مستور/ امير مومنان، حضرت علي(ع) مي فرمايند:
«و آن هنگامي است که مرگ فقهاي راستين را يکي پس از ديگري بربايد و امت محمد (ص) نماز را ترک گويند.»(1)
رسول خدا(ص) در اين مورد فرمودند:
«هنگامي که دانشمندان شما کم شوند، قاريان شما از بين بروند، شما از دادن زکات ابا کنيد، گناهان را علني انجام دهيد، صداهاي شما در مساجد بلند شود، ... دانش را زير پاي خود بيفکنيد، گفتارتان دروغ باشد، شيريني مجالستان غيبت باشد، درآمدتان از طريق حرام به دست آيد ... در چنين زماني لعنت بر شما نازل مي شود، ترس در ميان شما انداخته مي شود و نيروي شما بر عليه همديگر به کارگرفته مي شود.»(2)
ايشان هم چنين مي فرمايند:
«خداوند علم و دانشي که به شما داده از شما سلب نمي کند، بلکه از طريق رحلت علماي رباني اين علم از ميان شما رخت بر مي بندد و گروهي نادان براي شما مي ماند، از آنها فتوا مي پرسيد و آنها با راي خود براي شما فتوا مي دهند، خود گمراه شده، شما را نيز گمراه مي کنند.»(3)
و «هنگامي که فرج نزديک باشد، مرگ بهترين امت را برمي گزيند، آن سان که شما خرماهاي رطب را از يک طبق خرما بر مي گزينيد.»(4)
هم چنين امام علي(ع) در مورد کمي فقيه هدايتگر و فراواني فقيه خائن مي فرمايند:
«هنگامي که فقهاي هدايتگر کم شوند و فقيهان گمراه و خيانت پيشه فراوان باشند و شاعران بسيار شوند.»(5)
در تمام طول تاريخ بر اساس تاکيد تعاليم اسلام و رسولان و ائمه(ع)، علما از جايگاه ويژه اي برخوردار و مورد احترام مردم بوده اند تا آنجا که وارثان انبيا (6) معرفي شده اند و امام علي(ع) در فوايد معاشرت با علما مي فرمايند: «با علما معاشرت کن تا علمت زياد، ادبت نيکو و جانت پاک شود.»؛ و حتي قلم علما از خون شهدا بالاتر دانسته شده است.»(7)
اما منظور اسلام از عالم، عالم حقيقي است نه هر کسي که خود را عالم معرفي مي کند زيرا به قول امام علي(ع) «چه بسيارند دانشمنداني که جهلشان آنها را کشته در حالي که علمشان با آنهاست، اما به حالشان سودي نمي دهد.»(8)
فقدان عالم، نقصان در زمين و شکاف در دين
امام صادق(ع) در تفسير آيه «أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها...»(9)؛ آيا نديديد که ما پيوسته به سراغ زمين ميآئيم و از اطراف آن کم ميکنيم، فرمودند: «ننقُضها بذِهابِ علماءِها و فقهاءِها و خيارِها»؛ اين نقصان به واسطه علماء، فقها و اخيار است.(10)
هم چنين امام علي(ع) فرمودند: هنگامي که دانشمندي ميميرد، چنان شکافي در اسلام پديد ميآيد که جز جانشينش آن را پر نميسازد.(11)
منابع:
1. الامام المهدي صفحه 219، بحارالانوار جلد 52 صفحه 258، الزام الناصب صفحه 194 و بشاره الاسلام صفحه 75 و 133
2. الزام الناصب صفحه 180، بحارالانوار جلد 52 صفحه 263، بشاره الاسلام صفحه 23 و الامام المهدي صفحه 217
3. تحف العقول صفحه 23 و نورالابصار صفحه 35
4. نهج الفصاحه جلد 1 صفحه 36
5. منتخب الاثر صفحه 425، بحارالانوار جلد 51 صفحه 70 و بشاره الاسلام صفحه 5
6. بحار الانوار، ج 1، ص 164، علامه مجلسي، چ بيروت، 1403 ق
7. غررالحکم و درر الکلم،ص430
8. نهج البلاغه،ص755
9. رعد، 41.
10. تفسير برهان، ج 2، ص 301.
11. الارشاد، ج 1، ص 230، شيخ مفيد (ره)، چ اول، 1413 ق، ناشر: المؤتمر العالمي للألفيه الشيخ المفيد.