جذاب ترین ها
برگزیده

پستاندار ضد گلوله‌ای که بیش از 50 میلیون سال قدمت دارد!

لست سکند

بروزرسانی 1400/01/27 - 12:22

پستاندار ضد گلوله‌ای که بیش از 50 میلیون سال قدمت دارد!

لست سکند/ در افسانه‌هاي مايايي آمده است که هاچاکيوم، خداي خورشيد براي تنبيه 2 ايزد سرکش، آن‌ها را روي يک نميکت نشاند. سپس نيمکت تبديل به يک جفت آرماديلوي تنومند شد و با پريدن به آسمان و وارد کردن ضربه با حالت غلتان به آن دو ايزد نافرمان، درس عبرتي براي انسان‌ها از سزاي نافرماني به وجود آوردند.البته امروزه نظريه ديگري براي پيدايش اين پستاندار وجود دارد که مثل اين داستان حماسي نيست. در ادامه به آرماديلو، جانور کهن سالي‌ خواهيم پرداخت که ميليون‌ها سال قبل‌تر از انسان‌ها در کره زمين به تکامل رسيده. البته اطلاعاتي که در ادامه متن گردآوري شده است، بر اساس حقايق و علوم تجربي بوده است و نه افسانه‌هاي مايايي!

مشخصات عمومي آرماديلو
همانطور که واژه گربه‌سانان اشاره‌اي به گونه‌ خاص از گربه‌ها ندارد و يک تيره در نظام رده‌بندي حيوانات محسوب مي‌شود، آرماديلو نيز نام تيره‌اي است که در راسته نوارسانان قرار مي‌گيرد و نام يک گونه‌ جانوري نيست. تيره آرماديلوها شامل 20 گونه مختلف مي‌شود که هر کدام تفاوت‌هاي ظاهري و ژنتيکي متمايزي با يکديگر دارند. در اين ميان آرماديلوي غول پيکر (Giant Armadillo) با وزن 19 – 33 کيلوگرمي و قد 150 سانتي‌متري (با احتساب دم) بزرگ‌ترين در گونه خود به شمار مي‌رود. آرماديلوي پري‌وار صورتي (Pink Fairy Armadillo) نيز با اندازه حدودي 9 – 12 سانتي‌متري کوچک‌ترين گونه آرماديلو شناخته مي‌شود. اما به طور ميانگين اندازه ساير گونه‌هاي آرماديلو حدود 75 سانتي‌متر است.

برخي از مشخصات آرماديلوها که در تمامي گونه‌هاي آن ديده مي‌شود، پوسته سختي است که در بدن اين پستاندار وجود دارد. اين پوسته سخت آنقدر در آرماديلوها شاخصه مهمي تلقي مي‌شود که حتي نام آن‌ها مرتبط با آن است. آرماديلو يا آرماديو (تلفظ صحيح) واژه‌اي اسپانيايي به معنا زره‌دار کوچک است که براي اين حيوان انتخاب شده است.

اکثريت اين آرماديلوها، داراي پنجه‌هاي تيزي هستند که شکار و حفر گودال را برايشان آسان‌ مي‌کند. پاهاي کوتاهي دارند که بسيار قدرتمند است و در صورت احساس خطر با سرعت نسبتا بالايي مي‌توانند حرکت کنند، همچنين برخي از گونه‌ها قابليت شنا کردن و نگه داشتن نفس در زير آب را دارند.

آرماديلو، پستانداري همه چيز خوار است و از حشرات، نرم تنان، لارها، گياهان، ميوه‌ها و به ندرت لاشه حيوانات تغذيه مي‌کند. اين جانور شبيه مورچه‌خوار است و زبان چسبناکي دارد که با فرو بردن آن به زير خاک، حشرات ريز مخصوصا کرم و مورچه‌ها را شکار مي‌کند. عمر اين حيوانات، بسته به نوع گونه از 4 تا 30 سال مي‌تواند متفاوت باشد.

توليد مثل و رفتار شناسي آرماديلو
حدود 60 تا 120 روز از زمان جفت گيري تا زايمان آرماديلوها زمان نياز است که اين موضوع باتوجه به نوع گونه متغير خواهد بود. هنگام زايمان، يک آرماديلو ماده بين 1 تا 8 فرزند مي‌تواند به دنيا بياورد که اين مورد هم با توجه به نوع گونه متفاوت است. آرماديلو طي 3 تا 12 ماه به بلوغ جنسي مي‌رسند و در چند هفته نخست زندگي خود، پوست چرمي و نرم دارند. آرماديلوها حيوانات منزوي هستند و به غير از شرايط خاص مانند توليد مثل، کنار يک ديگر ديده نمي‌شوند و زندگي گروهي ندارند.

آرماديلو در کجا زندگي مي‌کند؟
19 گونه آرماديلوها در قاره آمريکا جنوبي زندگي مي‌کنند و تنها يک گونه «آرماديلو نه نواره» در جنوب و جنوب شرقي ايالات متحده آمريکا زندگي مي‌کند. آرماديلو‌ها حيوانات مهاجري نيستند و به همين دليل، نرخ پراکندگي جمعيتي آن‌ها به نواحي آمريکاي لاتين محدود مي‌شود. البته دليلي هم براي تغيير مکان آرماديلوها از قاره آمريکاي جنوبي نيز وجود ندارد. اين جانوران به دليل متابوليسم آرام و چربي پاييني که دارند، نسبت به تغييرات دما بسيار حساس‌ هستند و از اين جهت در مناطق گرم و استوايي زندگي مي‌کنند. آراماديلو‌ها با زندگي در قاره آمريکاي جنوبي سال‌هاست که وفق يافته‌اند. اگر به راديو ماجرا گوش کرده باشيد، در قسمت «اروگوئه سرزمين مردم مهمان‌نواز» از اين جانور عجيب صحبت شد.

وضعيت بقاي آرماديلو
آرماديلوها تنها راسته‌اي از نواره‌سانان است که در طبيعت باقي مانده است. براي درک بهتر اين موضوع، باري ديگر وضعيت اين جاندار را با گربه مقايسه مي‌کنيم. گربه در راسته گوشت‌خواران قرار مي‌گيرد و حيوانات بسيار ديگري مانند خرس‌، گرگ و شير را شامل مي‌شود که خود اين جانوران مي‌توانند چندين گونه مختلف داشته باشند. اما در راسته نوارسانان، آرماديلو‌ها تنها تيره‌اي هستند که در طبيعت باقي‌ مانده‌اند و ساير تيره‌اي راسته نوارسانان مانند شياردندانان و پامپاددان به کلي منقرض شدند و هيج گونه‌اي از اين تيره جانوري باقي نمانده است. ‌

اما با اين وجود، اکثر گونه‌هاي آرماديلوها در وضعيت مناسبي قرار دارند و در خطر انقراض نيستند. مهم‌ترين عواملي که باعث تهديد حيات اين جانور مي‌شود عبارت است از شکار شدن توسط پستانداري چون خرس، شير و انسان، آتش‌سوزي‌هاي جنگل‌ها و ساير عوامل انساني مانند تخريب زيست بوم‌ها. آرماديلوها يکي از قديمي‌ترين حيوانات جهان هستند که قدمت آن‌ها به 50 ميليون سال پيش بازمي‌گردد و دست کم 21 گونه از آرماديلوها تا کنون منقرض شده‌اند.

10 دانستني جالب از آرماديلو
در آخر مي‌توانيد 10 دانستني جالب از اين پستانداران منحصر به فرد مطالعه کنيد.

تحقيقاتي مشخص کرده است يکي از عوامل بيماري هانسن يا جذام مي‌تواند از آرماديلو به انسان منتقل شود.
سرده‌اي از آرماديلوها به نام‌ Tolypeutes (که شامل دو گونه مي‌شود) به دليل نواره‌هاي کمتري که نسبت به ساير آرماديلوها دارند، مي‌توانند هنگام خطر بدن‌شان را به شکل يک جسم کروي دربياورند.
آرماديلوهاي نه نواره مي‌توانند در زير آب شنا کنند و تا 6 دقيقه نفس نکشند.

به دليل پوسته آرماديلوها، بعضي از گونه‌ها در مقابل شليک گلوله‌هايي که کاليبر کوچکي دارند مي‌تواند مقاوم باشد.
آرماديلوها برخلاف بينايي ضعيفي که دارند، از قدرت بويايي قوي برخوردارند و بوي جانوران را تا 20 سانتي متر در زير زمين مي‌توانند حس کنند.
در برخي از کشورهاي آمريکاي مرکزي و آمريکاي جنوبي مانند مکزيک، آرماديلو‌ها به عنوان غذا توسط انسان‌ها شکار و خورده مي‌شود.
بيشتر گونه آرماديلوها 16 ساعت در شبانه‌روز را مي‌خوابند.

گونه‌اي به نام آرماديلوي پشمي جيغ‌کش علاوه‌بر پوسته سخت، يک روش دفاعي منحصر به فرد دارد و آن توليد صداي جيغ مانند است که باعث فراري دادن حيوانات شکارچي مي‌شود.
با وجود اينکه آرماديلو‌ها مدت زمان زيادي را در شبانه روز به استراحت و خواب مي‌پردازند، گونه‌اي از آن‌ها به نام پيچي (Pichi) در فصل زمستان به خواب زمستاني فرو مي‌رود.
همانطور که گفته شد، انسان‌ها يکي از تهديد‌هاي مهم حيات آرماديلو‌ها به محسوب مي‌شوند. ساختِ ساز از پوسته‌ آن‌ها يکي همين موارد است. بدنه ساز چارانگو (charango) از پوسته آرماديلوها ساخته مي‌شود.