تاج محل، یکی از عجایب هفتگانه با معماری ایرانی-اسلامی

خوگر/ در بخش مطالب خوگر به محتواي نوشتاري، تصويري جالب و خواندني درزمينه ي مبلمان، دکوراسيون و معماري داخلي دسترسي داريد. شما هم مي‌توانيد مطالب خود را در اين بخش به اشتراک بگذاريد! تاج‌محل از پرآوازه‌ترين بناهاي جهان و آرامگاه زيبا و باشکوهي است که در نزديکي شهر آگره و در ۲۰۰ کيلومتري جنوب دهلي نو پايتخت هند واقع شده‌ است و يکي از عجايب هفتگانه جديد دنيا به‌ شمار مي‌رود .اين بنا به دستور شاه جهان، پنجمين امپراتور گورکاني هند به منظور يادبود همسر ايراني ‌تبارش، بنام ارجمند بانو بيگم مشهور به ممتاز محل که در سال ۱۶۳۱م در سفري جنگي به ‌هنگام وضع حمل فوت کرد بنا شده‌ است. خود شاه ‌جهان نيز بعدتر در همان‌جا به خاک سپرده شد .همانطور که مشخص است، نام اين بنا، ايراني است. اين ساختمان بر پايه مخلوطي از معماري ايراني، هندي و اسلامي بنا شده‌است و در ساخت آن ۲۰،۰۰۰ هنرمند و معمار از نقاط مختلف آسيا به‌خصوص ايران، شبه قاره هند، آسياي ميانه و آناتولي شرکت داشته‌اند. آغاز ساخت تاج ‌محل سال ۱۶۳۲م (۱۰۴۲ ش) بوده و در سال ۱۶۴۷م (۱۰۵۷ ش) تکميل شده‌است. احمد لاهوري و برادرش استاد حميد لاهوري (سده يازدهم هجري) سرمعماران ايراني سازنده تاج محل در هندوستان بوده‌اند. در برخي متون نيز از عيسي خان شيرازي و امانت خان شيرازي طغرانويس، که هردو ايراني بوده‌ اند نام برده شده ‌است، که گويا خوشنويسي کتيبه‌هاي در و ديوارهاي تاج‌محل به امانت خان واگذار شده‌ بوده ‌است. شاه‌ جهان جايگاهي را در کنار «رود يمونا جمنا» براي اين بناي بزرگ برگزيد. تاج‌محل آرامگاهي است با ۵۸ متر بلندي، ۵۶ متر پهنا که در نزديکي اگرا در ايالت اوتار پرادش هندوستان بر روي يک تخته عظيم ۱۰۰ متر × ۱۰۰ متر مرمرين ساخته شده‌است. اين بناي بزرگ، در يک باغ پهناور ۱۸ هکتاري قرار دارد، که در مرکز اين باغ يک نهر آب طولاني وجود دارد که به شيوه باغ‌ هاي ايراني ساخته شده‌ است. در دو طرف بناي اصلي دو بناي کوچکتر و قرينه به‌چشم مي‌خورد که در سمت غرب يک مسجد سه‌گنبدي وجود دارد که از ماسه‌سنگ (قهوه‌اي مايل به قرمز) ساخته شده و در شرق بنايي است که زماني به مثابه مهمان‌سرا به کار مي‌رفته‌است. گيوين هامبلي، نويسنده کتاب «شهرهاي هندوستان گورکاني»، مي‌نويسد که ريشه‌هاي ايراني تاج محل، نخستين و پايدارترين برداشتي خواهد بود که يک دانش پژوه رشته معماري اسلامي با ديدن اين بناي يادبود حاصل مي‌کند. به نظر او، تاج محل يک نمونه از معماري صفوي است و در واقع، نمايانگر حد اعلاي نبوغ ايراني در هنر معماري در خاک هند است. هامبلي با استناد به سخنان هرمان گوتز، کارشناس تاريخ هنر، مي‌افزايد: «تاج محل از بهترين نمونه‌هاي معماري است که با ذوق و سليقه صفوي انجام شده‌است...» در تاج محل موارد معدود انحراف از ارتدکسي هنري صفوي را مي‌توان مشاهده کرد که شامل»چتري‌هاي راجپوتِ «پيرامون گنبد و تفاوت‌هايي در تناسب ميان گنبد و پايه آن مي‌شود. گلدسته‌ها هم که احتمالاً با الهام از آرامگاه» محمود خلجي «در» ماند و «ساخته شده‌اند، اندکي متفاوت‌اند. از غرايب روزگار است که يکي از» عجايب جهان «که کمترين ارتباط را با هنر گورکاني (مغولي) دارد، به نمونه کلاسيک و نماد تمدن گورکاني تبديل شده‌است.»