ریشه ضرب المثل/ اصطلاح جیم شدن

خراسان/ اين اصطلاح را در باره کساني به کار مي برند که فرار کرده اند و يا به علت انجام دادن جرم و گناهي، از انظار مخفي شده اند. در مورد ريشه اين اصطلاح، اتفاق نظر وجود ندارد ولي يکي از روايت ها به زمان امام صادق(ع) بر مي گردد که هارون الرشيد خليفه عباسي به روش هاي مختلفي دنبال اين بود که همه دوستداران و پيروان امام صادق(ع) را از بين ببرد. چند نفر از ياران و صحابه خاص امام هم که تحت تعقيب بودند، از حضرت که آن موقع در مدينه به سر مي بردند، چاره جويي و کسب تکليف کردند. امام جعفر صادق(ع) در جواب آن ها يکي از حروف الفبا يعني «ج» را فرستادند. از آن جا که سوال کنندگان به خاطر امنيت خودشان و هم چنين امام، مجاز نبودند بيش از اين از حضرت توضيح بخواهند، پيام اختصاري حضرت را با همان اختصار به اطلاع علاقه مندان ايشان در بغداد رساندند. هر کدام از آنان پيام امام صادق(ع) را به شکلي تعبير کردند؛ بعضي ها حرف «ج» را «جلاء الوطن» دانسته و از عراق خارج شدند، عده اي منظور حضرت را «جبل» استنباط کردند و به کوهستان ها پناه بردند، «بهلول» هم حرف «ج» را به «جنون» تعبير کرد! بهلول سوار اسب چوبي کودکانه شد و با وجود آن که زندگي اعياني داشت و به خاطر نسبت فاميلي با هارون به دربار راه داشت، خودش را به ديوانگي زد و دست از تمام تجملات دنيوي کشيد. به اين ترتيب ياران خاص امام هرکدام به شکلي با «جيم شدن» از توطئه هاي هارون نجات پيدا کردند.