تسنيم/ ظهور دجّال در آخرالزمان يا ساعت آخر به عنوان اصليترين دشمن سپاهيان منجي بشريت، از باورهاي مشترک ميان اسلام، يهوديت و مسيحيت است و در متون مقدس و احاديث اسلامي جايگاهي ويژه دارد. ابن منظور دجّال را مردي از يهود معرفي ميکند که در آخرالزمان با هدف برخورد با حق و جايگزين کردن باطل خروج ميکند.
همچنين بر اساس متون اسلامي، تمام پيامبران خبر از فتنه دجال در آخرالزمان دادهاند و خروج او را از حتميات ظهور برشمردهاند که امري بازگشتناپذير است و حتماً رخ خواهد داد. او شخصي است که پس از خروج خود، ادعاي ربوبيت ميکند و با توانهاي خاص خود مردم را دعوت به پيروي از خويش ميکند. رسول گرامي اسلام (ص) فرمود: «اي مردم خدا هيچ پيامبري مبعوث نکرد جز آنکه قومش را از خطر دجال بيم داد. وهمانا خدا او را تا امروز به تأخير انداخت؛ پس هرگاه امر او بر شما مشتبه شود، همانا پروردگار شما کور نيست». ((يوم الخلاص ص. ۷۱۶) پيامبر در قالب اين روايت يکي از علائم دجال را کوري چشم معرفي ميکند که ادعاي ربوبيت دارد.
آنتيکرايست و ضد مسيح تعبير دجال در متون مقدس
در ادبيات کتاب مقدس از دجال با عنوان «مسيح دروغين» (Mšīḥā Daggālā) ياد شده است. در واقع اين واژه ۴۰۰ سال پيش از اسلام از سرياني به عربي استفاده شدهاست که معادل يوناني دجال، آنتيکرايست (antichristos) و معادل فارسي آن، ضدمسيح است. "مسترهاکس" در قاموس کتاب مقدس در سرتاسر اناجيل اربعه و ملحقات آن براي واژه دجّال جايي جز رساله يوحنّا پيدا نميکند و مقصود از دجّال را کسي ميداند که با مسيح (ع) مقاومت وضدّيت ميکند ومدّعي جايگاه اوست. در رساله ى. اوّل يوحنّاي رسول آمده است: «اي بچهها، اين ساعت آخر (آخرالزمان) است و چنان که شنيدهايد که دجّال ميآيد، الحال هم دجّالان بسيار ظاهر شدهاند واز اين ميدانيم که ساعت آخر است». يا در نامه اول يوحنا آمدهاست: «دروغگو کيست جز آنکه مسيح بودن عيسي را انکار کند آن دجال است که پدر و پسر را انکار ميکند». بر اين اساس يکي از نشانههاي ساعت آخر يا به تعبير اسلامي آن آخر الزّمان، ظهور دجّال است.
مسئله دجال در ادبيات کتب مقدس مسيحيت و يهوديت به قدري ريشه دوانده که بر اساس باور پيروان کليساي انجيلي آمريکا که حدود يک چهارم جمعيت اين کشور يعني هفتاد ميليون نفر را تشکيل ميدهند، بشر همواره در دنيا شاهد نبرد خير و شر است و بازگشت دوم مسيح در آخرالزّمان طي هفت مرحله صورت ميگيرد که در حال حاضر ما در مرحله ششم يا مرحله کليسا هستيم؛ مرحله بعد آخرالزمان خوانده ميشود که طي آن حضرت عيسي (ع) به سوي زمين رو ميکند و مؤمنان را حيات دوباره ميبخشد. سپس
«ضد مسيح» در زمين ظاهر خواهد شد و خود را به دروغ منجي يهوديان ميخواند. بر اين اساس پيروان کليساي انجيلي آمريکا روزگار کنوني به خصوص در آستانه هزاره سوّم بسياري از پيروان کليسا از افراد ديکتاتور که عامل بسياري ازجنگها و ويرانيهاي دوران معاصرند را به عنوان آنتي کرايست يا ضدّ مسيح سوم ياد کردهاند. اين باور از آنجايي شکل گرفته بود که در متون کتاب مقدس شاهد اين عبارات هستيم؛ «جنگها و اخبار جنگها را خواهيد شنيد...، زيرا قومي با قومي و مملکتي با مملکت درگير خواهد شد...».
نابودي دجال توسط عيسي (ع) در آموزههاي اسلام و مسيحيت
درباره سرانجام کار دجال، باورهاي مشترکي نيز در متون مقدس وجود دارد. بر اين اساس پس از آنکه دجال در پهنه عالم به فساد ميپردازد، عيسي (ع) از سوي خداوند نازل ميشود و او را به قتل ميرساند. در مکاشفه يوحنا آمده است «سپس مسيح با سپاهي از فرشتگان از آسمان فرود ميآيد، دو حيوان عجيبي که نمودار قدرتهاي شيطاني حاکمند و جهان را به فساد کشيدهاند و نيز دجال و پيروانش مغلوب و نابود ميشوند، دجال در درياي آتش افکنده ميشود و پرندگان از خون و گوشت جباران و بدکاران سير ميشوند. (عهد جديد، مکاشفه يوحنا، ۱:۱۳ ـ. ۱۸) و يا در رساله تسالونيکيان آمده است: «آن گاه که بي دين (دجال) ظاهر خواهد شد که عيسي خداوند او را به نفس دهان خود هلاک خواهد کرد و به تجلي ظهور خويش، او را نابود خواهد کرد که ظهور او به عمل شيطان است با هر نوع قوّت و آيات وعجايب دروغ و به هر قسم فريب ناراستي براي هالکين، از آنجا که محبت راستي را نپذيرد تا نجات يابند...» (دوّم تسالونيکيان، ۲: ۱۱ - ۸)
اين مسأله در متون اسلامي نيز وجود دارد. از امام باقر (ع) نقل شده است:
«به خدا سوگند به زودي بر مردم روزي فرا ميرسد که مردم نميدانند توحيد چيست تا اينکه دجال ميآيد. در اين هنگام عيسي بن مريم از آسمان نازل ميشود و خداوند به دست وي دجال را به قتل ميرساند؛ سَيَأتِي عَلَي النّاسِ لا يُعرَفونَ و اللّه ما هُوَ التّوحِيد حَتّي يَکونَ خُروجَ الدّجالِ وحَتّي ينزل عيسي بنُ مريم من السّماء و يَقتُلُ اللهُ الدّجالَ عَلي يَده». البته لازم به ذکر است در برخي روايات کشتن دجال را به امام زمان (عج) نسبت دادهاند.
منابع:
*تطبيق ومقايسه دجال در اسلام با آنتي کرايست در مسيحيت، مجله پژوهش ديني - بهار ۱۳۸۷ - شماره ۱۶
*دانشنامه اسلامي
بازار