میراث/ سوغاتی هایی که نظیرش را فقط در «اصفهان» می توان یافت

همشهري آنلاين/ اصفهان را مهد صنايع دستى ايران ناميده‌اند. در دوره صفوى صنايع دستى در اين شهر رونق خاصى يافت و هنر و مهارت استادان و هنرمندان بزرگ نسل به نسل و با روش استاد و شاگردى به زمان حال منتقل شده است. اصفهان هميشه از مراکز مهم صنعت قلمزني‌ ايران بوده‌ و هست و بيشترين‌‌تعداد کارگاه‌هاي صنايع‌ دستي اصفهان را کارگاه‌هاي قلمزني‌ مس‌ و برنج‌ تشکيل مي‌دهند و ‌تعداد شاغلين اين‌ رشته نسبت به‌ ساير رشته‌ها زيادتر است‌. برخي از سوغات شهر اصفهان شامل خاتم، مينا، گچبري، گره چيني، قلمدان سازي، کاشيکاري، خوشنويسي، مسگري، منبت‌کاري، نقاشي، نقاشي باستاني، معرق، صحافي، سفالگري، مينياتور و قالي بافي مي شود. در ميان شيريني‌هاي اصفهان گز و پولکي اصفهان از همه معروفتر هستند؛ مهمترين غذاي محلي اصفهان از نظر آنوبانيني؛ که بسيار مورد توجه مسافران و گردشگران است برياني (بريوني) نام دارد که خوراکي گوشتي و بسيار چرب بوده و در بيشتر نقاط شهر مي‌توان آن را تهيه کرد. گز اصفهان علاوه بر صنايع دستى، شيرينى گز و پولکى اصفهان و گلاب قمصر کاشان از سوغاتى‌هاى مشهور استان اصفهان است. يکي از معروفترين سوغات اصفهان گز مي‌باشد مواد اوليه اين شيريني مطبوع و مشهور که گز انگبين باشد، در اطراف اين شهر به عمل مي‌آيد. گز انگبين ريشه گياهي به نام بته يا درخت گز است. ارتفاع اين درخت کوهستاني حداکثر به دو متر مي‌رسد و بيشتر در مناطق خوش آب و هواي بختياري و خوانسار در دامنه کوهها به عمل مي‌آيد. فريدن هرستان فريدون شهر که در غربي‌ترين نقطه استان اصفهان قرار دارد با استان لرستان و استان چهارمحال وبختياري هم مرز است. از اين رو گذرگاهي براي عشاير اين دو منطقه محسوب مي شود. عشاير منطقه صنايع دستي زيبا و متنوعي توليد مي‌کنند که بيش‌تر محلي بوده و جنبه خود مصرفي دارد. مهم‌ترين صنايع دستي اين شهرستان قالي بافي مي‌باشد. علاوه بر آن گليم، شال و جوراب‌هاي پشمي نيز از هنرهاي دستي توليدي منطقه به شمار مي‌رود. قالي بافي در اين شهرستان از اهميت و ارزش بالايي برخوردار است و سهم مهمي در اقتصاد خانواده‌ها و کل منطقه دارد. بيش تر مردم منطقه به ويژه زنان و دختران اين شهرستان در کارگاه‌هاي خانگي به قالي‌بافي اشتغال دارند. بيش‌تر جنگل‌هاي طبيعي استان اصفهان در شهرستان‌هاي فريدون شهر و سميرم پراکنده شده‌اند و جلوه‌هاي زيبايي به اين مناطق‌ بخشيده‌اند. در اصفهان، انواع رودوزى به وسيله بانوان و دوشيزگان خانه‌دار انجام مى‌شود. در مليله‌سازى، علاوه بر رودوزى، ‌ کار نقره‌سازى نيز انجام مى‌شود. توليد مليله در استان اصفهان رونق فراوان دارد و نقره‌سازان اصفهان مجموعه‌هاى گردنبند، گوشواره، دستبند و سنجاق را توليد و به فروش مى‌رسانند. مواد اوليه هنرمندانِ رودوز پارچه دست‌باف به رنگ‌هاى مختلف و نخ ابريشم است که بعضى قلاب‌دوزيِ تنها را انجام مى‌دهند و تعدادى، ‌قلاب‌دوزى و سکمه‌دوزى يا گلدوزى و چشمه‌دوزى را توأم مى‌کنند و در نتيجه، کالاى توليد شده قيمت بيش‌ترى پيدا مى‌کند. قلم‌زني صنعت قلم‌زنى در اصفهان از صنايع مشهور محلى است و اشياءِ قلم‌زنى قديمى که در اغلب منازل و مغازه‌هاى عتيقه‌فروشى يافت مى‌شود، معرف اين هنر محلى اصفهان است. سوغاتي‌هاي استان اصفهاناشياءِ قلم‌زنى مانند سينى و گلدان و مجمعه‌هاى بزرگ مسى، برنجى، قوطى سيگار، نمکدان، قاب عکس، ‌ انواع ظروف و بشقاب به وسيلهٔ استادان اين فن همه روزه در مغازه‌هاى خيابان چهارباغ و اطراف ميدان نقش جهان به سياحان داخلى و خارجى عرضه مى‌گردد. از نظر سياحان خارجى، محصولات فلزى بهترين هديه‌اى است که از اصفهان خريدارى مى‌کنند. کاشى‌سازى قديمى‌ترين کاشى‌هاى موجود اصفهان، کاشى‌‌هاى فيروز‌ه‌رنگى است که کتيبه‌هاى تاريخى تارک مناره‌هاى دورهٔ سلجوقى با آن‌ها آراسته شده است. در سال‌هاى اخير، کاشى‌کارى جهت تزئين ساختمان منازل، مغازه‌ها، ميدان‌ها و مدارس شهر اصفهان به صورت يک سنت محلى درآمده است. در اصفهان علاوه بر کاشى‌‌هاى سادهٔ ساختمانى، کاشى‌هاى نقش‌‌دار مخصوص نماى خارجى بناها و مساجد به صورت هفت رنگ و معرق نيز توليد مى‌شوند و به کار مى‌روند. هم‌چنين ظروف کاشى، ‌ گلدان و اشياءِ مختلف ديگر با نقوش مختلف ساخته مى‌شوند که عموماً جنبهٔ‌ صادراتى دارند. در شهرهاى مختلف استان اصفهان نيز کاشى‌سازى رايج است. ظروف آبى با نقش سياه‌قلم شهرضا معروفيت فراوان دارند.