زراعت چوب؛ سپری برای نجات هیرکانی و بادشکن طبیعی علیه ریزگردها

ايرنا

بروزرسانی 1404/10/10 - 11:22

زراعت چوب؛ سپری برای نجات هیرکانی و بادشکن طبیعی علیه ریزگردها

ایرنا/ جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان میراث باستانی و ثبت‌شده در فهرست جهانی یونسکو، سال‌هاست که تحت فشار شدید قطع غیرمجاز قرار دارند و همزمان، مناطق شمالی گلستان با پدیده ریزگردها، فرسایش شدید خاک و کاهش پوشش گیاهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که در این شرایط، طرح زراعت چوب به‌عنوان یک راهبرد چندمنظوره، به سپری سبز برای کاهش فشار بر جنگل‌های هیرکانی و بادشکنی طبیعی در برابر طوفان‌های گردوغبار تبدیل شده است.

این طرح با کشت گونه‌های سریع‌الرشد مانند صنوبر در اراضی غیرجنگلی، بخشی از نیاز چوبی کشور را از مسیرهای پایدار تأمین می‌کند و همزمان با ایجاد کمربندهای سبز، فرسایش بادی را مهار کرده و اثرات مخرب ریزگردها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.
اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان با تکیه بر رویکرد مشارکتی و جذب سرمایه‌گذاری مردمی و خصوصی، این طرح را به یکی از موفق‌ترین برنامه‌های حفاظتی-تولیدی کشور تبدیل کرده که نه‌تنها به احیای اکوسیستم کمک می‌کند، بلکه چرخه اقتصادی جدیدی در مناطق روستایی ایجاد کرده و اشتغال پایدار را برای جوامع محلی به ارمغان می‌آورد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، با تشریح دستاوردها و برنامه‌های آینده این طرح راهبردی اعلام کرد: از سال ۱۳۸۷ تا پایان سال گذشته، بیش از پنج هزار و ۸۳۲ هکتار از اراضی استان زیر کشت گونه‌های سریع‌الرشد مانند صنوبر قرار گرفته و برای امسال نیز اجرای زراعت چوب در ۳۵۰ هکتار جدید برنامه‌ریزی شده است.
علی‌اصغر نیکویی سال ۱۴۰۲ را نقطه عطف اجرای طرح برشمرد و افزود: کاشت درختان سریع‌الرشد در یک هزار هکتار طی آن سال، رکورد بیشترین سطح اجرا در یک سال را به ثبت رساند و نشان‌دهنده مشارکت گسترده مردم، تعاونی‌ها و بخش خصوصی در این رویکرد پایدار است.
وی مهم‌ترین دستاورد زراعت چوب را کاهش فشار بر جنگل‌های هیرکانی دانست و اظهار کرد: تامین بخشی از نیاز چوبی کشور از این مزارع، امکان احیا و حفاظت مؤثرتر از جنگل‌های طبیعی را فراهم کرده و از بهره‌برداری بی‌رویه و تخریب جلوگیری می‌کند.
مدیرکل منابع طبیعی گلستان، نقش این درختان به‌عنوان بادشکن طبیعی را در مقابله با ریزگردها و فرسایش بادی و آبی برجسته خواند و گفت: در مناطق مستعد گرد و غبار، این مزارع لایه محافظتی قدرتمندی ایجاد کرده و اثرات پدیده ریزگردها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهند.
وی ایجاد چرخه اقتصادی پایدار، اشتغال‌زایی در مناطق روستایی از طریق فرآوری چوب و تعدیل شرایط آب‌وهوایی را از دیگر مزایای کلیدی برشمرد و تأکید کرد: زراعت چوب فراتر از یک پروژه کشاورزی، به ابزاری برای توسعه پایدار، تقویت معیشت جوامع محلی و تاب‌آوری زیست‌محیطی تبدیل شده است.
نیکویی با بیان اینکه تقویت همکاری‌های مشارکتی محور اصلی تداوم طرح است، خاطرنشان کرد: هدف نهایی، دستیابی به تعادل اکولوژیکی و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی استان است که با استمرار این روند، آینده‌ای سبزتر و امن‌تر برای گلستان و جنگل‌های هیرکانی رقم خواهد خورد.
نیکویی از اجرای گسترده طرح‌های احیای مراتع در سال ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: تولید ۵۸۰ هزار اصله نهال مرتعی و غرس آن در ۹۵۰ هکتار (که ۷۰۰ هکتار به‌صورت مشارکتی با مردم و بخش خصوصی اجرا می‌شود) در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: احیای دیم‌زارهای کم‌بازده در ۱۴۶ هکتار، کنترل فرسایش در ۵۲۰ هکتار، بذرپاشی در هزار و ۵۰۰ هکتار، جمع‌آوری ۱۰ تن بذر از گونه‌های مقاوم مانند آتریپلکس و سالسولا و حفاظت و قرق هفت هزار هکتار از دیگر اقدامات کلیدی است.
مدیرکل منابع طبیعی گلستان با اشاره به بهره‌گیری از گونه‌های جدید مرتعی مانند کاپاریس و جارو به تعداد پنج هزار اصله در پروژه‌های امسال، تصریح کرد: این اقدامات علاوه بر افزایش پوشش گیاهی و تثبیت خاک، در تولید علوفه، درآمدزایی برای کشاورزان و ایجاد بادشکن‌های طبیعی نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
نیکویی با تأکید بر هم‌افزایی زراعت چوب و احیای مراتع اظهار کرد: این طرح‌های هماهنگ، امنیت غذایی، پایداری کشاورزی و حفاظت جامع از منابع طبیعی استان گلستان را در برابر چالش‌های آینده تضمین کرده و الگویی موفق برای سایر مناطق کشور ارائه می‌دهند.