چرا نام دو سوره قرآن را «مُعَوِّذَتَيْن» گذاشتند؟

باشگاه خبرنگاران/ دو سوره انتهايي قرآن کريم يعني سوره‌هاي فلق و ناس را مُعَوِّذَتَيْن مي‌نامند و روايت شده است که اين دو سوره همزمان بر پيامبر وحي نازل شده است و خواص فراواني براي آن دو ذکر شده است. اما امروز باشگاه خبرنگاران جوان قصد دارد تا به معرفي مُعَوِّذَتَيْن و همچنين علت نامگذاري اين دو سوره به اين نام بپردازد. مُعَوِّذَتَيْن مُعَوِّذَتَيْن (دو پناهنده)، به سوره‌هاي فلق و ناس مي‌گويند که با «قُلْ اَعوذُ» شروع شده و متضمن تعويذ (پناه‌بردن به خدا) مي‌باشند. به اين دو سوره «مُشَقْشَقَتَيْن» نيز گفته مي‌شود. نزول يک‌باره دو سوره فلق و ناس براساس روايتي که عقبة بن عامر از پيامبر (ص) نقل کرده است، معوذتين با هم و يکجا نازل شده‌اند. پيامبر (ص) فرمودند: «امشب دو سوره بر من نازل کردند که مثل آن نديده‌ام يعني معوذتين». سيوطي هم که به همين قول معتقد بوده گفته اين دو سوره مدني هستند و در قصه سحر لبيد بن اعصم، همانطور که بيهقي در دلائل النبوة نوشته نازل شده است. زمان و وجه نزول علي بن ابراهيم قمي در تفسيرش روايتي از امام صادق (ع)، و سيد هاشم بحراني در تفسير برهان به نقل از فضيل بن يسار روايتي از امام باقر (ع) نقل کرده‌اند که: پيامبر (ص) مريض شدند و تب ايشان شدت پيدا کرد. پس جبرئيل و (ميکائيل) اين دو سوره را براي شفاي آن حضرت (ص) نازل کردند (جبرئيل به قرائت سوره فلق و ميکائيل به قرائت سوره ناس در پايين پاي آن حضرت براي شفا متوسل شدند.) علت نام‎گذاري اين دو سوره به معوذتين قبل از جواب دادن به اين سؤال تذکر اين مسأله لازم است قرآن خود را به عنوان شفاء معرفي مي‎کند و مي‎فرمايد: «وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلاَّ خَساراً؛ و ما آنچه از قرآن فرستيم شفاي دل و رحمت الهي به اهل ايمان است لکن کافران را به جز زيان چيزي نخواهد افزود» قرآن مي‎تواند براي کساني که به او تمسک مي‎کنند و با او مأنوس هستند هم شفاي ظاهري براي آن‌ها باشد و هم شفاي معنوي و روحي او باشد. امّا نسبت به اين سوره از روايات اين‎گونه استفاده مي‎شود که اگر انسان خود يا ديگران را بوسيله اين دو سوره تعويذ کند، مريضي او خوب مي‎شود و از شروري که در اين دو سوره بيان شده در امان خواهد بود، لذا از امام صادق " عليه السّلام " نقل شده که: «پيامبر " صلّي الله عليه و آله " مريض شدند، تب ايشان شدت پيدا کرد، جبرئيل (و ميکائيل) اين دو سوره را براي شفاي پيامبر " صلّي الله عليه و آله " نازل کردند، جبرئيل به قرائت سوره فلق و ميکائيل به قرائت سوره ناس در پايين پاي آن حضرت براي شفا متوسل شدند». هم‎چنين امام صادق " عليه السّلام " مي‎فرمايد: «پيامبر " صلّي الله عليه و آله " فرمود:اگر کسي خواست به ديگري بدي انجام بدهد، و او بخواهد که خدا اين شخص را از او دور کند (و مانع بدي او شود) پس وقتي که او را مي‎بيند بگويد: «اَعُوذُ وَ بِحَولِ اللهِ وَ قُوَتِهِ مِن حَولِ خَلقِهِ وَ قُوُّتِهِم» و سوره فلق را بخواند بعد هم اين آيه را بخواند: «فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ عَلَيْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ» در اين صورت خداوند فريب هر فريب‎کاري و مکر هر مکرکننده‎اي و حسد هر حسدورزي را از او دور مي‎کند و بايد اين کلمات را در صورت او بخواند». باز نقل شده که امام رضا " عليه السّلام " يک فرد صرعي را (غشي) ديد، يک کاسه آب درخواست کردو بعد امام " عليه السّلام " سوره حمد و سوره فلق و ناس (معوذتين) را قرائت فرمود: و در آب دميد، آب را روي آن مريض ريختند بعد هم مريض خوب شد و امام " عليه السّلام " فرمود: «ديگر به آن حالت بر نمي‎گردد»؛ و نقل شده که بسيار مي‎شد پيامبر صلّي الله عليه و آله، امام حسن عليه السّلام و امام حسين عليه السّلام را با اين دو سوره تعويذ مي‎فرمود. هم‎چنين پيامبر " صلّي الله عليه و آله " فرموده‎اند: «آياتي بر من نازل شده که نظيرش نازل نشده و آن در سوره قل اعوذ است». علامه طباطبايي در توضيح اين حديث مي‎فرمايد:شايد مراد پيامبر " صلّي الله عليه و آله " از اين‎که فرمود: مثل اين دو سوره بر من نازل نشده، اين باشد که تنها اين دو سوره در مورد عوذه و حرز نازل شده و هيچ سوره‎اي ديگر اين خاصيت را ندارد. پس مي‎توان گفت:اين دو سوره خاصيت تعويذ (پناه بردن به خدا) را دارد که باعث مي‎شود انسان با اين دو سوره خود را از شروري حفظ کند و بدين جهت اين دو سوره به معوذتين نام‎گذاري شده است. در سوره فلق به پيامبر " صلّي الله عليه و آله " دستوري مي‎دهد از چند چيز به خدا پناه ببر البتّه اين دستور اختصاصي به پيامبر " صلّي الله عليه و آله " ندارد. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد