فرارو/ آيا تا به حال کلمه قذف به گوشتان خورده است؟ آيا ميدانيد که قذف از حدود شرعي است و حد آن به چه ميزان است؟ آيا ميدانيد اگر وسط دعوا فحش ناموسي داديد در شرايطي ميتواند منجر به اجراي حد در مورد شما بشود؟
قذف چيست؟
قذف در لغت به معناي انداختن، گذاشتن و رها کردن است و در اصطلاح فقهي عبارت است از اين که به مرد يا زني نسبت زنا يا لواط زده شود به طوري که نتوان آن را با بينه ثابت نمود. به عنوان مثال اگر شخصي به ديگري نسبت زنا بدهد و يا فحش ناموسي بدهد که مثلا تو فاحشه هستي يا مثلا مادر تو فلان است و اگر نتواند در دادگاه ثابت کند اين مورد مستوجب حد قذف است و مجازاتش ۸۰ ضربه شلاق است.
شرايط اجراي حد قذف
۱- به موجب ماده ۲۵۵ قانون مجازات اسلامي حد قذف حقالناس به حساب ميآيد و تعقيب و اجراي مجازات به درخواست مقذوف وابسته است. در صورت گذشت مقذوف در هر مرحله حسب مورد تعقيب، رسيدگي و اجراي مجازات موقوف ميشود. مقذوف کسي است که به او نسبت ناروا داده شده، نه کسي که دشنام شنيده است. مثلاً اگر کسي به شخص ديگري بگويد «مادرت زنا کرده» در اينجا مادر فرد «مقذوف» است. در اين موارد درباره مخاطب اگر به علت اين انتساب اذيت شده باشد، به مجازات توهين محکوم ميگردد.
۲- به موجب ماده ۲۴۶ قانون مجازات اسلامي قذف بايد روشن و بدون ابهام بوده و نسبت دهنده به معناي الفاظ آگاه و قصد انتساب داشته باشد اگرچه مقذوف يا مخاطب در حين قذف از مفاد آن آگاه نباشد.
۳- به موجب ماده ۲۵۱ قانون مجازات اسلامي قذف در صورتي موجب حد ميشود که قذف شونده در هنگام قذف، بالغ، عاقل، مسلمان، معين و غير متظاهر به زنا يا لواط باشد. هرگاه قذف شونده، نابالغ، مجنون، غير مسلمان يا غير معين باشد قذف کننده به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزيري درجه ۶ محکوم ميشود لکن قذف متظاهر به زنا يا لواط مجازات ندارد. البته قذف کسي که متظاهر به زنا يا لواط است نسبت به آنچه متظاهر به آن نيست موجب حد است مثل نسبت دادن لواط به کسي که متظاهر به زنا است.
۴- به موجب ماده ۲۵۷ قانون مجازات اسلامي کسي که چند نفر را به يک لفظ قذف نمايد، هر کدام از قذف شوندگان ميتواند جداگانه شکايت نمايد و در صورت صدور حکم محکوميت، چنانچه قذف شوندگان يک جا شکايت نمايند بيش از يک حد جاري نميشود.
اما اگر چند نفر را به طور جداگانه قذف کند خواه همه آنها با هم خواه جداگانه شکايت کنند در برابر قذف هر يک حد مستقلي بر او جاري است. به موجب ماده ۲۵۸ قانون مجازات اسلامي کسي که ديگري را به يک يا چند سبب، يک بار يا بيشتر قبل از اجراي حد قذف نمايد، فقط به يک حد محکوم ميشود، لکن اگر پس از اجراي حد، قذف را تکرار نمايد حد نيز تکرار ميشود و اگر بگويد آنچه گفته ام حق بود به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزيري درجه ۶ محکوم ميگردد.
مواردي که حد قذف جاري نميگردد
در موارد زير قذف مشمول حد نيست و براي آنها تعزير مقرر شده است که در قانون مجازات اسلامي برابر با ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق است:
۱- به موجب ماده ۲۶۰ قانون مجازات اسلامي پدر يا جد پدري که فرزند يا نوه خود را قذف کند به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزيري درجه ۶ محکوم ميگردد.
۲- هرگاه دو نفر يکديگر را قذف کنند خواه قذف آنها همانند خواه مختلف باشد مرتکبين به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزيري محکوم ميگردند.
۳- به موجب تبصره ۱ ماده ۲۵۱ قانون مجازات اسلامي هرگاه قذف شونده نابالغ، مجنون، غير مسلمان يا غير معين باشد قذف کننده به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزيري درجه ۶ محکوم ميگردد لکن قذف متظاهر به زنا يا لواط مجازات ندارد.
۴- به موجب ماده ۲۵۳ قانون مجازات اسلامي هرگاه کسي زنا يا لواطي را که موجب حد نيست، مانند زنا يا لواط در حال اکراه يا عدم بلوغ را به ديگري نسبت دهد به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزيري درجه ۶ محکوم ميگردد.
مواردي که مجازات قذف کننده اعدام خواهد بود
۱- اگر کسي سه بار مرتکب قذف شود و هر بار براي آن حد بخورد در بار چهارم اعدام خواهد شد.
۲- به موجب ماده ۲۶۲ قانون مجازات اسلامي اگر کسي پيامبر اعظم يا هر يک از انبياء عظام را دشنام دهد يا قذف کند ساب النبي است و به اعدام محکوم ميگردد. قذف هر يک از ائمه معصومين و يا حضرت زهرا يا دشنام به ايشان در حکم ساب النبي است.
در موارد زير حد قذف در هر مرحله از مراحل تعقيب، رسيدگي و اجرا ساقط ميشود:
۱- هرگاه مقذوف، قاذف را تصديق کند.
۲- هرگاه آنچه به مقذوف نسبت داده شده با شهادت يا علم قاضي اثبات شود.
۳- هرگاه مقذوف و در صورت فوت وي ورثه او گذشت کنند.
۴- هرگاه مردي زنش را پس از قذف به زناي پيش از زوجيت يا زمان زوجيت لعان کند.
تفاوت توهين، افترا و قذف
توهين به معناي سخن و رفتاري است که ناپسند است و سبب آزار فرد مقابل ميگردد. اما در توهين نسبت دادن مطرح نيست طبيعتا هر قدر شخصي که به او توهين ميشود از شأن و مقام اجتماعي بالاتري برخوردار باشد توهين به او هم جرم بزرگتري محسوب ميشود؛ به همين دليل توهين به مقامات دولتي داراي مجازاتي سنگينتر نسبت به توهين به افراد عادي است.
به موجب ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامي توهين به افراد از قبيل: فحاشي و استعمال الفاظ رکيک چنانچه موجب حد قذف نباشد مجازات آن شلاق تا ۷۴ ضربه و يا ۵۰ هزار تا ۱ ميليون ريال جزاي نقدي خواهد بود.
مطابق ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامي هرکس با توجه به سمت مقامات رسمي در حال انجام وظيفه يا به سبب آن توهين نمايد به ۳ تا ۶ ماه حبس و يا تا ۷۴ ضربه شلاق و يا ۵۰ هزار تا ۱ ميليون ريال جزاي نقدي محکوم ميشود.
افترا به معناي نسبت دادن کاري مانند دزدي، کلاهبرداري و .. که در قانون به عنوان جرم شناخته شده باشد به ديگري به صورت صريح است.
به موجب ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامي هرکس به کسي امري را صريحا نسبت دهد که مطابق قانون آن امر جرم محسوب ميشود و نتواند صحت آن را ثابت کند جز در مواردي که موجب حد است به ۱ ماه تا ۱ سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق يا يکي از آنها حسب مورد محکوم خواهد شد.
در قانون مجازات اسلامي افترا عبارت است از اينکه انسان جرمي را به کسي نسبت دهد، بدون آنکه قادر به اثبات آن باشد؛ پس اگر کسي جرمي را به کسي نسبت دهد متهم به افترا ميشود، اما اگر کسي مطلب کذبي را به ديگري نسبت داد متهم به جرم نشر اکاذيب ميشود.
فرق افترا، توهين و قذف يک نقطه باريک است. توهين و افترا از جرايم تعزيزي هستند، اما قذف از جمله حدود شرعي است. نسبت دادن اعمالي مانند زنا، لواط و .. به ديگري به نوعي قذف تلقي ميشود و رسيدگي و پيگيري آن با جرايم تعزيزي متفاوت است.
مطابق قانون ميگويد چنانچه افرادي نزد مراجع قضايي به عنوان شاهد زنا يا لواط ديگران حاضر شوند، اما شهادت آنها مستند به مشاهده نباشد يا تعدادشان به حد نصاب لازم براي شهادت نرسد، عمل آنها نيز قذف و مستوجب مجازات ۸۰ ضربه شلاق خواهد بود.
نحوه رسيدگي به دعاوي مربوط به توهين، افترا و قذف چگونه است؟
رسيدگي به اين گونه جرمها از ابتدا در دادسرا است. افرادي که مورد توهين و افترا و قذف قرار ميگيرند ميتوانند شکايت کنند و دادخواست آنان به شعبات دادرسي ارجاع ميشود و رسيدگي صورت ميگيرد.
در آخر لازم است به اين نکته اشاره شود که حد قذف اگر اجرا نشده و مقذوف نيز گذشت نکرده باشد به همه ورثه به غير از همسر منتقل ميگردد و هر يک از ورثه ميتواند تعقيب و اجراي آن را مطالبه کند هر چند ديگران گذشت کرده باشند.
بازار