تسنيم/ معامله به معناي تجارت، خريدوفروش و داد و ستد بين دو شخص يا دو مجموعه است که در فقه اسلامي به چهار قسم تقسيم شده ميشود: 1- معامله حرام: مانند تقلّب، تدليس و غشّ در معامله. 2- معامله واجب: مانند تمام فعاليّتهاى اقتصادى که نظام و قوام جامعه اسلامي بر آن متوقف است. 3- معامله مستحب: مثلاً اگر فروشنده اى جنس را به مشترى فروخت و تمام خيارات معامله را اسقاط کرد ولى بعد مشترى يا خريدار پشيمان شد و درخواست فسخ معامله را کرد، برهم زدن معامله کار مستحب و شايسته اي است. 4- معامله مکروه: مانند ورود در معامله شخص ديگر که شايسته نيست.
اما نوع ديگري از معاملات در قرآن وجود دارد که معامله بين خداوند با انسانهاست. اين نوع از معامله به اين معناست که مؤمنين در قبال کارهايي که در مسير خداوند انجام ميدهند، خدا نيز براي آنان پاداشهايي را در نظر ميگيرد؛ لذا در اين بين، مؤمنين سودبرنده هستند. بر خلاف اينکه در معامله بين انسانها هر دو طرف کسب سود ميکنند.
به عنوان نمونه خداوند در آيه 111 سوره توبه ميفرمايد: «اِنَّ اللهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنينَ اَنْفُسَهُمْ وَ اَمْوالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فى سَبيلِ اللهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقّاً فِى التَّوراةِ وَالاِْنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ اَوْفى بِعَهْدِه مِنَ اللهِ فَاسْتَبْشِروُا بِبَيْعِکُمُ الَّذى بايَعْتُمْ بِه وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ؛ خداوند از مؤمنان جانها و اموالشان را خريدارى کرده، که (در برابرش) بهشت براى آن ها باشد; (به اين گونه که:) در راه خدا پيکار مىکنند، مىکشند و کشته مى شوند; اين وعده حقّى است بر او، که در تورات و انجيل و قرآن ذکر فرموده; و چه کسى از خدا به عهدش وفادارتر است؟! اکنون بشارت باد بر شما، به داد و ستدى که با خدا کرده ايد; و اين است آن پيروزى بزرگ.
در اين معامله بزرگ، خريدار خداوند متعال و فروشنده بندگان مؤمن و مجاهد و کالاى مورد معامله جان مؤمنان و قيمت و ثمن معامله بهشت برين، و سند اين معامله جالب و با ارزش در سه کتاب آسمانى معتبر (قرآن و انجيل و تورات) به ثبت رسيده است. اين معامله آن قدر با برکت است که خداوند از آن به «پيروزى بزرگ» ياد مى کند و به فروشندگان تبريک و تهنيت مى گويد.
حجتالاسلام ماندگاري با بيان اينکه اگر انسان دنبال وسوسههاي نفس و دنبال جلوههاي دنيا باشد، معادلاتش بر هم ميخورد، گفت: در اين شرايط انسان با خدا معامله نميکند. بنابراين معامله پرسود را از دست ميدهد و با شيطان معامله ميکند.
ادامه اين سخنان را در فيلم زير ببينيد.
بازار