تفسیر آیات ۶-۹ سوره اعراف

باشگاه خبرنگاران/ قرآن سراسر اعجاز در زندگي مادي و معنوي است. اگر ما آن را با معرفت تلاوت کنيم، حتماً اثرات آن را خواهيم ديد. براي آگاهي‌ و فهم بهتر و بيشتر آيات قرآن کريم هر شب تفسير آياتي از اين معجزه الهي را براي شما آماده مي‌کنيم. اعراف، و نام ديگرش «المص» هفتمين سوره قرآن است که مکي و داراي 206 آيه است. در فضيلت اين سوره مبارکه از پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله وسلم روايت شده است: هر کس سوره «اعراف» را قرائت کند خداوند بين او و ابليس پرده اي بيفکند تا از شر ابليس در امان بماند، او در زمره کساني است که حضرت آدم عليه السلام در بهشت او را زيارت مي کند و در بهشت به تعداد همه يهوديان و مسيحيان به او درجات داده خواهد شد. امام صادق عليه السلام فرموده است: هر که اين سوره را در هر ماه يک بار قرائت نمايد، در روز قيامت از جمله کساني است که هيچ خوف و ترسي و هيچ حزن و اندوهي ندارد و هر کس در روزهاي جمعه اين سوره را بخواند، در زمره کساني است که خداوند از آنها حسابرسي نمي کند، بدانيد در آن آيات محکمي است؛ پس آن را فرو نگذاريد، زيرا آنها در روز قيامت به سود قاريان خود شهادت مي دهند.» در روايتي ديگر از ايشان رسيده است: «قرائت کننده سوره اعراف در روز قيامت از کساني است که ايمن هستند» بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ﴿۶﴾ پس قطعا از کسانى که [پيامبران] به سوى آنان فرستاده شده‏ اند خواهيم پرسيد و قطعا از [خود] فرستادگان [نيز] خواهيم پرسيد (۶) فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَمَا کُنَّا غَائِبِينَ ﴿۷﴾ و از روى دانش به آنان گزارش خواهيم داد و ما [از احوال آنان] غايب نبوده‏ ايم (۷) وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿۸﴾ و در آن روز سنجش [اعمال] درست است پس هر کس ميزانهاى [عمل] او گران باشد آنان خود رستگارانند (۸) وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِکَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِمَا کَانُوا بِآيَاتِنَا يَظْلِمُونَ ﴿۹﴾ و هر کس ميزانهاى [عمل] او سبک باشد پس آنانند که به خود زيان زده‏ اند چرا که به آيات ما ستم کرده‏ اند (۹) تفسير : در آيات گذشته اشاره اى به شناسائى خدا و نزول قرآن مجيد بود، اما آيات مورد بحث که سخن از معاد مى گويد، در واقع مکملى است براى آيات گذشته ، به علاوه در آيه قبل سخن از مجازات دنيوى ستمکاران در ميان بود، دراين آيات بحث از مجازات اخروى آنها مى شود و به اين ترتيب پيوندى روشن دارند. نخست به عنوان يک قانون عمومى مى فرمايد: از تمام کسانى که پيامبران به سوى آنها فرستاده شدند، به طور قطع در روز قيامت سؤ ال مى کنيم (فلنسئلن الذين ارسل اليهم ). نه تنها از آنها مى کنيم از پيامبرانشان نيز مى پرسيم که رسالت خويش را چگونه انجام دادند (و لنسئلن المرسلين ). بنابراين ، هم رهبران مسؤ لند و هم پيروان ، هم پيشوايان و هم تابعان ، منتها چگونگى مسئوليتهاى اين دو گروه متفاوت است . حديثى که از امير مؤ منان على (عليه السلام ) در اين زمينه نقل شده ، نيز اين معنى را تاييد مى کند، آنجا که مى فرمايد: فيقام الرسل فيسئلون عن تاديه الرسالات التى حملوها الى اممهم فاخبروا انهم قدادوا ذلک الى اممهم ... پيامبران را نگه مى دارند و از آنها سؤ ال مى کنند که آيا رسالت خويش را به امتها رساندند يا نه ؟ آنها پاسخ مى گويند که اين وظيفه را انجام داده اند. در روايت ديگرى که در تفسير على بن ابراهيم نقل شده نيز به اين معنى تصريح شده است . در آيه بعد براى اينکه کسى تصور نکند که سؤ ال از امتها و پيامبرانشان دليل بر اين است که چيزى از علم خدا مخفى مى ماند، با قاطعيت و صراحت و تاکيد آميخته با قسم مى گويد: ما با علم و دانش خويش تمام اعمالشان را براى آنها شرح مى دهيم ، زيرا ما هرگز از آنها غائب نبوديم ، همه جا با آنها بوديم و در هر حال همراهشان (فلنقصن عليهم بعلم و ما کنا غائبين ). فلنقصن که از ماده قصه گرفته شده است ، در اصل به معنى پشت سر هم قرار گرفتن است ، و چون در شرح يک ماجرا، مطالب پشت سر هم پياده مى شود، به آن قصه مى گويند، و همچنين مجازاتى که پشت سر جنايت انجام مى گردد، قصاص گفته مى شود و نيز به قيچى مقص (بر وزن پسر) مى گويند، چون موها را پشت سر هم قطع مى کند، و نيز جستجوى در باره چيزى را قص (بر وزن مس ) مى گويند، زيرا شخص جستجوگر حوادث را پشت سر هم تعقيب و دنبال مى کند از آنجا که در آيه چهار نوع تاکيد در اين زمينه ديده مى شود (لام قسم ، و نون تاکيد، و کلمه علم که به صورت نکره ذکر شده و منظور از آن بيان عظمت است ، و جمله ما کنا غائبين هيچگاه غائب نبوده ايم ) استفاده مى شود که منظور آن است که ما تمام جزئيات کار آنها را مو به مو و پشت سر هم برايشان تشريح مى کنيم تا بدانند، کوچکترين نيت يا عملى از علم ما پنهان نمى ماند.