قلعه تاریخی «دهشاد» را به خدا سپرده‌اند

ايسنا/ حصار قلعه همچنان پابرجا و درهايش باز است. کِرکِره مغازه‌ي کنار قلعه پايين است و رويش نوشته "گوسفند زنده". وقتي وارد قلعه مي‌شويد احساس مي‌کنيد به 200 سال قبل برگشته‌ايد. با غروب آفتاب زنان، مردان و کودکان از خانه‌هايشان بيرون مي‌آيند، روي زمين زيرانداز مي‌اندازند و به يکي از ديوارها تکيه مي‌دهند و با هم صحبت مي‌کنند تا يک روز ديگر هم بگذرد. "قلعه دهشاد" شايد تنها قلعه روستاي استان تهران است که همچنان سکونت در آن ادامه دارد، اما از 35 خانواري که در قلعه زندگي مي‌کنند تنها يک خانواده ايراني هستند و مابقي افغاني. ساکنان "دهشاد" مي‌گويند: قلعه بالاي 270 سال قدمت دارد و حدود 30 سال است که در آن زندگي مي‌کنند و دهيار هم دارند و از زماني که کدخدا مُرد، شخص ديگري جايگزين آن نشد. خودمان داخل قلعه را نظافت مي‌کنيم و حتي يک سطل زباله هم در آن نمي‌گذارند و ما مجبوريم زباله‌ها را از روستا خارج کنيم و در يکي از چاله‌هايي که کنديم بسوزانيم. پول آب و برق هم پرداخت مي‌کنيم، اما چون قلعه ثبت ميراث فرهنگي است اجازه لوله‌کشي گاز نمي‌دهند بنابراين گاز نداريم. از اينکه محل عبور و مرورشان در زمستان‌ها و با باريدن برف گِل مي‌شود ناراحت هستند. مي‌گويند حتي به آنها اجازه کندن چاه فاضلاب هم نمي‌دهند تا مبادا گنجي از دل زمين پيدا کنند، اما خودشان داخل خانه‌هايشان تغييراتي ايجاد کرده‌ا‌ند. ميراث فرهنگي فقط حصار قلعه را مرمت کرده است و با خانه‌هاي ما کاري ندارد. اگرچه وضعيت نظافت قلعه آن طور که ساکنانش مدعي هستند تميز مي‌کنند، چندان تعريفي ندارد و در برخي از خرابه‌هاي تاريخي بوي زباله مانده در گرماي تابستان حال را بد مي‌کند. هنگام خروج از قلعه کمي دورتر يکي از سطل‌هاي زباله شهرداري را مي‌توان ديد، اما نمي‌دانم چرا مردم روستا به خودشان زحمت مي‌دهند و زباله‌هايشان آن هم در فضايي دورتر مي‌سوزانند! برخي از مردم روستا دلشان نمي‌خواهد جواب سوال‌هايي که از آن مي‌پرسم را بدهند و کلا از گردشگران خوش‌شان نمي‌آيد. دوست ندارند عکاسان يا دانشجوياني که وارد قلعه مي‌شوند از آنها عکس بگيرند و جايي آن را منتشر کنند. حتي يکي از آنها به اعتراض مي‌گويد: "شما براي عکاسي مجوز داريد؟ شوراي ده تصميم گرفته از اين به بعد به کساني که مجوز دارند اجازه عکاسي بدهد نه به همه ." يکي از زنان ساکن قلعه درباره تاريخچه آن اظهار مي‌کند: فقط شنيده‌ايم اينجا براي پسرعموي رضا شاه و شخصي به نام "مفيد" بوده است. در گذشته شب‌ها در قلعه را هم مي‌بستيم تا کسي وارد نشود اما الان ديگر اين کار را انجام نمي‌دهيم. همين طور که دارم با او صحبت مي‌کنم زنان و بچه‌هاي ديگر با خوشحالي مي‌گويند چند روز پيش جمشيد مشايخي به قلعه ما آمده بود و در يکي از خانه‌ها فيلم بازي کرد. اغلب آنها سبزي و صيفي‌جات مي‌کارند، دامداري هم مي‌کنند. خريد و فروش گوسفند زنده هم انجام مي‌دهند، اما چيزي براي فروش به گردشگران ندارند تا بتوانند از اين طريق منبع درآمدي داشته باشند. "قلعه دهشاد" در روستاي دهشاد پايين شهرستان شهريار قرار دارد و وسعتي حدود 800/13 متر مربع دارد. در چهار گوشه‌ي بنا چهار برج ديده‌باني و در ضلع شرقي يک در ورودي با سردري مرتفع به شکل ذوذنقه‌اي و از آجر که داراي دو طاق نما در دو طرفش است، ساخته شده. باروي قلعه 8.5 متر ارتفاع دارد و از گِل چيني به ضخامت 55 سانتي‌متر و کنگره‌هايي دايره‌اي شکل ساخته است. سردر آجري بنا در دوره قاجار ساخته شده، بنابراين احتمال دارد قلعه مربوط به دوره‌ي قاجار باشد. با آنکه اين قلعه در سال 82 ثبت ملي شده، اما در حريم آن ساخت و سازها ادامه دارد و دکل‌هاي برق هم بدون در نظر گرفتن حريم ثبتي آن نصب شده‌اند.