ایرانسرا/ شهر تاریخی گرمسار را بهتر بشناسیم

کجارو/ گرمسار از شهرهاي استان سمنان است که در گذشته به آن خوار مي‌گفتند و يکي از ايالات ملک ري به شمار مي‌آمد. گرمسار يکي از شهرهاي استان سمنان و مرکز شهرستان گرمسار است و در غرب استان سمنان قرار دارد. اين شهر در قديم «خوار» نام داشت. مساحت اين شهر در حدود ۵۱۸۲ کيلومتر مربع است. دشت گرمسار از شرق به غرب ۴۸ کيلومتر و از شمال به جنوب ۲۷ کيلومتر طول دارد. گرمسار پيوندگاه راه‌آهن سرتاسري شمال (گرگان) و مشهد بوده و جاده اصلي تهران-مشهد در کنار آن واقع شده است. اين شهر در ۱۱۰ کيلومتري مرکز استان و ۹۵ کيلومتري تهران قرار دارد. تاريخچه گرمسار در گذشته خوار نام داشته است. خوار نامي قديمي بوده و به دوره قبل از اسلام و ايران باستان مربوط مي‌شود. در دوران اسلامي نيز خوارري نام داشته است. اين شهر يکي از شانزده سرزمين اوستا (به نام ورن) بوده که حتي در زمان آشوريان خوارا نام داشته و در دوره اشکاني اهميت بسياري داشته است، در زمان سلوکيان بناهاي شهرهاي مهمي از جمله خاراکس در آن درست شده است. در معجم البلدان چنين نوشته شده است: خوار شهري است تاريخي و بزرگ از نواحي ري که گروهي از علماء به آن منسوب شده‌‌اند. ميان آن سمنان از راه خراسان در حدود ۲۰ فرسنگ است. صفحه ۴۷۳ ج ۳ معجم البلدان گرمسار يا خوار در گذشته از مناطق آباد ايران محسوب مي‌شده است، حتي در معجم البلدان شهر بزرگ ناميده شده است. ولي عواملي نظير حمله اقوام مهاجم چون حمله مغول و بعدها تاخت و تاز و حمله و غارت ياغيان ترکمن و همين طور نامساعد بودن آب و هوا و فقر اقتصادي موجب خرابي آن شده است. قبلا شهر گرمسار قشلاق ناميده مي‌شد و هنوز هم افراد مسن و پيران به آن قشلاق مي‌گويند، اين شهر در قديم از چهار بلوک قشلاق، ريکان، ياتري و آرادان تشکيل شده بود. در سال ۱۳۱۹ شمسي خوار تبديل به گرمسار شد. به موجب قانون تقسيمات کشوري جديد مصوب آبان ماه ۱۳۱۶ هجري شمسي گرمسار بخشي از شهرستان سمنان و شامل چهار بلوک بود. بنا به مصوبه مهر ماه ۱۳۲۵ بخش گرمسار از سمنان جدا شده و بخشي از اطراف تهران شد و در آبان ماه همين سال بخش گرمسار تابع شهرستان دماوند شد. سرانجام در سال ۱۳۳۷ بنا به مصوبه هيات وزيران در مورخ ۱۳۳۷/۱۱/۱ به شهرستان تبديل شد. بخش ايوانکي با دهستان‌هاي مربوط فعلي از شهرستان تهران جدا شده و يکي از بخش‌‌هاي تابع شهرستان تازه گرمسار شد. گرمسار در نيمه دوم سال ۱۳۵۵ از استان تهران جداشده و جزو استان سمنان شد و در سال ۱۳۷۴ بخش آرادان با مراکز جمعيتي دهستان آرادان و ياتري احداث شد. هم‌اکنون گرمسار از سه بخش مرکزي، ايوانکي و آرادان تشکيل شده و يکي از شهرستان‌هاي تابع استان سمنان است. جغرافيا همسايگان گرمسار از شمال شهرستان فيروزکوه و شهرستان دماوند، از شرق به شهرستان آرادان و شهرستان سرخه از غرب شهرستان پاکدشت و استان قم و از جنوب شهرستان آران و بيدگل است. نواحي پيرامون گرمسار توسط رودخانه حبله‌رود که از رشته کوه‌هاي البرز مرکزي سرچشمه مي‌گيرد، سيراب مي‌شود. رشته کوه‌هايي از سه طرف گرمسار را احاطه کرده و تنها سمت جنوبي آن به علت وجود کوير باز است که به کوه‌هاي سياه‌کوه محدود مي‌شود. بلندي اين شهر از سطح دريا ۸۵۶ متر است. اقليم گرمسار بخشي از فلات مرکزي ايران را شامل مي‌شود و آب و هوايش مشابه با ساير نقاط حاشيه اين فلات است. قسمت مرکزي ايران از يک فلات وسيع تشکيل شده که کوه‌هاي بلند اطراف آن را احاطه کرده است و از نفوذ رطوبت درياهاي اطراف به اين منطقه جلوگيري مي‌کند. تغييرات فصلي عوامل آب و هوايي از جمله تابش آفتاب در گرمسار بسيار زياد بوده و تابستان‌هايي بسيار گرم و خشک دارد. بخش وسيعي از گرمسار آب وهواي گرم بياباني دارد؛ به عبارتي تابستان‌هاي گرم و خشک و زمستان‌هاي سرد و خشک را شامل مي‌شود. مردم‌شناسي بر اساس سرشماري سال ۱۳۸۵، گرمسار جمعيتي برابر با ۳۹٬۵۲۳ نفر را داشته است. مردمانش به زبان فارسي تکلم مي‌کنند ولي در نقاط ديگر گرمسار مانند مرکز و روستاهاي بخش ايوانکي، تات‌ها زندگي کرده و به زبان تاتي سخن مي‌گويند. همچنين مردمان آذري (اوصانلو، پازوکي و نفر)، اليکايي‌ها، شهميرزادي‌ها، مازندراني‌ها، عرب زبانان، گيلک‌هاي منطقه قاليباف، کردهاي شادلو و قراچورلو و لرهاي ديناروند نيز در اين شهر سکونت دارند. لباس محلي گرمسار مردان محلي گرمسار از سرپوش مردانه، تن پوش تابستاني مردانه، تن پوش زمستاني مردانه و پاپوش مردانه، کت چُقا، شلوار کمري، گيوه استفاده مي‌کنند. زنان محلي هم از چارقد (نوعي سرپوش)، شوي (نوعي تن‌پوش)، شليته و پاپوش استفاده مي‌کنند. صنايع دستي قالي بافي، گليم بافي، جاجيم بافي، پارچه بافي، خرجين بافي و سفال‌گري، منبت کاري و معرق کاري از صنايع دستي گرمسار است، اين شهر در زمينه گليم بافي موفق به کسب زيادي از طرفدار در بازارهاي جهاني شده است. سوغات خربزه‌هاي شيرين و صاداراتي، محصولات لبني خالص، انار و رب انار از سوغاتي‌هاي اين شهر تاريخي است. ديدني‌هاي گرمسار کوه اژدها، کوير ريگ جن، قله کلرز، تونل نمکي گرمسار، آب انبار ناسار، آب انبار مسير امامزاده اسمعيل و شمس الدين، امامزاده شمس الدين و اسماعيل (ع)، امامزاده سلطان شاه نظر، منطقه گردشگري رامه، بنه کوه، آب انبار گرمسار، امامزاده علي‌اکبر، کاروانسراي قصر بهرام، قلعه استاناوند ناروهه و جاده سنگ‌فرش سياه‌کوه از ديدني‌هاي شهر زيباي گرمسار است. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در ايتا https://eitaa.com/joinchat/88211456C878f9966e5 آخرين خبر در آي گپ https://igap.net/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در بله https://bale.ai/invite/#/join/MTIwZmMyZT آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar