تقویم تاریخ/ کشف راه دریایی هندوستان توسط «واسکو دوگاما» دریانورد پرتغالی

کجارو/ در ۲۷ آگوست سال ۱۴۹۸ ميلادي، راه دريايي هندوستان توسط «واسکو دوگاما» دريانورد پرتغالي کشف شد. واسکو دوگاما از راه دور زدن آفريقا به اقيانوس هندوستان رسيده بود. راه دريايي هندوستان که اروپا را به ممالک مشرق و جنوب آسيا متصل مي‌کرد توسط «واسکو دوگاما» دريانورد پرتغالي کشف شد. اين راه بعد از بسته‌شدن راه قسطنطنيه که از روز ۲۹ مي ۱۴۵۳ به تصرف ترکان عثماني درآمده بود، براي ايجاد ارتباط ميان اروپا و آسيا بسيار لازم و مهم بود. از سال ۱۴۱۶ ميلادي روياي پرنس هنري پرتقالي، دور زدن دماغه اميدنيک براي يافتن مسير تمام آب‌هاي تجاري از پرتقال به هندوستان بود. جستجوي مسير جنوبي‌ترين انتهاي قاره آفريقا تا سال ۱۴۸۸ انجام نشده بود و «بارتولئومو دياز» با دور زدن دماغه اميدنيک، نشان داد که با دور زدن آفريقا رسيدن به هندوستان عملي است. اما چه کسي لياقت و شجاعت برآورده کردن روياي پرنس هنري را داشت؟ او کسي نبود جز «واسکو دوگاما» دريانورد پرتغالي. واسکو دوگاما در سال ۱۴۶۹ ميلادي در ساينس، جنوب غربي پرتغال به دنيا آمد و در سال ۱۵۲۴ ميلادي در شهر کوچين ايالت کرالا در جنوب هند درگذشت. دوگاما در جواني به ارتش پرتغال پيوست و به عنوان سرباز عليه امپراتوري اسپانيا جنگيد. از جواني او اطلاعات بسيار کمي در دست است. او در سال ۱۴۸۷ ميلادي توسط ژان دوم به هندوستان اعزام شد و از جنوب آفريقا و دماغه اميد نيک به هند رفت. بعد از «بارتلمه دياز» که کاشف دماغه اميد نيک در جنوب آفريقا است، دوگاما دومين دريانوردي بود که از اين مسير براي رسيدن به هند عبور کرد. اين اکتشاف بزرگ جغرافيايي، سرنوشت ملت‌هاي شرقي را در آينده تغيير داد و باعث ورود اروپائيان و استعمار مشرق زمين شد. واسکو در ۱۴۹۸ ميلادي به کاليکوت رسيد و در ۱۴۹۹ به پرتغال بازگشت. اما بار ديگر در سال ۱۵۰۲ ميلادي به عنوان درياسالار به هند عزيمت کرد و در کاليکوت کشتار عظيمي از هندي‌ها به انتقام کشته شدن بازرگانان پرتغالي، به راه انداخت. او نخستين مرکز بازرگاني پرتغال را در کوچين تاسيس کرد. دوگاما در سال ۱۵۲۴ ميلادي از سوي پادشاه پرتغال به عنوان نايب‌السلطنه هند انتخاب شد، اما پيش از آنکه در مسئوليت جديدش کاري بکند در همان سال در کوچين درگذشت. شرح سفر واسکودوگاما در کتابي به نام لوزياد توسط کاموئن تحرير شده است. هموطن او «آلفونسو دالبو کرک» هم تقريباً در ۱۵۰۷ ميلادي و همزمان با روي کار آمدن صفويان از بندر گوا به خليج فارس آمد و هرمز را تصرف کرد. قلعه پرتغالي‌ها در هرمز يادگار همان ايام است. در اين دوره امپراتوري پرتغال خود را امپراتور آفريقا-فارس و هند خواند. آرامگاه واسکودوگاما در کليسايي به نام سنت فرانسيس واقع شده است. اين کليسا اولين کليساي اروپائيان در هند است که حدود سال‌هاي ۱۵۰۳ ميلادي توسط پرتغالي‌ها احداث شد و بعدها توسط هلندي‌ها و انگليسي‌ها تغييراتي يافت. واسکو در ۱۵۲۴ در اين کليسا دفن شد و بعد از ۱۴ سال يعني در سال ۱۵۳۸ ميلادي، بقاياي جسد او از اين کليسا به پرتغال منتقل شد. واسکو دو گاما براي اينکه حکام محلي حساب کار دستشان بيايد، صيادان بي‌سلاح را مي‌گرفت و مُثله مي‌کرد و سر و دست و پاي آن‌ها را با پيامي کتبي براي حکام مي‌فرستاد تا بفهمند مقاومت بي‌فايده است. او سروري پرتغال در اقيانوس هند را با روشي بدست آورد که امروزه تروريسم دولتي ناميده مي‌شود. او در سال ۱۵۰۲ راهي سفر استعماري به هند شد. يکي از خدمه او درباره برخورد آن‌ها با کشتي مسلماناني که از سفر حج برمي‌گشتند چنين نوشته است: يک کشتي کاروان حج را گرفتيم که ۳۸۰ مرد و عده زيادي زن و بچه سرنشين داشت. لااقل ۱۲۰۰۰ سکه و دست‌کم به اندازه ۱۰۰۰۰ سکه مال و اموال از آن‌ها گرفتيم. سپس کشتي و همه سرنشينانش را با باروت آتش زديم. يکي از خصوصيات او اين بود که مسلمانان را از دکل کشتي آويزان مي‌کرد تا افرادش آنها را هدف تمرين تيراندازي با تير و کمان خود کنند، ولي اين حرکت وحشيانه از روي خباثت نبود، بلکه کاملاً حساب‌شده و بخشي از سياست بود. واسکو دوگاماي پرتقالي مي‌خواست که مردم و حکمرانان محلي شدت آتش را ببينند و صداي التماس و عذاب را بشنوند. فرماندهان پس از گاما فرقي نکردند و راه او را در ارعاب و سرکوب مردم محلي ادامه دادند. از جمله «آلفونزو د آلبوکرک» که پس از فتح ايالت گوآ در ساحل هندوستان قتل عامي وحشيانه را به راه انداخت. اهميت کلي سفر گاما به هند با اين کار نه تنها او به اقتصاد پرتقال کمک کرد، بلکه به اقتصاد و تجارت کل اروپا کمک کرد و بر آن تأثير گذاشت. «ويليام دورانت» ادعا مي‌کند که گاما يکي از کساني بود که به پايان بردن عصر قرون وسطا کمک کرد. گاما بر اين عصر تأثيرات زيادي گذاشت. از جمله به تمام شدن سه قرن و ناتواني جنگ‌هاي صليبي و تجديد حيات آشنايي اروپا با اسلام، رهايي از شيفتگي و اسيري قسطنطنيه، قيام فرهنگ غيرمسيحي، توسعه تجارت از ميان سفرهاي دريايي ناوگان هنريِ دريانورد و کلمب و خودش، برخاستن تجارت نوين در اروپا، پيشرفت ملت‌ها که باعث جنگ برتر نژادي و کاهش قدرت پاپ و شورش موفق مارتين لوتر مي شد. دورانت هميشه ادعا مي‌کند که سفرهاي دريايي گاما به يکي از بزرگ‌ترين انقلاب‌هاي تجاري جهان قبل از اختراع هواپيما کمک کرد. کشف توسط هنري دريانورد شروع شد، توسط گاما پيش رفت، توسط کلمب به اوج خود رسيد و قبل از اختراع هواپيما، بهترين انقلاب تجاري توسط ماژلان با سفر کردن به دور دنيا در تاريخ به نتيجه رسيد. يک نتيجه ديگر سفرهاي دريايي، ضررهاي مسلمانان در تجارت در کنترل اقيانوس هند بود که پرتقالي‌ها آن را از مسلمانان گرفتند. براي همين، ملت‌هاي عرب زيادي وارد کاهش يک وضعيت اقتصادي شدند. اين نيز ممکن است که گاما در دوره رکود اسلام که در قرن ۱۷ اتفاق افتاد، نقش داشت. در پايان، سفرهاي دريايي واسکو دوگاما، کسي که از پرتقال عازم دريا شد و دور آفريقا را کشتيراني کرد تا يک مسير تجاري اقيانوسي تا هند بيابد، نتيجه عمده‌اي در اقتصاد اروپا داشت. زيرا او به تازگي در آن زمان تجارت را با ثروت‌هاي هند باز کرد. او هميشه به پايان قرون وسطا کمک کرد، جلوي برتري مسلمانان را در تجارت در اقيانوس هند گرفت و اين يک انقلاب مهم در تجارت بود. در همين روز: افتتاح جشن هنر شيراز (۱۳۴۹ شمسي) تولد «خيام نيشابوري» شاعر، فيلسوف، پزشک و رياضي‏دان مشهور ايراني (۴۳۹ قمري) روز «دَحوالارض» تولد حضرت ابراهيم (ع) به نقل از امام رضا (ع) خروج پيامبر اکرم(ص) از مدينه به قصد حجة الوداع (۱۰ قمري) درگذشت «ميرزاعيسي قائم ‏مقام فراهاني» وزير نامدار عهد فتحعلي شاه قاجار (۱۲۳۷ قمري) بنيان‏‌گذاري سلسله اشکانيان توسط «اَرَشک» در پارت (۲۵۶ سال قبل از ميلاد) کشف دماغه «اميد نيک» در جنوب آفريقا توسط «بارتولو ميو دياز» (۱۴۸۸ ميلادي) پرتاب اولين موشک قاره‌پيما توسط دانشمندان شوروي (۱۹۵۷ ميلادي) با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد