گوناگون/ زادگاه تیمور لنگ کجاست ؟

لست سکند/ شهر سبز يکي از زيباترين و رنگي ترين شهرهاي ازبکستان است که در 80 کيلومتري جنوب شهر سمرقند واقع شده است. اين شهر که شايد کمتر نامي از آن برده شود يکي از قديمي ترين و باستاني ترين شهرهاي آسياي مرکزي است که قدمت آن به 2700 سال پيش باز مي گردد. بين قرن هاي 6 و 4 پيش از ميلاد ، شهر سبز – که در آن زمان با نام کيش يا کش شناخته شده بود – متعلق به امپراطوري هخامنشيان و کشور ايران بود. نام شهر سبز را در دوران مدرن روي اين شهر گذاشتند. شهر سبز زادگاه اميرتيمور گورکاني – معروف به تيمور لنگ - بوده است و امروزه نيز همچنان نام سرزمين تيمور را يدک مي کشد. در گذشته شهر سبز يا همان کش نقش مهمي در فرهنگ و تجارت ازبکستان داشت. صنايع دستي که در اين شهر توليد مي شد از شهرت بالايي برخوردار بود. اما در دوره هاي مختلف سلسله هاي مختلفي نيز در اين شهر حکومت کردند. در سال 329 پيش از ميلاد اسکندر مقدوني به اين شهر حمله کرد و آن را تحت سلطه خود گرفت ، بنابراين همچنان مي توان آثاري از هلنيستي و خدايان يوناني را در اين شهر ديد. هرچند همچنان بيشتر شهرت اين شهر بخاطر تيمور گورکاني است ، او تغييرات عمده اي در اين شهر ايجاد کرد و بسياري از سازه هايي که امروزه در شهر سبز ازبکستان ديده مي شود مربوط به زمان حکومت تيمور لنگ است. از جمله آنها کاخي به نام آکسراي ( به معناي کاخ سفيد ) است که محل سکونت او در اين شهر بوده است. امروزه در اين شهر سازه ها و بناهاي قديمي متعددي يافت مي شود به طوري که مرکز تاريخي شهر در ميراث جهاني يونسکو به ثبت رسيده است ، هر چند از جمله ميراثي است که تحت خطر است و شايد کمتر کسي از آن ديدن کند. در اين قسمت شهر مي توان بقاياي کاخ آکسراي را مشاهده کرد. کاخ آکسراي را پرزرق و برق ترين بناي ساخته شده در دوران گورکانيان مي دانند. براي ساخت اين کاخ به دستور تيمور ، هنرمندان متعددي از خوارزم به اين شهر آمدند تا يکي از بزرگترين بناهاي موجود در ازبکستان را بسازند. هرچند متاسفانه امروزه فقط قسمتي از برج هاي دروازه آن که 65 متر ارتفاع داشتند با موزاييک هاي آبي ، سفيد و طلاييش باقي مانده. سردر کاخ آکسراي به درشتي نوشته شده است " اگر مي خواهيد قدرت ما را به چالش بکشيد – به ساختمان هايمان نگاه کنيد " يکي ديگر از بناهاي ديدني اين شهر مسجديست به نام مسجد کوک گومباز ( Kok Gumbaz Mosque ) ، اين مسجد در سال 1437 توسط شخصي به نام اولوق بي به احترام پدرش شاهرخ ساخته شد. اين مسجد همانطور که نامش آن را معنا مي کند ، گنبدهاي آبي رنگ دارد. پشت آن نيز مکاني وجود دارد که با نام " خانه مديتيشن" شناخته شده است. در حيقيت اينجا آرامگاهي بود که در سال 1438 توسط اولوق بي ساخته شده بود اما هيچکس در آن دفن نشد. مجتمع Dorus Saodat به معناي "مخزن قدرت" يکي ديگر از اماکن قديمي و مهم شهر بحساب مي آيد که اين سازه باستاني نيز رو به نابودي است و فقط قسمت هايي از آن براي بازديد باقي مانده. اينجا محل دفن خاندان سلطنتي بود که شامل يک سالن براي دعا و يک مسجد براي اجراي مراسم مذهبي ميشود.ديوار اصلي اين ساختمان از مرمرهاي سفيد ساخته شده است و ساخت آن نيز همزمان با ساخت آکسراي آغاز شده است. هدف از ساخت اين مجتمع اين بود که در آن مقبره ، زيارتخانه ، مسجد و قرآن خانه را يکجا داشته باشند. از جمله مهم ترين بقاياي محافظت شده در اين مجتمع ، مقبره جهانگير است. جهانگير بزرگترين پسر تيمور بود که در سن 22 سالگي مي ميرد. مقبره او در يک اتاق مربعي شکل بزرگ طاق دار قرار دارد. مقبره تيمور يکي ديگر از بقاياي تاريخي يافت شده در شهر سبز است. در پشت اين مجتمع بزرگ به دري برخورد مي کنيد که به يک اتاق زيرزميني هدايت مي شود. اين اتاق مخفي در سال 1943 توسط باستان شناسان کشف شد. اتاقي که در آن يک تابوت بسيار قديمي قرار گرفته بود که روي آن نوشته شده متعلق به تيمور است. هرچند گفته مي شود تيمور گورکاني در شهر سمرقند دفن شده است نه شهر سبز ، اما در اين تابوت دو اسکلت يافت شد که هنوز مشخص نيست متعلق به چه کساني بوده است. در قلب شهر نيز بازار و حمام هاي چورسو يافت مي شود ، جايي که دو خيابان اصلي شهر به هم متصل مي شوند و يک هشت ضلعي با ميداني گنبدي شکل تشکيل مي دهند. زير اين گنبد هشت ضلعي فروشگاهها و در اصل بازار شهر قرار گرفته بود. قدمت اين بازار به قرن 18 باز مي گردد. حمام ها نيز مربوط به قرن 15 مي شوند که در قرن 18 با اين ميدان بازسازي شدند. حمام ها که توسط يک شبکه زيرزميني گرم مي شوند هنوز مورد استفاده قرار مي گيرند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد