکن است نشانه سقط جنين باشد. کمتر سقط جنيني است که با درد توام نباشد. خونريزي نيز مي تواند نشانه اي براي سقط جنين باشد.
درد ناشي از ناحيه محل جراحي سزارين
بعضي از خانم ها بعد از سزارين دچار درد شکمي مي شوند. اين درد ممکن است ناشي از محل برش سزارين باشد. چسبندگي بافت هاي مجاور رحم به يکديگر ممکن است باعث درد شود.
درد بعد از رابطه زناشويي
بعضي از خانم ها از رابطه زناشويي دردناک شکايت دارند. در مواقعي که عفونت يا زخمي در ناحيه دهانه رحم وجود دارد، ممکن است بعد از رابطه زناشويي درد شکمي ايجاد شود. خشکي واژن نيز عامل ديگري است که رابطه زناشويي را دردناک مي کند. خشکي واژن اغلب در سنين بالا ديده مي شود. اين افراد براي معاينات کلي تر بايد به متخصص زنان مراجعه کنند.
دردهايي که در اثر عفونت دستگاه ادراري ايجاد مي شوند
خانم ها ممکن است دچار عفونت دستگاه ادراري شوند. عفونت در مثانه يا سيستيت علاوه بر تکرر ادرار، سوزش و… موجب درد در ناحيه زير شکم يا لگن هم مي شود.
آپانديسيت
آپانديسيت يا التهاب آپانديس عارضه شايعي است که بيشتر در سنين پايين شيوع دارد. گاهي اين لوله کوچک که در قسمت پاييني سمت راست بدن قرار دارد دچار التهاب مي شود و اگر خيلي زود خارج نشود، ممکن است پرفوره يا سوراخ شده و مايع عفوني وارد حفره شکمي شود. درد آپانديسيت معمولا به صورت ناگهاني و از دور ناف شروع مي شود و به زير شکم گسترش مي يابد. بيمار نسبت به معاينه بسيار حساس است و تهوع و استفراغ نيز ممکن است وجود داشته باشد. آپانديس در دوران بارداري به دليل افزايش حجم رحم، کمي بالاتر از محل واقعي خود قرار مي گيرد.
نشانگاه روده تحريک پذير
اين اختلال در جامعه شيوع زيادي دارد. بيماران تک علامتي نيستند و درد شکم يا زيرشکم يکي از علائم است. چنين افرادي ممکن است دچار نفخ، يبوست يا اسهال مداوم و حرکات غيرعادي روده باشند. نشانگان روده تحريک پذير بيماري محسوب نمي شود و اختلالي در عملکرد اعصاب سمپاتيک و پاراسمپاتيک وجود دارد، اما در صورتي که شديد باشد مي تواند کيفيت زندگي بيمار را به شدت پايين بياورد. قابل توجه اينکه در آزمايش هاي افراد مبتلا به نشانگان روده تحريک پذير موردي مبني بر نشانه هاي بيماري ديده نمي شود.
سنگ حالب
گاهي بيمار دچار سنگ کليه است و سنگ از مکان خود حرکت مي کند. در اين مواقع سنگ بايد مسير حالب و لوله ادراري را طي کند تا به مثانه برسد. وجود سنگ در حالب و مجاري ادراري بسيار دردناک است و تا وقتي سنگ از آنجا عبور نکرده، درد ادامه خواهد يافت. اگر سنگ به مدت طولاني مجرا را مسدود کند، احتمال برگشت ادرار و عفونت کليه وجود دارد.
بيماري هاي مثانه
وجود سنگ در مثانه، عفونت يا سرطان مثانه نيز باعث درد در ناحيه زير شکم مي شود.
يبوست
بعضي از افراد هميشه دچار يبوست هستند. يبوست ناشي از عملکرد بد روده ها، اشتباه در شيوه تغذيه، استرس و… است و حتما بايد درمان شود. درد ناشي از بارداري خارج رحمي، يک مشکل اورژانسي است.
مورد مهمي که سبب بروز درد در زير شکم خانم ها مي شود، بارداري خارج رحمي است که معمولا اين بارداري داخل لوله رحم اتفاق مي افتد. در بارداري خارج رحمي ابتدا بيمار علائمي ندارد ولي با بزرگ تر شدن جنين و فشار به ديوار لوله و کافي نبودن فضا براي جنين، بيمار دچار درد شديد و حاد در ناحيه زير شکم مي شود که ممکن است با تهوع، استفراغ و خونريزي از رحم همراه باشد. بارداري داخل لوله رحمي يک مورد اورژانسي است که خيلي زود بايد جنين از آن خارج شود. گاهي جنين در مکان پرخوني از لوله قرار مي گيرد و پارگي در اين ناحيه مي تواند کشنده باشد. همه خانم ها بايد از لحظه اي که متوجه بارداري خود مي شوند تحت نظر پزشک باشند تا چنين مواردي زود تشخيص داده شود.