ريشه ضرب المثل/ هر را از بر تشخيص نمي دهد

برترين ها/ اين مثل در رابطه با کساني به کار مي رود که بي سواد صرف هستند، معرفت ندارند و خلاصه قوه دراکه و تشخيص آنها تا آن اندازه اي ضعيف است که حتي دو کلمه ي ساده «هر» و «بر» را که شبانان مي شناسند و محل به کار بردن آن دو را نيز مي دانند از هم تميز نمي دهند. صداي «هر» براي طلبيدن و خواندن گوسپندان است و صداي «بر» با لهجه و آهنگ مخصوصي که فقط شبانان مي توانند ادا کنند براي دور کردن و به جلو راندن گوسپندان به کار مي رود. چوپانان ورزيده و کارکشته به تمام صداهاي چوپاني واقف هستند ولي دو صداي هر و بر را هر چوپان تازه کار و مبتدي هم مي داند و بايد بداند زيرا هر و بر در واقع الفباي اصطلاحات چوپاني است و فراگرفتن آن حتي براي بچه چوپان ها نيز اشکال و دشواري ندارد. پس در اين صورت اگر کسي هيچ نداند به مثابه چوپاني است که از فرط بي شعوري و بي استعدادي هر را از بر تميز ندهد. به همين جهت عبارت بالا ابتدا در منطقه ي غرب وم رفته رفته در سراسر ايران مصطلح گرديده در ادبيات ايران نيز رسوخ پيدا کرده است چنان که باباطاهر گويد : خوشا آنانکه هر از بر ندانند نه حرفي در نويسند و نه خوانند