چرا عاشق بوی بنزین می‌شویم؟

جالب است بدانيد هنوز دليل قطعي براي علاقه به اين بوها شناخته نشده است. اما طبق برخي از بررسي‌ها، علاقه مندي به بوييدن محصول‌هاي شيميايي که بوي تند و قوي دارند مي‌تواند يکي از اختلال‌هاي شايع در عصر کنوني باشد که بيشتر ميان نوجوانان و به مقدار کمتري ميان بزرگسالان مشاهده مي‌شود.

بنزن يک ماده سرطان زا شناخته شده است و هنگام استنشاق در غلظت هاي زياد يا قرار گرفتن در معرض طولاني مدت خطرناک است. بدترين حالت استنشاق بنزين، مرگ ناگهاني ناشي از کمبود اکسيژن است. اگرچه ممکن است عطر و بوي بنزين را دوست داشته باشيد ، قطعاً بايد به طور جدي از آن پرهيز کنيد. روزنامه خراسان دراين‌باره نوشته است که اين علاقه مي‌تواند نشان از ابتلا به نوعي اختلال رواني به‌نام «اختلال پيکا» باشد.

اختلال پيکا

علايم اختلال پيکا را بشناسيد

محققان علاقه‌مندي به بوييدن يا خوردن محصول‌هاي شيميايي، چون لاک ناخن، خاک، بنزين، چسب مايع، صابون و حتي رنگ‌هاي روغني را از طيف اختلال پيکا دسته‌بندي کرده‌اند. اختلال پيکا بر اثر نوعي جهش ژنتيکي به وجود مي‌آيد و بيشتر ميان کودکان، زنان باردار، افراد دچار استرس غيرقابل کنترل، افراد مبتلا به مشکل‌هاي رواني، کم تواني ذهني، افراد دچار افسردگي، مبتلايان به وسواس اجباري کندن موي سر، مبتلايان به اسکيزوفرني و ... ديده مي‌شود.

اختلال پيکا معمولاً در بين يک يا چند عضو خانواده مشاهده مي‌شود و پزشک با مطالعه سابقه خانوادگي و بررسي عادت‌هاي رفتاري فرد مي‌تواند اين اختلال را شناسايي کند، انجام آزمايش خون هم مي‌تواند وجود عفونت يا کمبود آهن و روي را در بدن مشخص کند.

علاقه مندي به بوييدن چسب مايع، بنزين، لاک ناخن و ... به دليل افزايش ناگهاني جريان خون نوعي احساس شادي کوتاه‌مدت در فرد ايجاد مي‌کند و البته پس از مدتي فرد دچار احساس سردرد، تهوع، گيجي، تاري ديد و ... خواهد شد.

درمان اختلال پيکا چيست؟

براي درمان اين اختلال مراجعه به متخصص، شرکت در جلسه‌هاي مشاوره، يادگيري هنر و سرگرمي‌هاي جديد، رعايت رژيم خوراکي، انجام ورزش، شرکت در فعاليت‌هاي اجتماعي، ايجاد آرامش در محيط خانواده، کمک به کودک در يادگيري درس‌هاي مدرسه و در برخي موارد مصرف دارو‌هاي ضد استرس زيرنظر متخصص براي بازه استاندارد مي‌تواند اثربخش باشد.

اختلالي که در بالا توضيح داديم به معناي آن نيست که شما اگر به بوي بنزين علاقه داريد حتما دچار اين اختلال هستيد و درصد ابتلاي افراد به اين اختلال خيلي زياد نيست. اما لازم است بگوييم نگران نباشيد، اگر شما هم از عاشقان بوي بنزين هستيد، اين علاقه دلايل ديگري نيز دارد که در ادامه توضيح خواهيم داد.

بنزين باعث يادآوري خاطرات مي‌شود

فعاليت مغز به گونه‌اي است که با استشمام رايحه‌اي آشنا، خاطراتي را براي شما تداعي مي‌کند. عطر برگ‌هاي سوزني کاج شما را به ياد اردو‌هاي تابستاني مي‌اندازد و عطر يک غذاي خوشمزه، خاطره‌ي خانه‌ي مادربزرگ و تعطيلات را زنده مي‌کند. اين ارتباط قوي بين رايحه و حافظه «پروست» نام دارد. دليل اين نام‌گذاري اشاره به مارسل پروست، نويسنده‌ي فرانسوي است که با با بيان کلماتي خاطره‌اي پررنگ از دوران کودکي را که با بوي بيسکوييت که در چاي زده شده است، توصيف مي‌کند.

حالا ببينيم دليل علاقه به استشمام رايحه‌ي بنزين چيست؟ ممکن است خاطره‌اي شيرين و دلپذير در ذهن همراه با بوي بنزين يا به طور خاص با بنزين، ثبت شده باشد. شايد مغز بوي بنزين را با خاطرات خوش سفر‌هاي تابستاني در دوران کودکي، گشت زدن در دريا با قايق موتوري، دوچرخه‌سواري در جاده‌هاي روستايي يا حضور در کنار پدر در حالي که به ماشين رسيدگي مي‌کرد، گره زده باشد. امکان دارد وقتي بوي بنزين به مشام مي‌رسد، هم‌زمان احساس دنج و نوستالژيک مرتبط با يک خاطره هم زنده شود و همين امر دليل علاقه به استشمام بوي بنزين باشد.

بوي بنزين مسير پاداش مغز را فعال مي‌کند

بنزين مسير Mesolimbic را فعال مي‌کند. بنزن و ساير هيدروکربن‌ها، در هنگام استنشاق، تأثير سرکوب کننده‌اي بر روي سيستم عصبي دارند، که منجر به احساس موقتي و سرخوشي مي‌شود. اين حس لذت بخش را ايجاد مي‌کند که برخلاف الکل يا دارو‌هاي ديگري نيست.

دليل اين است که روند بيولوژيکي بي حس کردن اعصاب شما مسير مزوليمبيک را فعال مي‌کند، که به عنوان مسير پاداش مغز نيز شناخته مي‌شود. هر زمان که اعصاب بويايي شما به بنزن رسيد، سيستم مزوليمبيک عکس دلپذير دوپامين را به شما منتقل مي‌کند. در اصل مغز شما به شما مي‌گويد، «بله، اين خوب است. بيشتر از اين کار‌ها کنيد.»

همان‌طور که ممکن است تا الان متوجه شده باشيد، مسير مزوليمبيک يکي از بازيگران اصلي در عصب‌شناسي اعتياد است. فرقي ندارد که فرد به بازي‌هاي کامپيوتري اعتياد داشته باشد، معتاد به مواد مخدر باشد يا از استشمام بنزين لذت ببرد؛ مسير مزوليمبيک است که باعث ايجاد احساس سرخوشي در اثر انجام اين کار‌ها مي‌شود. به همين دليل است که افراد از احساس خوش‌آيند بو کشيدن بنزين سوءاستفاده مي‌کنند و با اين کار به خود آسيب مي‌زنند. پس دوباره تکرار مي‌کنيم، عمدا بنزين را بو نکنيد.

اما، صريحاً بگوييم که، اين‌ها فقط چند تئوري هستند که توضيح مي‌دهند، چرا بعضي از افراد بوي بنزين را خوشايند مي‌دانند، اما دقيقاً تحقيقات زيادي در مورد اين سؤال صورت نگرفته است. در حالي که قانع کننده هستند اما، آن‌ها قطعي نيستند. در حقيقت، دانشمندان امروز در حال يادگيري چيز‌هاي جديدي در مورد اين حس قدرتمند هستند و بدون شک آن‌ها راز‌هاي جديدي را در آينده کشف خواهند کرد.

مضرات بوييدن بنزين

محققان دريافتند استشمام بوي بنزين در رشد کودکان تاثير دارد و رشد آن‌ها را کاهش مي‌دهد. همچنين از جمله آسيب‌هاي بوييدن طولاني مدت و زياد بنزين مي‌توان به بروز آسيب مغزي، مشکل‌هاي شديد تنفسي، اختلال در عملکرد سيستم عصبي، ايجاد لکه‌هاي قرمز و کهير روي بدن، سردرد، سرگيجه، تهوع، درد شکم، نوسانات خلقي، تمرکز و توانايي تصميم گيري، احساس بي‌حسي يا سوزن سوزن شدن دست و پا، خستگي، از دست دادن شنوايي و سطح هوشياري اشاره کرد. محققان مي‌گويند استنشاق بوي بنزين در ميان نوجوانان يک پديده جدي و گسترده است. بدترين حالت استنشاق بنزين، مرگ ناگهاني ناشي از کمبود اکسيژن است. اين مواد از بعضي مواد مخدر هم مضرتر هستند.