الي گشت/ کرمان پنجمين کشور تاريخي در ايران است و در جاذبه هاي تاريخي پر اهميتي را در خود جاي داده است. در اين استان کويري علاوه بر بناهاي تاريخي ارزشمند مناطق گردشگري طبيعي بسيار هم وجود دارد که هر کدام براي خود به عنوان يک قطب گردشگري مي توانند عمل کنند. در اين مطلب مي خواهيم درباره قلعه اردشير کرمان که به قلع کوه نيز شهرت دارد بپردازيم. اين بناي ارزشمند از دوره ي ساسانيان و به دستور اردشير ساساني نيز ساخته شد. اين قلعه باستاني يکي از بناهاي ارزشمند در کرمان است و پيشنهادي مي شود که در صورت که به کرمان رفتيد حتما از آن ديدن کنيد. در ادامه همراه ما در سفر به کرمان باشيد تا بيشتر قلعه اردشير در کرمان آشنا شويد.
همانطور که در بالا گفتيم قلعه اردشير در کرمان قرار دارد و يکي از بناهاي باستاني ايران به شمار مي رود که توسط اردشير ساساني در زمان حکومتش ساخته شده است. اين قلعه در کرمان نيز به قلعه کوه هم شهرت دارد و بنابر دلايلي خاصي ساخته شده است. با توجه به موقعيت قرار گيري قلعه اردشير در کرمان که در ميان بافت شهر و روستا است هدف از ساخت اين مکان سکونتگاهي براي دستگاه حاکم بر کشور يا وجود اهداف اداري براي اشراف بر حاميت روستاها در آن زمان نيز بوده است. اما قلعه هايي که داراي موقعيت هاي کوهستاني بودند هدف از ساخت آن ها دفاع از مواضع حکومت وقت و با اهداف نظامي نيز بود، کارکرد ديگر اين قلعه ها اين بود که در مواقع لزوم و حملات، پايگاه و پناهگاهي براي در امان ماندن مردم از دشمن، محسوب ميشدند. قلعه ي اردشير يکي از همين قلعه هاي کوهستاني است که با احتمال بسيار زياد با اهداف نظامي و دفاعي نيز ساخته شده است.
مشخصات قلعه اردشير در کرمان
اگر بخواهيم از لحاظ معماري قلعه ي اردشير را مورد بررسي قرار دهيم مي توانيم بگوييم که قلعه ي اردشير داراي معماري شگفت انگيز و بسيار خاصي است. مصالح به کار رفته در اين بناي تاريخي خشت خام است و ابعاد خشت هاي به کار رفته در قلعه اردشير در کرمان از خشت هاي معمولي بسيار بيشتر است و قطر ديوارهاي قلعه در حدود ۶ متر هستند. ساختمان هايي که در قلعه اردشير در کرمان ساخته شده نيز به دو بخش تقسيم مي شوند. قسمتي از ساختمان قلعه بر روي تپه در جنوب شرقي ساخته شده اند که همان بخش ساختماني قلعه کوه را تشکيل مي دهند. ارتفاع اين قلعه به ۱۵۰ متر بالاتر از شهر کرمان مي رسد و قسمت ديگري از اين بنا بر روي تپه هاي کوتاه تر نيز قرار گرفته است که آن را آتشکده ي آناهيد مي نامند.
در واقع قسمت اصلي قلعه اردشير در کرمان همان ساختماني است که بر روي تپه ها قرار گرفته است. به دليل نزديکي اين دو قلعه به يکديگر اين احتمال وجود دارد که ساختمان هاي اين دو قلعه در گذشته به يکديگر مرتبط بوده اند، قلعه اي که در پايين اين منطقه وجود دارد نيز به قلعه ي دختر معروف است و خودش جز يکي از جاذبه هاي تاريخي کرمان مطرح است. ساختمان هاي زيادي در بين ديوران هاي اين دو قلعه باقي مانده اند که بيشتر شباهت به قصر، عبادتگاه و مکان هايي از اين دست دارند.مطابق با شواهدي که وجود دارد مي توان متوجه شده که اين دو قلعه از يکديگر جدا نبوده اند و در حال حاضر، شکل اصلي اين قلعه از بين رفته و آثاري از آن برجاي مانده است.
موقعيت کنوني قلعه اردشير در کرمان
هنوز بر روي قلعه اردشير در کرمان اقدامات باستان شناسي لازم صورت نگرفته است و هيچ گونه مطالعات جدي و کاوش گرايانه در اين محل صورت نگرفته است. موضوعي که موجب حيرت مي شود اين است که هيچ حصار و حريمي براي حفاظت از اين قلعه تاريخي و ارزشمند کشيده نشده است و کساني که از اين قلعه بازديد ميکنند شايد ندانند که حريم قلعه کجاست و همين گاهي، سبب در معرض خطر قرار گرفتن بنا مي شد. علاوه بر حضار وجود دکل هاي مخابراتي متعدد در مرتفع ترين بخش هاي قلعه ادشير در کرمان که بنايي تاريخي و ارزشمند است در سال ها پيش سبب ايجاد آسيب در بنا شده است.
اين قلعه در فاصله زيادي از شهر کرمان است و خانه هاي متعددي اطراف آن را فرا گرفته است. زماني که به بازديد از اين قلعه مي رويد بناها و ساختمان هاي ديگري را مي توانيد مشاهده کنيد که در حريم قلعه قرار دارد و خوشبختانه به دليل وجود فاصله اي که از شهر و فضاي اطراف قلعه سبب شده تا از ساخت و سازهاي مدرن شهري دور باشد و از اين لحاظ نيز کمتر مورد آسيب قرار گرفته است. با توجه به اين که قلعه اردشير و قلعه دختر دچار فرسايش و آسيب هاي زيادي شده اند اما سازمان ميراث فرهنگي کرمان در سال ۱۳۹۵ اقدام به مرمت و بازسازي فضاي سبز اين منطقه نيز پرداخت. در سال گذشته نيز ساخت پارک قلعه اردشير و قلعه دختر در فضاي اطراف قلعه نيز در حال اتمام بوده و در حال حاضر، اين مکان، در حال تبديل شدن، به يک فضاي با صفا و مورد پسند گردشگران و بازديدکنندگان از قلعه است.
بازار