گردشگری روستایی؛ موتور محرکه توسعه پایدار در استان مرکزی

ایرنا/ اراک - ایرنا - استان مرکزی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های بکر گردشگری روستایی، می‌تواند چرخ‌های اقتصاد محلی را تقویت کند، فرهنگ و سنت‌های اصیل را پاس دارد و زندگی روستاییان را متحول سازد. شناسایی و بهره‌برداری از این گنجینه پنهان، کلید رسیدن به توسعه متوازن و پایدار در بخش روستایی است.

به گزارش ایرنا، در سال‌های اخیر، گردشگری روستایی به‌عنوان یکی از مؤثرترین رویکردها برای تحقق توسعه پایدار، توجه برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران را به خود جلب کرده است. این نوع گردشگری با تکیه بر ظرفیت‌های بومی، مشارکت جامعه محلی و حفظ محیط‌زیست، می‌تواند هم‌زمان به رونق اقتصادی، تقویت هویت فرهنگی و کاهش مهاجرت از روستاها کمک کند.

---

بازار

---

استان مرکزی با برخورداری از روستاهای تاریخی، طبیعت متنوع، آیین‌ها و سبک زندگی اصیل روستایی، از استعداد بالایی برای تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های گردشگری روستایی کشور برخوردار است.

با این حال، بسیاری از این ظرفیت‌ها همچنان ناشناخته یا کم‌استفاده باقی مانده‌اند و نبود زیرساخت‌های مناسب، سرمایه‌گذاری هدفمند و برنامه‌ریزی منسجم، مانع شکوفایی کامل این بخش شده است. پرداختن به گردشگری روستایی در استان مرکزی، نه‌تنها یک انتخاب توسعه‌ای، بلکه ضرورتی برای ایجاد تعادل منطقه‌ای، افزایش تاب‌آوری اقتصادی روستاها و صیانت از میراث فرهنگی و طبیعی به شمار می‌رود؛ ضرورتی که می‌تواند آینده‌ای پایدارتر برای جوامع روستایی این استان رقم بزند.

گردشگری روستایی موجب رشد اقتصادی، ایجاد تنوع و ثبات در اشتغال، پویایی تجارت و صنایع شده است. همچنین موجب گسترش فرصت‌هایی برای رشد درآمد به صورت فعالیت‌های چندگانه، ایجاد بازارهای جدید برای محصولات کشاورزی و گسترش مبنای یک اقتصاد منطقه‌ای می‌شود.

در سال‌های اخیر با توجه به گسترش زندگی شهرنشینی و ماشینی، بسیاری از مردم تمایل دارند به محیط‌های آرام با زندگی سنتی سفر کنند در واقع این نوع گردشگری شباهتی هم به گردشگری بومی دارد.

مردم به نواحی کشاورزی، دامداری می‌روند و مدتی را در آنجا اقامت می‌کنند و از نزدیک شاهد نحوه زندگی روستایی هستند این شیوه با گردشگری پایدار، گردشگری ماجراجویانه و گردشگری شهری قابل مقایسه است.

استان مرکزی ۱۲ شهرستان، ۲۶ بخش، ۳۵ شهر، ۶۶ دهستان و یک هزار و ۳۹۴ آبادی دارای سکنه دارد این ظرفیت ارزشمند با قدمت زیاد می‌تواند بهترین فرصت برای پیوند اقتصاد و طبیعت گردی روستایی باشد.

ظرفیت‌های گردشگری روستایی استان است معرفی نشده است

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی گفت: از سال ۲۰۲۱ شناسایی روستاهای هدف گردشگری جهانی، از طرف سازمان جهانی گردشگری آغاز شده و تاکنون از ایران، پنج روستا در این فهرست جا گرفته است.

حسین محمودی افزود: امسال قصد داریم سه روستا در استان مرکزی را به عنوان روستا هدف گردشگری جهانی معرفی کنیم و برای این مهم کارشناسان وزارتخانه از سه روستاهای انجدان و هزاوه اراک و روستای وفس کمیجان در استان مرکزی دیدن کرده‌اند.

وی بیان کرد: با توجه به معیار و مولفه‌هایی که برای روستاهای هدف جهانی در نظر گرفته شده است از ۳۰ روستای کشور، هشت روستا معرفی می‌شوند که برای کسب رتبه، روستا انجدان در بین پنج روستا جا گرفته است.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی گفت: تمامی روستاهای این استان ظرفیت تاریخی و گردشگری بالایی دارند که در این روستاها هنرمندانی درحال خلق آثار ارزشمندی مانند فرش در روستای جیریا و ساروق هستند.

محمودی به تولید کارگاه‌های مختلف صنایع دستی در روستاهای استان اشاره کرد و گفت: در روستایی در زرندیه، آبشار زیبایی خودنمایی می‌کند که ظرفیت ارزشمندی برای علاقمندان گردشگری طبیعی است فرصتی که کمتر به آن پرداخته شده است.

وی تصریح کرد: روستای خورهه محلات با اثری از دوره سلوکیان که تنها بازمانده این دوره در سطح کشور است در دل روستایی به همین نام قرار دارد که با توجه به ارزش گردشگری، سایت موزه آن در دستور کار است.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی اضافه کرد: درخواست سایت موزه برای روستای خورهه داده شده که با جذب اعتباری که در سفر وزیر میراث فرهنگی به استان برای آن در نظر گرفته شد پیش‌بینی می‌شود فرآیند ساخت آن به زودی آغاز شود.

محمودی افزود: علاوه بر۲ ستون که در خورهه محلات وجود دارد آثار و لایه‌هایی پنهان از بخش‌های تاریخی در این مجموعه وجود دارد که باید شرایط بازدید عموم فراهم شود.

وی در ادامه به ظرفیت گردشگری روستای هستیجان خمین اشاره کرد و گفت: این روستا غار تاریخی دارد که اخیرا کشف شده و در این غار تاریخی، اقلامی شناسایی شده که مربوط به دوره ساسانیان است.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی اضافه کرد: پژوهشکده وزارتخانه از دو سال گذشته، اولویت باستانشناسی را به این غار اختصاص داده است.

محمودی در ادامه ظرفیت گردشگری روستای تیمره خمین اشاره کرد که سنگ نگارهایی با قدمت میلیونها سال وجود دارد و بهترین فرصت برای جذب گردشگر خارجی است.

وی بیان کرد: هر بخشی از این استان یک ظرفیت گردشگری منحصر به فردی را به خود اختصاص داده است، مانند کاروانسرای سنگی در تفرش که با توجه به معماری خاص، ارزش تاریخی و معماری ویژه‌ای دارد.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی گفت: درختان با قدمت طولانی بخش دیگری از فرصت گردشگری روستایی استان است مانند درختان چنار، توت و سرو که در روستاهای تفرش به ثبت ملی رسیده و نیز لاله‌های واژگون بخش دیگری از ظرفیت گردشگری طبیعی در خمین است.

فعالیت ۳۳ اقامتگاه بوم‌گردی در استان مرکزی

مسئول بومگردی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی گفت: ۳۳ اقامتگاه بومگردی فعال در این استان وجود دارد و به زودی چند اقامتگاه دیگر افتتاح می‌شود.

الهه سوفالی افزود: اقامتگاه‌های بومگردی معرف تاسیسات گردشگری اقامتی است و باعث توسعه و اشتغال روستایی می‌شود و یک زنجیره اقتصادی و گردش مالی برای روستاها محسوب می‌شود.

وی بیان کرد: اقامتگاه‌های بومگردی علاوه بر شناسایی جاذبه‌های منطقه، محلی برای معرفی غذاها و سوغات محلی است و در کمک به اقتصاد روستاها نیز نقش موثری دارد.

مسئول بومگردی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی ادامه داد: گردشگری روستایی و طبیعت‌گردی در دنیا بیشترین اقبال را در شاخه‌های گردشگری دارد و خیلی از مردم دوست دارند بیشتر در طبیعت باشند تا در یک هتل چند ستاره وقت خود را بگذرانند.

سوفالی اظهار کرد: هر روستا می‌تواند یک مقصد بومگردی باشد و بهتر است اقامتگاه‌ها به شکل‌های سنتی باشد و متصدیان آنها از لباس سنتی استفاده کنند یا لباسی را برای تجربه زندگی روستایی و عکاسی در اختیار گردشگران قرار دهند.

وی با بیان اینکه، بومگردی گردشگری تجربه‌گرا است، گفت: میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی بر نرخ اقامتگاه‌ها نظارت دارد و قیمت‌ها بر اساس درجه اقامتگاهی متفاوت است.

مسئول بومگردی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی افزود: بومگردی‌ها می‌توانند مکانی برای توسعه گردشگری روستایی، اشتغال محلی و شناسایی مقصد آشنایی با جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و کسب تجربه باشد.

سوفالی عنوان کرد: ممکن است مقصد بومگردی‌ها ورزشی، صخره نوردی، مذهبی و یا طبیعی باشد و هر روستا آنچه دارد می‌تواند مقصدی برای علایق خاص گردشگران باشد.

وی بیان کرد: معرفی اقامتگاه‌های بومگردی استان مرکزی به شکل‌های مختلف اطلاع رسانی شده و همه دارای سامانه هستند و علاقمندان و گردشگران می‌توانند به راحتی زمان‌های مشخص را برای خود رزرو کنند.

سخن آخر:

با توجه به تنوع و غنای جاذبه‌های طبیعی و تاریخی نهفته در روستاهای استان مرکزی، گردشگری روستایی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه پایدار این استان تبدیل شود؛ ظرفیتی که تاکنون به‌دلیل ضعف در معرفی، نبود برنامه‌ریزی منسجم و کم‌توجهی مدیریتی، آن‌گونه که شایسته است مورد بهره‌برداری قرار نگرفته است. احیای این بخش، نیازمند نگاه راهبردی، هم‌افزایی میان مدیران ملی و استانی و مشارکت فعال جوامع محلی است.

سرمایه‌گذاری هدفمند در معرفی جاذبه‌های روستایی، بهبود زیرساخت‌ها و حمایت از فعالان گردشگری، نه‌تنها می‌تواند به افزایش درآمد و ایجاد اشتغال پایدار در روستاها منجر شود، بلکه زمینه‌ساز مهاجرت معکوس و بازگشت پویایی اجتماعی و اقتصادی به مناطق روستایی خواهد بود. از سوی دیگر، گردشگری روستایی فرصتی ارزشمند برای پیوند نسل جدید با ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و هویتی کشور فراهم می‌آورد و حس تعلق به وطن را تقویت می‌کند.

در نهایت، توجه جدی به گردشگری روستایی در استان مرکزی، یک ضرورت توسعه‌ای است که می‌تواند هم‌زمان منافع اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را محقق سازد و روستاها را از حاشیه به متن برنامه‌های توسعه استان بازگرداند؛ مسیری که آینده‌ای متوازن‌تر و پایدارتر را برای استان مرکزی رقم خواهد زد.