مراحل پنج گانه دنیا از نگاه قرآن چیست؟

انوار طاها/ خداوند در آيه 20 سوره حديد مراحل مختلف زندگي دنيوي انسان را بيان مي کند. در اين آيه چنين آمده است: « اعْلَمُواْ أَنَّمَا الحَْيَوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَ لهَْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفَاخُرُ بَيْنَکُمْ وَ تَکاَثُرٌ فىِ الْأَمْوَالِ وَ الْأَوْلَادِ کَمَثَلِ غَيْثٍ أَعجَْبَ الْکُفَّارَ نَبَاتُهُ ثمُ‏َّ يهَِيجُ فَترََئهُ مُصْفَرًّا ثمُ‏َّ يَکُونُ حُطَامًا وَ فىِ الاَْخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِّنَ اللَّهِ وَ رِضْوَانٌ وَ مَا الحَْيَوةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُور» بدانيد زندگى دنيا تنها بازى و سرگرمى و تجمّل پرستى و فخرفروشى در ميان شما و افزون طلبى در اموال و فرزندان است، همانند بارانى که محصولش کشاورزان را در شگفتى فرو مى‏ برد، سپس خشک مى‏ شود بگونه‏ اى که آن را زردرنگ مى‏ بينى سپس تبديل به کاه مى‏ شود! و در آخرت، عذاب شديد است يا مغفرت و رضاى الهى و (به هر حال) زندگى دنيا چيزى جز متاع فريب نيست! خداوند متعال در اين آيه زندگي دنيا را توصيف کرده است و در اين توصيف براي دنيا پنج مرحله شمرده است: غفلت، سرگرمي، تجمّل، تفاخر و تکاثر. اين پنج مرحله در واقع دوران هاي پنج گانه زندگي انسان را تشکيل مي دهد. نخست دوران کورکي است که زندگي در هاله اي از غفلت، بي خبري و بازي فرومي رود. سپس مرحله نوجواني فرا مي رسد و سرگرمي، جاي بازي را مي گيرد. در اين مرحله انسان به دنبال مسائلي است که او را به خود سرگرم سازد و از مسائل جدي دور دارد. مرحله سوم، مرحله جواني، شور، عشق و تجمل پرستي است. در مرحله چهارم احساسات کسب مقام و فخر در انسان خودنمايي مي کند و در مرحله پنجم به فکر افزايش مال و جمع ثروت و نفرات مي افتد. قرآن همه اين مراحل را متاع فريب و نيرنگ مي داند. بنابراين دنيا ابزاري است براي خودفريبي و فريب دادن ديگران. اين در مورد کساني است که دنيا را هدف نهايي خود قرار مي دهند، به آن دل مي بندند، برآن تکيه مي کنند و آخرين آرزويشان دست يازيدن به آن است. اما اگر مواهب اين جهان مادي وسيله اي براي وصل به ارزش هاي والاي انساني و سعادت جاودان باشد، هرگز دنياي مذموم نيست؛ بلکه مزرعه آخرت و پلي براي رسيدن به هدف هاي بزرگ است. قرآن حکيم براي هر يک از مراحل ياد شده دنياي مذموم گاهي يک يا چند آيه نازل فرموده است. گاهي به عنوان لهو و لعب: « وَ مَا الْحَيَوةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ»[1]؛ گاهي به عنوان متاع غرور: « وَ مَا الْحَيَوةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَعُ الْغُرُور»[2] و زماني به عنوان متاع قليل: « مَتاعُ الدُّنْيا قَليلٌ وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى»[3].[4] توجه به ويژگي هايي که براي دنيا نقل شده است، انسان را به تفکر وا مي دارد که اين همه ارزش گذاري براي دنيا و درجات و مقامات آن چه معنايي مي تواند داشته باشد، در حاليکه مي دانيم دنيا تمام تلاشش را براي فريب انسان به کار انداخته و از هر راهي استفاده مي کند! پي نوشت: [1] . زندگى دنيا، چيزى جز بازى و سرگرمى نيست. انعام،۳۲ [2] . و زندگى دنيا، چيزى جز سرمايه فريب نيست. آل عمران،۱۸۵ [3] . بگو: «سرمايه زندگى دنيا، ناچيز است! و سراى آخرت، براى کسى که پرهيزگار باشد، بهتر است! نساء،۷۷ [4] .معاد در قرآن، عبدالله جوادي آملي، نشر اسراء، 1382، ص60-63؛ دائره المعارف قرآن کريم،تدوين مرکز فرهنگ و معارف قرآن، بوستان کتاب،قم، ۱۳۸۲،ج13،ص162-164 همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در تلگرام https://t.me/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar