ایرانسرا/ آشنایی با تالاب بامدژ

سيري در ايران/ تالاب بامدژ يکي از تالاب‌هاي استان خوزستان است که در 40 کيلومتري شمال غربي اهواز در مجاورت روستاهاي مزرعه، بامدژ، سادات طواهر، سيد جاسم و همچنين سد شاوور، کانال توانا و خط آهن اهواز- انديمشک قرار دارد. اين تالاب (هور) 4000 هکتار وسعت دارد و آب آن توسط رودخانه شاوور تأمين‌ مي‌شود. همچنين بالا بودن سطح آب‌هاي زيرزميني، سنگيني بافت خاک، فرو‌افتادگي منطقه، بارندگي و جريان‌هاي سيلابي زمستانه و آب‌هاي برگشتي از زمين‌هاي کشاورزي، از عوامل مهم پايداري اين تالاب محسوب مي‌شوند که در نهايت آب خروجي تالاب از شاخه‌اي به نام خارور عبور کرده و پس از گذر از کانال توانا، به رودخانه دز مي‌ريزد. اين تالاب از اوايل فروردين تا نيمه آبان ‌ماه کم آب مي‌شود چرا که به دليل بستن دريچه‌ها و آبگيري سد شاوور، آب ورودي تالاب کاهش پيدا کرده و پساب‌هاي کشاورزي ورودي به تالاب نيز توسط زهکش خارور از آن خارج شده و بخش‌هاي حاشيه آن خشک مي‌گردد. پوشش گياهي منطقه داراي دو سيماي مشخص بهاره و پاييزه است. گياهان يکساله و بيشتر گياهان چندساله، در بهار رشد مي‌کنند از اين رو از ماه‌ اسفند تا ارديبهشت، اين تالاب داراي سيماي مرتعي و سرسبز مي‌باشند. گياهان شورپسند تالاب نيز بيشتر در پاييز مي‌رويند. در تالاب بامدژ 134 گونه گياهي مي‌رويند که از جمله آن‌ها مي‌توان به خارشتر خزري، خارشتر ايراني، ترنجبين، شيرين بيان، خارپنبه، شاه تره، گل گاوزبان، پونه، کُنار، تاج خروس، ني و گاگله اشاره نمود. زيستگاه‌هاي جانوري تالاب بامدژ به دو زيستگاه اصلي آب و خشکي تقسيم مي‌شود. پوشش گياهي زيستگاه آبي که بخش اصلي تالاب را تشکيل مي‌دهد، گياهان نِي و لويي است که محيطي امن و مناسب براي استتار جانوران منطقه به خصوص پرندگان بومي، پرندگان جوجه‌آور و همچنين گراز محسوب مي‌شود. بخش‌هاي مياني تالاب فاقد پوشش گياهي است و بيشتر گياهان شناور را در خود جاي داده و محل مناسبي براي تغذيه و استراحت جانوران آبزي به ويژه پرندگان مهاجر به شمار مي‌رود. از انواع پرندگان آبزي و کنار آبزي اين منطقه مي‌توان به انواع مرغابي‌سانان، آبچليک، حواصيل، اردک سرسبز، اردک مرمري (از گونه‌هاي در معرض خطر تالاب)، عروس غاز، قو، باکلان و آنقوت اشاره کرد. در اين تالاب جانوران ديگري همچون روباه، شغال، گرگ، کفتار، سمور، خفاش، خارپشت، شَنگ (يا سگ آبي؛ تنها پستاندار آبزي تالاب)، قورباغه، وزغ، لاک‌پشت خزري، لاک‌پشت لاک نرم، جَکوي، مار و انواع ماهي‌هاي آب شيرين مانند کپور، شيربت،، بني، حمري و بياح زندگي مي‌کنند. تالاب بامدژ به صورت يک مخزن طبيعي است که سيلاب‌هاي زمستاني دز و شاوور را ذخيره و به تدريج به رودخانه دز تخليه مي‌کند به همين دليل نقش مهمي در کنترل وضعيت سيلابي و طغياني رودخانه‌هاي دز و شاوور دارد. دسترسي به تالاب بامدژ از طريق جاده اهواز- انديمشک امکان‌پذير است. در هنگام بازديد از اين منطقه حفظ محيط زيست و احترام به حريم زندگي حيوانات اهميت بسياري دارد زيرا متأسفانه اين تالاب در سال‌هاي اخير به دليل کاهش آب ورودي به تالاب، برداشت بي‌رويه و اضافه بر ظرفيت از منابع موجود در تالاب، ورود آلاينده‌هاي پساب‌هاي شهري و کشاورزي، تخريب، تصرف اراضي و زير کشت بردن، در معرض تهديد و نابودي قرار گرفته است.