هدفگذاری دولت برای افزایش بودجه پژوهش به یکهزار میلیارد تومان

ایرنا/ تهران- ایرنا- معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت تقویت بنیاد علم، از هدفگذاری دولت برای افزایش بودجه پژوهش به یکهزار میلیارد تومان خبر داد و با اشاره به بهبود شاخصهای علمی کشور، حمایت مأموریتمحور از دانشگاهها، لزوم ماندگاری نخبگان بومی و توسعه شرکتهای دانشبنیان را از اولویتهای اصلی دولت برشمرد.
به گزارش گروه علمی ایرنا از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، نشست هماندیشی نمایندگان مردم در مجلس و مسئولان استان کردستان در مجلس شورای اسلامی و مسئولان علمی این استان، به میزبانی معاونت علمی، برگزار شد.
در این نشست که امروز؛ سهشنبه ۱۴ بهمنماه ۱۴۰۴، با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رییسجمهور، محمدرضا هرمزینژاد رئیس بنیاد ملی علم ایران، سعید خدایگان قائممقام بنیاد ملی نخبگان، رضا محمودی معاون امور حقوقی و پارلمانی معاونت علمی، علیرضا زندیان نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی و جمعی از مسئولان دانشگاهی استان کردستان برگزار شد، جایگاه تولید علم، فناوری و زیستبوم دانشبنیان کردستان، راهکارهای توسعه زیستبوم فناوری و نوآوری، ارائه و تصویب حمایت از طرحهای فناورانه، نوآورانه و زیرساختی، ترسیم نقشه راه توسعه پژوهشها و روند تولید علم توسط دانشگاهیان و پژوهشگران استان کردستان، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
ارتقای حمایتهای بنیاد ملی علم برای احیای پژوهش کشور
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در این نشست با تشریح وضعیت بنیاد علم گفت: در سالهای منتهی به ۱۴۰۳، نهتنها در دانشگاه کردستان بلکه در کل کشور، با یک روند نزولی جدی در ارائه پروپوزالهای پژوهشی مواجه بودیم. اما خوشبختانه، با حمایت ویژه معاونت علمی و تخصیص بودجه به روند تولید علم با یک نگاه جدی، روند تولید علم در کشور به مسیر رشد و جهش بازگشته است.
افشین ادامه داد: با اقداماتی که در بنیاد علم انجام شد و با حمایتهایی که توسط معاونت علمی صورت گرفت، تعداد پروپوزالها در تمامی دانشگاهها تقریباً سه برابر شد که نشان دهنده استقبال اعضای هیئت علمی دانشگاهها از بنیاد ملی علم است و دانشگاه کردستان نیز همگام با نرخ رشد کشور حرکت کرد، بهطوریکه تعداد طرحهای این استان، از حدود ۳۰ مورد به بازهای بین ۹۰ تا ۱۱۳ طرح افزایش یافته است.
رئیس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به محدودیتهای مالی بنیاد علم تصریح کرد: بودجه مصوب بنیاد علم حدود ۱۰۰ میلیارد تومان است که عدد بسیار ناچیزی است. طبیعتاً با چنین بودجهای نمیتوان انتظار تولید علم داشت. یکی از دلایل اصلی کاهش طرحهای پژوهشی نیز همین کمبود منابع بوده است. معاونت علمی از محل بودجه خود و به منظور تقویت بنیه تولید علم کشور، در بودجه سال ۱۴۰۴ هدفگذاری کرد که بودجه بنیاد علم به یکهزار میلیارد تومان برسد، زیرا پژوهش برای ما یک اولویت راهبردی است.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با اشاره به برنامههای دولت برای تولید علم گفت: با تخصیص بودجه یکهمتی، انگیزه قابل توجهی در میان اعضای هیئتعلمی کشور ایجاد شد و میزان تولیدات علمی افزایش یافت؛ ما آمادگی داریم در سالهای آینده این بودجه را افزایش دهیم.
حمایت ویژه از ۲۰ دانشگاه برتر برای جهش علمی
رییس بنیاد ملی نخبگان، با بیان اینکه ۸۰ درصد از تولید علم کشور، توسط ۲۰ دانشگاه برتر صورت میگیرد، ادامه داد: در همین راستا، ۲۰ دانشگاه برتر کشور شامل ۱۱ دانشگاه وابسته به وزارت علوم و ۹ دانشگاه زیرمجموعه وزارت بهداشت که حدود ۸۰ درصد تولیدات علمی کشور را بر عهده دارند، بهصورت مجزا و ویژه دیده شدهاند و برای حمایت از این دانشگاهها، بودجهای حدود یک همت بهطور جداگانه در نظر گرفتهایم.
افشین هدف از این اقدام را «ایجاد جهش علمی» دانست و خاطرنشان کرد: کشور در سال ۱۴۰۲ با یک رکود علمی بیسابقه مواجه شد و رشد علمی به منفی ۵.۷ درصد رسید که پس از انقلاب اسلامی، بهجز دوران تعطیلی دانشگاهها، سابقه نداشت. خوشبختانه این روند در سال ۱۴۰۳ مثبت شد و به حدود ۲ درصد رسید و انتظار داریم در سال ۱۴۰۴ وضعیت به مراتب بهتر شود.
معاون علمی رئیسجمهور، با اشاره به شاخصهای انتخاب دانشگاهها گفت: مبنای ما در ارزیابی، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) بوده است؛ چرا که این پایگاه هم شاخصهای بومی و هم شاخصهای بینالمللی مانند کیفیت، تعداد انتشارات و میزان استنادات را پوشش میدهد. به دنبال شاخصهایی هستیم که جهش علمی بینالمللی را نشان دهند. امسال علاوه بر ارزیابی افراد، نهاد دانشگاه را نیز مدنظر قرار دادهایم و هر دانشگاهی از جمله دانشگاه کردستان بتواند عملکرد خود را ارتقا دهد، قطعاً در فهرست حمایتهای ویژه قرار خواهد گرفت.
افشین با اشاره به ظرفیتهای علمی و سرمایه انسانی کردستان، از جمله اعضای هیئت علمی و پزوهشگران توانمند این استان گفت: انتظار ما این است که دانشگاه کردستان در سال آینده حداقل ۱۰۰ میلیارد تومان پروژه از بنیاد علم دریافت کند. این هدف دستیافتنی است، زیرا جذب بودجه این دانشگاه از تقریبا یک میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۹ میلیارد تومان در سال جاری رسیده که نشاندهنده توانمندی بالای دانشگاه است.
وی با اشاره به برگزاری رویداد «شب علم» در استان کردستان گفت: استانهای مختلفی میزبان این رویداد بنیاد ملی علم بودهاند اما تاکنون چنین رویدادی در کردستان برگزار نشده است. برگزاری شب علم در کردستان، میتواند به ایجاد نشاط علمی و تقویت فضای مثبت علمی در استان کمک شایانی کند.
حمایت دولت از تلاش و پویایی دانشگاهها
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر نقش سیاستگذاری دولت گفت: وظیفه دارم از «تلاش کردن» و «دویدن» حمایت کنم. هر جا که مسئولان و نخبگان استان طرحی برای حرکت و پیشرفت ارائه دهند، من از آن حرکت حمایت خواهم کرد.
وی تأکید کرد: حمایت ویژه از ۲۰ دانشگاه برتر به معنای نادیده گرفتن سایر دانشگاهها نیست، بلکه این دانشگاهها مأموریت ویژهای دریافت کردهاند و سایر مراکز علمی نیز در چرخه حمایت باقی خواهند ماند.
«جذب و ماندگارسازی نخبگان بومی» اولویت معاونت علمی
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با اشاره به آمار بنیاد ملی نخبگان گفت: حدود یکهزار نخبه در کردستان شناسایی شدهاند، اما مشکل اصلی استان، ماندگاری پایین نخبگان است. بسیاری از نخبگان کردستانی به جای ماندن در استان، به شهرهای بزرگتری مانند تهران و اصفهان مهاجرت میکنند.
افشین با تأکید بر اینکه تأمین مسکن نخبگان باید در اولویت قرار گیرد و در این راستا، توافقات خوبی توسط معاونت علمی با استانها صورت گرفته است، ادامه داد: کردستان نیز باید موضوع تأمین مسکن برای نخبگان را در اولویت قرار دهد و این موضوع با استاندار کردستان نیز مطرح میشود؛ همچنین لازم است امکانات ویژهای در سطح استان برای نخبگان فراهم شود تا احساس نکنند با ماندن در کردستان، از حقوق خود محروم میشوند. این موضوع حق طبیعی نخبگان برای ماندن و خدمت در زادگاه خود است.
رییس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به وضعیت شرکتهای دانشبنیان کردستان گفت: در حال حاضر ۵۴ شرکت دانشبنیان در این استان فعال هستند، در حالی که با توجه به جمعیت استان که سهم ۲ درصدی از جمعیت کل کشور را به خود اختصاص داده است، انتظار میرود حداقل ۲۰۰ شرکت دانشبنیان در کردستان فعالیت داشته باشند.
وی افزود: درآمد شرکتهای دانشبنیان استان حدود ۴۱۱ میلیارد تومان است و درآمد محصولات صرفاً دانشبنیان به ۱۰۷ میلیارد تومان میرسد که تنها ۰.۰۳ درصد از درآمد دانشبنیان کشور را شامل میشود. همچنین این شرکتها برای ۶۹۰ نفر اشتغال تماموقت و ۱۳۵ نفر اشتغال پارهوقت ایجاد کردهاند.
عدالت علمی و سیاستگذاری در حوزههای راهبردی
افشین با اشاره به سیاستگذاری در علوم راهبردی مانند کوانتوم، هوش مصنوعی و سایر حوزههای تحولآفرین گفت: معیار حمایت معاونت علمی توان علمی است. در حال حاضر تعداد استادان و دانشآموختگان شاخص کشور در حوزه فناوریهای تحولآفرین مانند کوانتوم، محدود است و اگر به تربیت، حمایت و هدایت نیروی انسانی متخصص در این حوزهها توجه نکنیم، ناچار به واردات علم خواهیم شد.
وی با اشاره به اقدام جدی معاونت علمی در تربیت و حمایت نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوریهای تحولآفرین مانند کوانتوم، هوش مصنوعی و سایر حوزهها به ویژه در دانشگاهها افزود: سیاست ما این است که در یک بازه پنجساله، تعداد استادان شاخص در این حوزهها افزایش یابد و به همین منظور، گرنتهای ویژهای به دانشجویان دکتری فعال در این حوزهها اختصاص میدهیم.
رییس بنیاد ملی نخبگان، در پایان تأکید کرد: محیط علمی، محیطی پویا و رقابتی است و متناسب با میزان فعالیت علمی، جایگاه علمی افراد ارتقا مییابد؛ این پویایی، نشانه سلامت نظام علمی است.
حرکت رو به رشد تولید علم استان کردستان
در بخش دیگری از این نشست، محمدرضا هرمزینژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران، با ارائه گزارشی از عملکرد دانشگاهها و مراکز پژوهشی استان کردستان، از رشد چشمگیر اعتبارات پژوهشی، افزایش اعتماد اعضای هیئت علمی و گسترش همکاریهای علمی این استان با بنیاد ملی علم خبر داد.
وی با بیان اینکه در مجموع طی حدود ۲۰ سال گذشته چهار مرکز از استان کردستان برای بنیاد ملی علم طرح پژوهشی ارسال کردهاند، افزود: بخش عمده اعتبارات تخصیصیافته به این طرحها مربوط به سه تا چهار سال اخیر است که نشاندهنده روند رو به رشد همکاریهای علمی در این استان است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران، مراکز فعال استان در ارائه طرح به این بنیاد را شامل دانشگاه کردستان، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی و دانشگاه پیام نور بیجار عنوان کرد و ادامه داد: در این میان، دانشگاه کردستان بیشترین سهم را در جذب طرحها و اعتبارات داشته است.
به گفته هرمزینژاد، دانشگاه کردستان تاکنون ۱۳ طرح پژوهشی مصوب در بنیاد ملی علم داشته که مجموع اعتبارات اختصاصیافته به آن حدود ۱۷۰ میلیارد ریال بوده است. همچنین دانشگاه علوم پزشکی کردستان با پنج طرح مصوب، حدود هفت میلیارد ریال اعتبار دریافت کرده و مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی نیز با پنج طرح مصوب، اعتباری در همین حدود جذب کرده است. دانشگاه پیام نور بیجار نیز تاکنون یک طرح مصوب در بنیاد ملی علم داشته است.
وی با تأکید بر نقش فعال استان کردستان در داوری علمی، گفت: در حال حاضر ۲۹۵ داور فعال از کردستان با بنیاد ملی علم همکاری میکنند که این آمار، نشاندهنده ظرفیت بالای علمی استان است. همچنین در مجموع طرحهای مصوب، ۵۵ ناظر طرح بهویژه برای طرحهای بزرگ تعیین شدهاند که بخش قابل توجهی از آنها از اعضای هیئت علمی دانشگاه کردستان هستند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با مرور روند فعالیتهای پژوهشی استان در پنج سال اخیر، خاطرنشان کرد: در سالهای ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ فعالیتها چندان پررنگ نبود، اما از سال ۱۴۰۲ به بعد، روند رو به رشد آغاز شد. در سال ۱۴۰۳، مجموع اعتبارات طرحهای مصوب استان به حدود ۲.۱ میلیارد تومان رسید.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ و تا زمان ارائه این گزارش، مجموع اعتبارات طرحهای مصوب استان کردستان به حدود ۹۴ میلیارد ریال رسیده است که این رقم تا پایان سال افزایش خواهد یافت؛ چراکه طی روزهای اخیر ۱۳ طرح جدید از استان دریافت شده است.
هرمزینژاد تصریح کرد: در سال جاری تاکنون ۲۸ طرح پژوهشی به تصویب رسیدهاند و تعدادی دیگر نیز در مراحل بررسی نهایی قرار دارند. این آمار بیانگر افزایش اعتماد اعضای هیئت علمی استان به بنیاد ملی علم است.
وی با اشاره به آمار ارسال طرحها گفت: در سال ۱۴۰۳، تعداد ۳۸ پروپوزال از استان کردستان به بنیاد ملی علم ارسال شد و در سال ۱۴۰۴ نیز تاکنون ۱۳ پروپوزال جدید دریافت شده است. این در حالی است که تعداد اعضای هیئت علمی افزایش محسوسی نداشته و حتی در برخی موارد کاهش نیز داشته است؛ بنابراین رشد ارسال پروپوزالها نشاندهنده افزایش اعتماد پژوهشگران به سازوکارهای حمایتی بنیاد ملی علم است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به افزایش مبالغ حمایتی افزود: از زمانی که دستور ویژه برای افزایش اعتبارات صادر شد، میزان حمایتهای مالی بهطور قابل توجهی افزایش یافته است؛ بهگونهای که اعتبارات مصوب سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود چهار تا پنج برابر رشد داشته است.
هرمزینژاد با تأکید بر ظرفیت بالای علمی استان کردستان، اظهار کرد: با توجه به حضور دانشمندان و اعضای هیئت علمی توانمند در این استان، بهویژه در دانشگاه کردستان، انتظار میرود تعداد پروپوزالهای ارسالی از ۱۳ طرح در سال به حدود ۲۰۰ پروپوزال در سال افزایش یابد. با در نظر گرفتن نرخ پذیرش حدود ۳۰ تا ۳۳ درصدی در بنیاد ملی علم، افزایش تعداد پروپوزالها مستقیماً منجر به افزایش اعتبارات ورودی به استان خواهد شد.
وی همچنین به حمایتهای بنیاد ملی علم در حوزه منابع انسانی و همکاریهای بینالمللی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، ۳۰ پژوهشگر پسادکتری از طریق بنیاد ملی علم در استان کردستان حمایت میشوند. علاوه بر این، ۱۶ رساله دکتری تحت حمایت بنیاد قرار دارند و پنج طرح بینالمللی فعال نیز در این استان در حال اجراست.
رئیس بنیاد ملی علم ایران در توضیح نحوه پرداخت اعتبارات بیان کرد: حقوق پژوهشگران پسادکتری بهصورت ماهانه و منظم پرداخت میشود. در طرحهای پژوهشی نیز ۳۰ درصد اعتبار در ابتدای اجرای طرح تخصیص مییابد و ادامه پرداختها بر اساس نظارت، گزارشهای مرحلهای و میزان پیشرفت پروژه انجام میشود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: برآورد ما این است که تاکنون حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از اعتبارات مصوب به مجریان پرداخت شده است. بنیاد ملی علم در حوزه داوری و نظارت سختگیریهای لازم را دارد، اما هرچه پیشرفت پروژهها شفافتر و مستندتر باشد، تخصیص اعتبارات نیز بهصورت کامل و مرحلهای انجام خواهد شد.
ظرفیت سرمایه انسانی نخبه استان کردستان
سعید خدایگان، قائممقام بنیاد ملی نخبگان نیز در این نشست، با ارائه گزارشی از وضعیت نخبگان استان کردستان اعلام کرد: بر اساس آخرین آمار موجود، ۹۸۹ نفر نخبه و برگزیده از استان کردستان در سامانه بنیاد ملی نخبگان ثبت شدهاند که این آمار نشاندهنده ظرفیت قابلتوجه سرمایه انسانی نخبه در این استان است.
وی با اشاره به طرح شهید وزوایی که با هدف شناسایی و حمایت از دانشجویان مستعد اجرا میشود، افزود: در حال حاضر حدود ۱۰۰ نفر از نخبگان استان کردستان در قالب این طرح تحت حمایت قرار دارند و در دوره جدید اجرای طرح شهید وزوایی، ۳۱ نفر بهعنوان برگزیده از این استان انتخاب شدهاند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به طرح احمدی تصریح کرد: در دورههای پیشین این طرح، شش نفر از استان کردستان بهعنوان برگزیده حضور داشتند که مقایسه این آمار با دوره فعلی نشاندهنده رشد پنجبرابری تعداد برگزیدگان در این حوزه است.
خدایگان در ادامه با اشاره به طرح احمدی روشن و شکلگیری «حلقههای حل مسئله»، گفت: ۸۰ نفر از اعضای حلقههای حل مسئله در این طرح را دانشجویان استان کردستان تشکیل میدهند که نقش فعالی در فرآیندهای مسئلهمحور و حل چالشها ایفا میکنند.
وی همچنین به اجرای طرح «جهت» اشاره کرد و افزود: این طرح با هدف جذب دانشآموختگان دوره دکتری در دانشگاههای کشور طراحی شده است که در این دوره، هشت نفر از برگزیدگان طرح جهت در دانشگاههای استان کردستان جذب شدهاند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با تأکید بر ماهیت این طرح اظهار داشت: طرح جهت، از جمله طرحهای سختگیرانه بنیاد ملی نخبگان در فرآیند ارزیابی و انتخاب بهشمار میرود و جذب هشت نفر از برگزیدگان این طرح توسط دانشگاههای استان کردستان، نشاندهنده سطح بالای معیارهای علمی و ظرفیت دانشگاههای این استان است.
علیرضا زندیان، نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی نیز در نشست هماندیشی با معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با تأکید بر ظرفیتهای مغفولمانده کردستان گفت: استان کردستان و بهویژه شهرستان بیجار، از ظرفیتهای کمنظیر علمی، اقتصادی، مرزی و کشاورزی برخوردار است که در صورت فعالسازی صحیح، میتواند بدون اتکا به بودجههای حمایتی، مسیر توسعه پایدار خود را طی کند.
وی با اشاره به نقش دانشگاهها در توسعه منطقهای اظهار کرد: تجربههای موفق نشان داده است که اگر دست دانشگاهها باز گذاشته شود و پروژههای واقعی به آنها سپرده شود، هم مسئله منطقه حل میشود و هم منابع مالی پایدار برای دانشگاه ایجاد خواهد شد.
نماینده مردم بیجار با اشاره به مسئله مهاجرت نخبگان افزود: مهاجرت نخبگان از کردستان به تهران و سایر شهرهای بزرگ، ناشی از کمبود حمایت، تعریف نشدن مأموریت مشخص و نبود زیرساختهای لازم است. اگر نخبگان در حوزه تخصصی خود بهکار گرفته شوند و حمایت مالی و نهادی دریافت کنند، نهتنها مهاجرت نمیکنند، بلکه موتور توسعه استان خواهند شد.
زندیان با تشریح وضعیت شرکتهای فناور و دانشبنیان در شهرستان بیجار گفت: در حال حاضر تنها دو شرکت دانشبنیان و حدود ۱۲ شرکت فناور در بیجار فعال هستند که این عدد با ظرفیتهای شهرستان همخوانی ندارد. از جمله ظرفیتهای مهم بیجار میتوان به «فرش بیجار» بهعنوان برند جهانی و تولیدات کشاورزی شاخص اشاره کرد که نیازمند توسعه مراکز نوآوری تخصصی هستند.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد زیرساختهای علمی در شهرستان بیجار تصریح کرد: دانشکده علوم پایه بیجار با ضعف جدی در تجهیزات آزمایشگاهی، خوابگاه و امکانات آموزشی مواجه است. اگر این کمبودها جبران نشود، امکان جذب دانشجو از بین میرود و در نهایت با خطر تعطیلی دانشکده مواجه خواهیم شد.
نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی همچنین با اشاره به جایگاه بیجار در تولید محصولات کشاورزی کشور گفت: شهرستان بیجار رتبه نخست تولید گندم در کشور را دارد و استان کردستان نیز از نظر تولید توتفرنگی، جایگاه اول کشور را به خود اختصاص داده است. با این وجود، هیچ مرکز نوآوری تخصصی در حوزه تولیدات زراعی و کشاورزی در بیجار وجود ندارد که این یک خلأ جدی است.
زندیان در پایان خواستار حمایت معاونت علمی از ایجاد «مرکز نوآوری تولیدات زراعی» در شهرستان بیجار شد و تأکید کرد: با توجه به ظرفیتهای موجود، ایجاد چنین مرکزی میتواند هم به توسعه اقتصاد دانشبنیان منطقه کمک کند و هم زمینه ماندگاری نخبگان و دانشآموختگان حوزه کشاورزی را در استان فراهم سازد.
در این نشست، مسئولان دانشگاهی و نمایندگان علمی استان کردستان، ضمن ارائه دستاوردها و طرحهای پژوهشی استانی، به بیان اقدامات، چالشها و نیازهای استانی و نقش معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، بنیاد ملی علم و بنیاد ملی نخبگان در حمایت، هدایت و راهبری نخبگان و تولیدات اعضای هیئت علمی دانشگاهها پرداختند.
















