چشمه «بل» در مسیر سد داریان دفن خواهد شد؟

ايلنا/ «در شرايط اتمام و آبگيري سد داريان، چشمه بل به ميزان ۱۱۵ متر، در درياچه ايجاد شده در پشت صد دفن خواهد شد در حالي که اين چشمه منبع آب شرب جمعيت کثيري ازمردم و منبع اشتغال و توليد آب مصرفي است و از نظر اکوتوريسم نيز از اهميت بالايي برخوردار است.» احداث سد داريان بر روي رودخانه سيروان نگراني‌هاي زيادي از جمله تخريب چشمه «بل» ايجاد کرده است و با شروع تخريب دهانه اين چشمه در هفته گذشته نيز اين نگراني‌ها دوچندان شده؛ هرچند که گفته مي‌شود براي نجات اين چشمه طرح‌هاي کار‌شناسي از سوي شرکت پيمانکار تدوين شده اما کار‌شناسان محيط زيست نيز بنا دارند تا اين طرح را بررسي کرده تا از کارايي آن مطمئن شوند. تا آن زمان مسولان محيط زيست اين منطقه اميد دارند که بتوانند با نامه نگاري‌هاي ميان رئيس سازمان محيط زيست و وزير نيرو اين عمليات را متوقف کنند. چشمه بل يا‌‌ همان «کاني بل» کوتاه‌ترين رودخانه جهان است که در در دل رشته کوههاي زاگرس و درحاشيه رودخانه سيروان، در استان کردستان واقع شده؛ اين رودخانه از نظر آبدهي داراي دبي حدود ۳۰۰۰ ليتر در ثانيه است و نمونه‌اي نادر در غرب کشور محسوب مي‌شود. ساخت سد داريان از سال ۸۸ بر روي رودخانه سيروان که تاج آن در استان کرمانشاه و ستون و پيکره‌اش دراستان کردستان واقع شده، از‌‌ همان ابتدا سبب بروز نگراني‌هايي از سوي برخي کار‌شناسان در مورد مدفون شدن اين چشمه در زير درياچهٔ ايجاد شده در پشت سد شد؛ بنا براين شرکت پيمانکار اين سد تعهد کرده که طرحي براي نجات اين چشمه تدوين و به سازمان محيط زيست ارائه کند. هفته گذشته با انتشار خبر تخريب دهانه اين چشمه اين نگراني‌ها چند برابر شد که واکنش برخي از مسولين را نيز در بر داشت. تورج همتي مديرکل محيط زيست استان کرمانشاه در مورد خطراتي که با ايجاد اين سد براي چشمه بل ايجاد مي‌شود اظهار کرد: در شرايط اتمام و آبگيري سد داريان، چشمه بل به ميزان ۱۱۵ متر، در درياچه ايجاد شده در پشت صد دفن خواهد شد در حالي که اين چشمه منبع آب شرب جمعيت کثيري از مردم و منبع اشتغال و توليد آب مصرفي است و از نظر اکوتوريسم نيز از اهميت بالايي برخوردار است. وي توضيح داد: «در سال ۱۳۸۷ پيش از شروع احداث اين سد نتايج مطالعات ارزيابي اثرات زيست محيطي احداث سد داريان به سازمان حفاظت محيط زيست ارائه و پس از بررسي‌هاي فني و کار‌شناسي کميته ملي ارزيابي اثرات زيست محيطي در سال ۸۹ به صورت مشروط با احداث سد و نيرو‌گاه موافقت شد. در مجوز صادره به صراحت اعلام شده که کارفرماي پروژه بايد برنامه مديريت اجرايي استحصال و حفظ چشمه بل را ارائه و تمهيدات فني لازم در مورد انتقال آب چشمه بل به تراز بالا‌تر از تراز مخزن سد داريان را از طريق اجراي تونل احياء انجام دهد. در حالي که در بازديد و پايش زيست محيطي پروژه در دوازدهم تيرماه مشخص شده است که پيمانکاران مربوطه عمليات تخريب فيزيکي چشمه را خود سرانه وبدون ارائه هرگونه برنامه‌اي براساس تعهدات مندرج در گزارش ارزيابي طرح آغاز کرده‌اند. بنابراين اين اداره کل درراستاي عمل به وظايف و رسالت قانوني خود ناگزير به ارائه دادخواست به مراجع قضايي استان شد و دستور مجوز توقف عمليات را ازمرجع مذکور دريافت کرده است.» پيگيري‌هاي اداره محيط زيست کردستان ناصح قادري مديرکل اداره محيط زيست استان کردستان نيز در مورد اين عمليات تخريب گفت: در روز چهارشنبه ۱۱ تير ماه پس از آنکه ماموران محيط زيست سروآباد خبر از تخريب دهانه چشمه بل دادند دو اکيپ از اداره کل محيط زيست استان کردستان (اداره کل و شهرستان سروآباد) از محل بازديد کردند و پس از تهيه عکس، از نزديک شاهد عمليات ماشين‌هاي راهسازي و مکانيکي در دهانه چشمه بل بوديم که بلافاصله به رئيس اداره محيط زيست سرو آباد دستور پيگيري براي توقف عمليات داده شد. اداره سروآباد روز پنج شنبه و جمعه (12 و 13 تيرماه) دستور تعطيل جهت اجرا به پاسگاه انتظامي منطقه تحويل داد و همچنين مراتب ماجرا، روز پنج شنبه صبح به استحضار مديرکل محيط زيست کرمانشاه و اداره حفاظت محيط زيست پاوه رسانده و از آنان تقاضاي کمک شد. اداره پاوه نيز ضمن بازديد از محل، اعلام کرد که عمليات تعطيل است اما در بازديد ساعت ۱۹/۲۰ روز پنچ شنبه اينجانب و همکاران اداره کل، هنوز ماشين آلات مشغول فعاليت بودند. مسئول کارگاه فعال دردهانه چشمه بل نيز گفت که که ما مجري دستورات بالا هستيم. سپس با مسئول «شرکت توسعه منابع آب و نيروي ايران» در پروژه سد داريان صحبت کرديم که عنوان کردند اين کاري است فني که موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران و گزارشات فني وزارت نيرو صحت و اطمينان از حصول نتايج آن را تاييد کرده‌اند. در روز جمعه (13 تيرماه) مجدداٌ از اداره محيط زيست سرو آباد کردستان و محيط زيست پاوه خواستار اجراي حکم توقف عمليات تا تعيين تصميم نهايي شدم و طي دونامه فوري به رياست عالي سازمان حفاظت محيط زيست کسب دستور توقف از مقامات عالي رتبه کشور را تقاضا کردم.» کار‌شناسان محيط زيست طرح را بررسي مي‌کنند پيگيري‌هاي صورت گرفته در ‌‌نهايت منجر به برگزاري جلسه‌اي مشترک ميان شرکت توسعه آب نيرو و اداره محيط زيست استانهاي کردستان و کرمانشاه در روز يکشنبه ۱۵ تير ماه شد. قادري مديرکل اداره محيط زيست استان کردستان در مورد نتيجه اين جلسه به خبرنگار ايلنا گفت: «اين شرکت بيان کرده است که اقدام به حفر چند تونل براي تغيير مسير اين چشمه را از سه سال پيش آغاز کرده تا آب چشمه را به سطح بالاتري انتقال دهند، هرچند که کار‌شناسي‌ها نشان داد که حتي اگر ارتفاع اين چشمه را ۱۰ متر هم بالا بياورند باز هم چشمه مدفون خواهد شد. البته بنا بر تعهدي که در گذشته بوده اين طرح بايد به تاييد متخصصان سازمان حفاظت از محيط زيست برسد بنا بر اين قرار شده است که تا زمان اعلام نظر اين کار‌شناسان عمليات متوقف شود. ما هم در تلاش هستيم که خانم ابتکار رئيس سازمان حفاظت از محيط زيست مکاتبات لازم را با وزير نيرو انجام دهند تا از توقف عمليات اطمينان حاصل شود.»