ترین ها/ پر شور ترین پدیده موسیقی عزاداری دهه 90

برترين ها/ عزاداري محرم در دهه 90 يک پديده خاص دارد. «يزدي ها» شيوه اي از عزاداري را باب کرده اند که در شبکه هاي تلگرامي باعث شگفتي کاربران شده است. اين روزها به احتمال فراوان ويدئوي نوحه «الله الله» از دو مرثيه خوان يزدي را ديده ايد. گرچه اين ويدئو مربوط به محرم 1393 است، اما آنها به واسطه شبکه هاي اجتماعي در دو سال اخير معروف شده اند. حالا ديگر در کنار مداحي هاي مرسوم، «يزدي ها» هم به سلبريتي هاي پرطرفدار عزاداري محرم ها تبديل شده اند. رقابت يزدي ها با مداحان معروف کشور سنتي ترها هنوز دل به حاج مهدي سماواتي، حاج حسن خلج و حاج منصور ارضي مي دهند و عزاداري براي شهيد شريف کربلا را با نواي اين نام ها زمزمه مي کنند. کسي جلوتر که مي رويم نام حاج سعيد حداديان و در مداحي هاي ريتميک تر، حاج محمود کريمي در ذهن ها مي آيد. اما نسل جديدتر عزاداري هاي خود را با نواي حاج عبدالرضا هلالي و جواد مقدم انجام مي دهند. صداي اين مداحان را در خودروها و تکايا و ايستگاه هاي صلواتي سطح شهر در همه جاي ايران مي شنويم. اما نوحه يزدي چيز ديگري است. سبک موسيقايي عزاداري يزدي ها يزدي ها در عزاداري هايشان به چهار مولفه بسيار اهميت مي دهند؛ «صداي خواننده»، «ملودي»، «شعر» و «هماهنگي سينه زنان». گفتم که هيئات يزدي بر سر جذب خوانندگان خوش صداتر با هم رقابت مي کنند. هيئات معروف اجازه نمي دهند ملودي مرثيه خوانان از يک نُرم خاص پايين تر بيايد و هيات امناي هيات، کار خوانندگان و آهنگسازان را به دقت زير نظر دارند. در يزد شعراي قدري حضور دارند که شعر مرثيه هيئات پرجمعيت تر و قديمي تر را مي سرايند؛ دکتر مهدي قدکي، کرامت يزداني، محمدعلي کريمي (مجنون) و شاعر بسيار خوب، شهاب الدين موسوي، شاعر آييني که بيشتر با هيات بعثت و بامداد فلاحتي در هيات شيخداد کار مي کند. علاوه بر اين، هيئات يزدي براي اينکه سينه زني کاملا مرتب باشد، از يکي، دو هفته پيش از آغاز ماه محرم، اهالي محل را بعد از نماز مغرب در محل هيات جمع مي کنند و با دادن شعر و خواندن مرثيه خوان، آنها را مانند گروه کر، کاملا آماده اجرا در روزهاي عزاي محروم و به طور خاص، تاسوعا و عاشورا مي کنند. بعضي از هيئات حتي اجازه فالش خواندن و يا سينه زدن نامنظم هم به سينه زنان خود نمي دهند. مرثيه خواني يزد هيات هاي يزد از حدود شش ماه پيش از فرارسيدن محرم، مرثيه خوان هيات خود را انتخاب مي کنند. بر سر بعضي نوحه خوانان رقابت ايجاد مي شود که کدام هيات، زودتر به آن مرثيه خوان پيشنهاد دهد. البته بعضي از هيئات، نوحه خوانان هميشگي خود را دارند. به عنوان مثال محمدعلي ابراهيمي در هيات چهارمنار، بامداد فلاحتي در هيات شيخداد، مصطفي راغب در هيات علقمه امامش هر، سعيد ميرزايي در هيات باغ گندم و محمدعلي وطنخواه در هيات پنبه کاران مي خوانند. گرچه آنها دستمزد دريافت مي کنند، اما اصلا اين مبلغ قابل مقايسه با دريافتي مداحان مشهور کشور نيست. مرثيه خوانان معروف يزد در ميان چهره هاي معروف مداحي در يزد، مي توان به بامداد فلاحتي اشاره کرد. او که خواننده موسيقي سنتي است، تاکنون پنج آلبوم منتشر کرده و اجراهاي مختلفي با چهره هاي مشهوري مانند زنده ياد جلال ذوالفنون داشته است. او که متولد يزد و ساکن تهران است، ايام محرم هر سال به يزد مي رود. او سال هاست در ادامه راه پدرش، در هيات شيخداد اين شهر مي خواند که از پرجمعيت ترين هيئات يزد به شمار مي آيد. او يک بار در سال 1391 نوحه اي با مطلع «اي کوفيان بي وفا» در يزد خواند که همگان را به تعجب واداشت. او علاوه بر استفاده از شعر متفاوت شهاب الدين موسوي، ملودي و تنظيم خاص و ريتميکي را به کار برد. او در اين کار، از دستگاه هاي مختلف موسيقي مانند نوا، اصفهان، همايون و... استفاده کرده و مدلاسيون هاي زيبايي دارد. او حتي در سال 92 بر روي شعري از محمدعلي بهمني، غزل سرا و ترانه سراي مشهور، مرثيه اي ساخت و به همراه برادرش اجرا کرد. از ديگر چهره هاي معروف يزد، مي توان به مصطفي محسن زاده اشاره کرد. او از سال 91، مرثيه خوان هيات کوچه بيوک شده است. در گفت و گوي مفصلي که با او داشته ام، بارها و بارها بر انتخاب درست شعر و هماهنگي آن با ملودي در مرثيه خواني تاکيد مي کرد. او در اشعارش از مضامين اخلاقي به شدت استفاده مي کند. او که با شاعر معروف يزدي، محمدعلي کريمي همکاري مي کند در سال 93، کاري با نام «الله الله» به آهنگ سازي سروش رحماني و شعر محمدعلي کريمي خواند که اين ويدئو هم اکنون در شبکه هاي اجتماعي دست به دست مي شود. سروش رحماني در اين ويدئو، محسن زاده را همراهي مي کند. به طور کلي سروش رحماني در ايام عادي سال به کار آهنگسازي و محسن زاده به کار خوانندگي مشغول است. محسن زاده اجراهاي زيادي در سراسر کشور و حتي قونيه ترکيه داشته است. مصطفي راغب چهره جواني است. او هم سه سال است که مرثيه خواني هيات علقمه امامش هر را به عهده دارد. او هم خواننده سنتي و از خوانندگان جوان ارکستر موسيقي «موج نو» است که علي قمصري هدايت و مديريت آن را بر عهده دارد. راغب در طول اين سال ها ملودي هاي پيچيده اي براي هيات علقمه ساخته که با اشعار غني و خاص آن، کار سينه زني و پاسخ دادن به مداح را براي جمعيت بسيار دشوار مي کند. اما علقمه اي ها همان طور که در ويدئوهايشان ديده مي شود به خوبي از پس آن برآمده اند. حيف است درباره يزد قلم فرسايي شود اما نام «بزرگ مرثيه خوان يزد» يعني زنده ياد حاج حسين سعادتمند برده نشود. پايه گذار سبک فعلي سينه زني و مرثيه خواني در يزد، حاج حسين سعادتمند است. او که قبل از انقلاب خواننده سنتي بوده و حتي آلبومي هم در دهه 60 همراه با گروه کامکارها دارد، بعد از انقلاب کم کم از خوانندگي فاصله مي گيرد و براي هيات بزرگ فهادان مي خواند. فرزند او آهنگساز بسياري از مرثيه هاي پدرش بوده. فريد سعادتمند، مدير مرکز موسيقي صدا و سيماي يزد بوده و هم اکنون به کار آهنگسازي تيتراژ هاي معروف تلويزيون مشغول است. تيتراژ معروف سريال «پروانه» به خوانندگي ماني رهنما، «معماي تاريکي» با صداي محمد اصفهاني و «حانيه» به خوانندگي سالار عقيلي از کارهاي زيباي فريد سعادتمند است. بهترين نمونه هاي مرثيه هاي يزد اگر مي خواهيد بهترين نمونه هاي عزاداري يزد را بشنويد از شنيدن «اي کوفيان بي وفا» با صداي بامداد فلاحتي در هيات شيخداد (1391) (دستگاه همايون)، «دور، دور دين فروشان است» از هيات بعثت (1391) (آواز راک در دستگاه ماهور)، «الله الله» با صداي مشترک مصطفي محسن زاده و سروش رحماني در هيات کوچه بيوک (1393) (دستگاه نوا)، «بانگ ادرک اخا» (دستگاه سه گاه) و «نهاد پا در فرات» (دستگاه سه گاه) با صداي مرحوم حسين سعادتمند در هيات فهادان و «آي آدما گوش کنيد» با صداي محمدعلي ابراهيمي در هيات چهارمنار (1389) (دستگاه همايون) غافل نشويد. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد