زراعت چوب؛ کلید مقابله با ناترازی جنگل در استان اردبیل

ایرنا/ اردبیل - ایرنا - توسعه زراعت چوب زمینه‌ساز صیانت و حفاظت از منابع ارزشمند جنگلی است که امکان بهره‌برداری و درآمد اقتصادی برای کشاورزان و باغداران را در کنار سایر فعالیت‌های کشاورزی فراهم کرده و مانع ناترازی‌های جنگل در استان اردبیل می‌شود.

به گزارش ایرنا، زراعت چوب یکی از سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در بخش کشاورزی و منابع طبیعی است که در استان اردبیل طی سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است ، روند اخذ مجوزهای لازم برای کاشت و برداشت این محصول تسهیل شده و دستگاه‌های متولی آماده حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در زراعت چوب هستند.

---

بازار

---

هم‌اکنون مقدمات اجرای طرح زراعت چوب در استان با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی آغاز و یک هزار هکتار زمین از اراضی پارس‌آباد مغان برای زراعت چوب به سرمایه‌گذار بخش خصوصی واگذار شده است.

استان اردبیل دارای ۶۹ هزار هکتار جنگل در مجموعه فندقلو، منطقه حیران و مرز بین استان‌های اردبیل و گیلان در منطقه اسالم به خلخال است ، گونه‌های غالب جنگل‌های استان اردبیل را فندق، ارس، بلوط، زبان گنجشک و افرا تشکیل می‌دهد ، با این حال این جنگل‌ها هم در دهه‌های اخیر در معرض دست‌اندازی و تخریب قرار داشته و مقایسه مساحت آن با دهه‌های گذشته نشان دهنده کاهش سطح جنگل‌های این استان است.

به منظور صیانت از منابع ارزشمند جنگلی، از سال ۱۳۹۶ بهره‌برداری از جنگل‌ها ممنوع است و چوب مورد نیاز باید از زارعان و تولیدکنندگان چوب تهیه و تامین شود ، بر همین اساس توسعه زراعت چوب در اولویت قرار گرفته است.

توسعه زراعت چوب در استان اردبیل ضعیف است

امروزه می‌توان ۶۰ تا ۷۰ درصد از نیاز چوب کشور را از طریق زراعت چوب و بقیه را از درختان جنگلی باغ‌ها تهیه کرد ، بر اساس طرح وزرات جهاد کشاورزی از سال ۹۵ تا ۱۴۰۰ باید ۷۵ هزار هکتار از اراضی ملی تبدیل به زراعت چوب شود اما تاکنون تنها ۱۷ هزار هکتار طرح زراعت چوب در کشور اجرا شده و در استان اردبیل هم این رقم به بالای سه هزار هکتار نمی‌رسد.

کارشناسان معتقدند برای زراعت چوب انواع درخت‌های زودبازده و گسترش کشت درختان چوبده شامل صنوبر، پالونیا و اکالیپتوس مناسب است.

علی باقری ، کارشناس مرتع و جنگل در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: زراعت چوب در سال‌های اخیر با هدف جلوگیری از قاچاق چوب و تخریب جنگل‌ها در برخی از استان‌ها شروع شده که می‌تواند راه نجات طبیعت و جنگل از دست سودجویان باشد.

وی افزود: اجرای طرح زراعت چوب علاوه بر سود دهی و اشتغال‌زا بودن محل مناسبی برای گردشگری است که از این طریق درآمد نسبتاً قابل‌ توجهی برای زارعان به‌ همراه خواهد داشت.

باقری با بیان اینکه افزایش زراعت چوب منجر به کاهش وابستگی به واردات چوب و جلوگیری از خروج ارز کشور می‌شود، ادامه داد: توسعه زراعت چوب همچنین منجر به کسب درآمد، اشتغال‌زایی و حتی صادرات آن در منطقه می‌شود.

این کارشناس ادامه داد: برای حمایت از توسعه طرح زراعت چوب، اعطای تسهیلات وام کم‌بهره ، اختصاص ارزان‌قیمت اراضی دولتی و توزیع نهال رایگان در کنار استفاده از آب‌های نامتعارف شهری در مناطق کم آب از مهم‌ترین طرح‌های حمایتی است که باید دولت در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهد. همچنین بهره‌برداران می‌توانند از اراضی دولتی که به‌ صورت مزایده هر سال در اختیار بهره‌برداران قرار می‌گیرد استفاده کرده و سالانه مبالغی با عنوان اجاره به دولت پرداخت کنند.

وی بیان کرد: یکی از وظایف مهم سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری حفظ آب، خاک و پوشش گیاهی است و برای حفاظت از جنگل بهترین راهکار زراعت چوب است که اصلی‌ترین عامل بازدارنده قاچاق چوب محسوب می‌شود.

باقری گفت: مساله گران شدن نرخ ارز، زیادشدن الوار و چوب‌های وارداتی سبب افزایش قیمت چوب‌های داخلی شده و از طرفی به دلیل ممنوعیت برداشت چوب‌ها از جنگل‌های شمالی کشور موجب شده تا نسبت به گذشته استقبال از این طرح بیشتر شود.

حمایت از سرمایه‌گذاران در توسعه زراعت چوب

شهامت هدایت، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل هم در این باره گفت: دولت از سرمایه‌گذاران زراعت چوب حمایت می‌کند.

وی افزود: این امر در راستای جلوگیری از قطع درختان جنگل اتفاق افتاده چرا که نیاز مبرم به چوب در صنایع تبدیلی وجود دارد و در پنج سال آینده می‌توان از این عرصه‌ها آن را تامین کرد.

هدایت ادامه داد: کشت چوب قابل رقابت با سایر محصولات کشاورزی است و از کشاورزان درخواست داریم که به کشت نهال اقدام کنند و چنانچه برای هر هکتار یک هزار اصله و در مجموع هفت هزار هکتار کشت شود رشد چشمگیری در توسعه فضای سبز خواهد بود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل بیان کرد: گونه‌هایی که در قالب زراعت چوب در استان کشت خواهد شد نهال صنوبر مقاوم به سرما است که سرعت رشد بالایی دارد و در صورت درخواست از عرصه‌های ملی هم در قالب ماده سه به صورت ۱۰ و ۳۰ ساله برای کشت می‌توان به مردم واگذار کرد.

وی با بیان اینکه کشت صنوبر و سایر گونه‌های چوب‌ده در استان توسعه خواهد یافت ، افزود: شرایط جوی استان زمینه مناسبی برای رشد سریع این نوع درخت در مقایسه با سایر گونه‌های درختان کشت شده در باغ‌های درختان غیرمثمر این منطقه دارد.

هدایت بیان کرد: با اجرای این طرح تحولی بزرگ در فضای سبز و صنعت چوب استان اردبیل به وجود خواهد آمد چرا که در هیچ یک از استان‌های کشور با این وسعت نهال کشت نمی‌شود.

توسعه زراعت چوب صنوبر راهبرد کلیدی برای حفط جنگل است

یونس رستمی کیا، رییس بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل با اشاره به نقش محوری زراعت چوب صنوبر در تأمین نیاز صنایع و جلوگیری از تخریب جنگل‌ها، بر ضرورت انتقال یافته‌های علمی به عرصه تأکید کرد و گفت: توسعه زراعت چوب یک ضرورت راهبردی ملی و راهکاری مؤثر برای حل چالش‌های زیست‌ محیطی و اقتصادی است.

وی با بیان اینکه بهره‌برداری بی‌رویه از جنگل‌های طبیعی ادامه‌دار نیست، افزود: زراعت چوب در خارج از عرصه‌های جنگلی، به‌ویژه با گونه‌های زود بازده مانند صنوبر، مطمئن‌ترین راه برای تأمین مواد اولیه کارخانه‌های صنایع چوب استان و کشور است و این اقدام تاثیر بیشتری در کاهش فشار بر جنگل‌های طبیعی و جلوگیری از قاچاق چوب دارد.

رستمی کیا بیان کرد: موفقیت در زراعت چوب منوط به رعایت یک زنجیره کامل از اصول فنی است که غفلت از هر حلقه خسارت و کاهش عملکرد را در پی خواهد داشت.

رییس بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع مرکز تحقیقات اردبیل، انتخاب کلن و نهال مناسب، آماده‌سازی اصولی زمین، مدیریت علمی کاشت و داشت و عملیات به‌موقع پرورشی را مهم‌ترین مراحل زنجیره توسعه زراعت چوب برشمرد.

رستمی کیا با اشاره به آثار مثبت توسعه زراعت چوب اظهار کرد: این فعالیت علاوه بر تأمین نیاز لیگنوسلولزی (ماده گیاهی خشک) صنایع و حفظ سرمایه‌های طبیعی کشور، به جهش تولید در بخش چوب، ایجاد اشتغال پایدار و افزایش درآمد خانوارهای روستایی منجر خواهد شد.

وی افزود: مرکز تحقیقات استان با برنامه‌های مشخصی مانند تکثیر و معرفی کلن‌های اصلاح‌شده و پایش مستمر عرصه‌ها، از کشاورزان و سرمایه‌گذاران در این مسیر همراهی و پشتیبانی می‌کند.

اختصاص ۲ هزار هکتار از اراضی کشت و صنعت مغان به زراعت چوب

خلیل نیکشاد ، مدیرعامل شرکت کشت و صنعت مغان از اختصاص ۲ هزار هکتار از اراضی کشت و صنعت مغان به زراعت چوب خبر داد و گفت: استفاده از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های این بنگاه تولیدی برای بارورسازی اقتصادی آن آغاز شده و زراعت چوب در دستور کار این مجموعه قرار گرفته است.

وی افزود: زراعت چوب در اولویت شرکت کشت و صنعت مغان قرار گرفته و در مرحله اول کشت درخت صنوبر در حدود ۲ هزار هکتار از تپه ماهورها، بین مزارع و جاده‌ها آغاز شده است.

نیکشاد هدف از اجرای زراعت چوب را استفاده از ظرفیت خالی و بلااستفاده این شرکت اعلام کرد و گفت: به دنبال کشت درخت صنوبر، زراعت چوب نیز به عنوان یک فعالیت جدید به مجموعه اهداف تولیدی این شرکت افزوده شده و بسیاری از اراضی این مجموعه که تا به حال مورد توجه قرار نگرفته بود به زراعت چوب اختصاص خواهد یافت.

مدیرعامل شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان افزایش درآمدزایی این شرکت، ایجاد اشتغال برای سه نفر در هر هکتار زراعت چوب به صورت مستقیم و ۱۰ هزار نفر به صورت غیرمستقیم را از جمله اهداف جنبی این اقدام ذکر کرد.

وی همچنین اظهار کرد: زراعت چوب از جنبه‌های مختلف از جمله اشتغال‌زایی، رفع نیاز به واردات چوب، درآمدزایی، سرسبزی منطقه، تولید اکسیژن و مسائل امنیت زیستی حائز اهمیت بوده و شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان به عنوان یک جنگلبان وارد این عرصه شده است.

نیکشاد اضافه کرد: زراعت چوب یک محصول جدید در مجتمع عظیم ملی کشت و صنعت به شمار می‌رود و کاشت درخت می‌تواند به عنوان یک فعالیت اقتصادی و تولیدی مهم نقش موثری در تامین بخش از نیاز کشور ایفا کند و امیدواریم فرهنگ کاشت درخت در کنار مزارع با این اقدام کشت و صنعت در منطقه مغان رونق بگیرد.

در سال‌های اخیر تخریب و قطع درختان جنگلی استان اردبیل از سوی سودجویان افزایش یافته ، آنها با قطع درختان جنگلی ضمن تخریب طبیعت سود بیشتری را با فروش آن به کارخانه‌های چوب اردبیل به‌دست می‌آورند که برای جلوگیری از آن علاوه بر حفاظت از جنگل‌ها، یگان حفاظت از جنگل در ورودی کارخانه‌های چوب مستقر شده تا برخورد قانونی با سودجویان صورت بگیرد و از طرفی هم با ترویج طرح زراعت چوب علاوه بر رونق تولید و اشتغال، جنگل‌های استان مورد حفاظت قرار بگیرد.

استان اردبیل ۹۰۲ هزار و ۴۰۰هکتار مرتع ییلاقی، قشلاقی و میان‌بند و همچنین ۶۵ هزار هکتار جنگل دارد، گونه‌های غالب جنگل‌های استان اردبیل را فندق ، ارس ، بلوط ، زبان گنجشک و افرا تشکیل می‌دهد.