وقتی تقاضای اسکناس بالا می‌رود؛ خرید و فروش پول نقد در کردستان

ايرنا

بروزرسانی 1404/12/05 - 14:26

وقتی تقاضای اسکناس بالا می‌رود؛ خرید و فروش پول نقد در کردستان

ایرنا/ همزمان با افزایش تقاضای پول نقد در روزهای پایانی سال و خالی ماندن برخی دستگاه‌های خودپرداز، خبرهایی از شکل گیری خرید و فروش پول نقد در برخی نقاط کردستان شنیده می شود، پدیده ای که به گفته مسئولان بانکی ناشی از برهم خوردن عرضه و تقاضای اسکناس بوده و با چنین افرادی بشدت برخورد شده و خواهد شد.

در بسیاری از خیابان‌های سطح شهر سنندج، دستگاه‌های خودپرداز بانک‌های مختلف در ساعات پرتردد صبح و عصر با کمبود وجه مواجه شده‌اند و این روزها این موضوع به یکی از سوژه‌های رسانه‌ها در راستای پیگیری مشکلات و مطالبات مردم تبدیل شده است.

روی یکی از دستگاه‌های متعلق به بانک ملی در میدان آزادی سنندج اطلاعیه‌ای نصب شده بود که از نبود پول نقد خبر می‌داد، سودابه یکی از شهروندان سنندجی می‌گوید برای برداشت ۳۰۰ هزار تومان ناچار شده چند دستگاه را امتحان کند و دست خالی برگردد.

اما این گزارش تنها روایت صف‌ها نیست، مسئله اقتصاد نقد در شهری است که بخشی از مبادلات خرد آن همچنان بر اسکناس متکی است. وقتی شهروندان، کسبه یا حتی برخی اصناف ترجیح می‌دهند سهم بیشتری از دارایی خود را به شکل اسکناس نگه دارند سرعت بازگشت پول به شبکه بانکی کاهش می‌یابد، نتیجه آن کمبود مقطعی در نقاط عرضه مستقیم اسکناس یعنی خودپردازهاست.

افزایش چهار برابری تقاضای مردم برای اسکناس
دبیر کمیسیون هماهنگی بانک‌های کردستان در این رابطه تاکید می‌کند: بر اساس قانون، هر بانک تنها می‌تواند حدود ۲ درصد از سپرده‌های خود را به صورت نقد نگهداری کند و کنترل این نسبت بر عهده ناظر پولی بانک مرکزی در استان است.

اسماعیل حیدری ادامه می دهد: در ماه‌های اخیر برداشت از خودپردازها سه تا چهار برابر مدت مشابه سال قبل بوده و درخواست‌ها از حد متعارف فراتر رفته است.

در ماه‌های اخیر برداشت از خودپردازها سه تا چهار برابر مدت مشابه سال قبل بوده و درخواست‌ها از حد متعارف فراتر رفته است.

به گفته وی از خردادماه تاکنون بازگشت پول به سیستم بانکی کاهش یافته و بخشی از نقدینگی در خارج از شبکه بانکی باقی مانده است؛ وضعیتی که، تعادل عرضه و تقاضا را تحت فشار قرار داده است.

افزایش دفعات مراجعه مردم به خودپردازها

سقف برداشت از خودپردازهای خارج از شعبه ۳۰۰ هزار تومان است؛ رقمی که در سال‌های گذشته شاید برای چند روز هزینه خرد کفایت می‌کرد، اما اکنون تنها بخش کوچکی از مخارج روزانه را پوشش می‌دهد، همین شکاف میان سطح قیمت‌ها و سقف برداشت، باعث افزایش دفعات مراجعه به خودپردازها می‌شود.

یکی از شهروندان سنندجی می‌گوید: وقتی قیمت‌ها بالا رفته، طبیعی است مردم چند بار در هفته پول بگیرند، اگر دستگاه خالی باشد، استرس ایجاد می‌شود و برای مردم مشکلاتی بوجود می آورد.

در اقتصاد رفتاری، چنین موقعیت‌هایی می‌تواند به اثر هجوم منجر شود یعنی مشاهده کمبود، خود به محرکی برای برداشت بیشتر تبدیل شود؛ در چنین وضعیتی افراد به رفتار دیگران توجه و تصمیم خود را بر همان اساس تنظیم می‌کنند به عنوان مثال اگر ببییند افراد زیادی در حال برداشت پول نقد هستند یا دستگاه ها خالی شده، این پیام ضمنی در آنها شکل می‌گیرد که شاید خطری در راه است و باید سریع‌تر اقدام کنند.

افرون بر این در این روزها خبرهایی درباره خرید و فروش پول نقد توسط برخی سوءاستفاده‌گران از شرایط موجود نیز در سطح شهر شنیده شده که البته مسئولان بانکی از برخورد با موارد تخلف خبر می‌دهند.

وابستگی بیشتر مردم کردستان به اسکناس
در کردستان، به‌ویژه در سنندج، هنوز همه خودروهای حمل‌ونقل شهری به دستگاه کارتخوان مجهز نیستند و برخی رانندگان ترجیح می‌دهند کرایه را نقدی دریافت کنند در چنین شرایطی، بخشی از شهروندان به‌خصوص افراد میان‌سال یا کم‌سواد وابستگی بیشتری به اسکناس دارند.

هرچند ابزارهای پرداخت الکترونیک گسترش یافته اما مهارت استفاده از آن‌ها در همه گروه‌های سنی یکسان نیست، این شکاف دیجیتال، تقاضای نقدی را در مقاطع زمانی خاص مانند روزهای پایانی سال تشدید می‌کند.

مسئولان بانکی تاکید دارند مسئله کمبود مطلق پول نیست بلکه افزایش تقاضاست، دبیر کمیسیون هماهنگی بانک‌های کردستان می‌گوید: تزریق پول انجام شده و از ذخایر نیز استفاده شده است، ناظر پولی بانک مرکزی در استان به طور روزانه وضعیت برداشت را رصد می‌کند و بانک‌ها بی‌تفاوت نیستند.

کمبود مقطعی وجه نقد در آستانه سال نو، شاید پدیده‌ای تکرارشونده باشد، اما می‌تواند فرصتی برای بازنگری در چند حوزه شامل افزایش پوشش کارتخوان در حمل‌ونقل شهری، ارتقای سواد مالی و دیجیتال شهروندان، بازنگری در سقف برداشت متناسب با شرایط تورمی و تقویت سازوکار بازگشت نقدینگی به شبکه بانکی باشد.حیدری از مصوباتی برای مدیریت توزیع نقدینگی در شعب و خودپردازها خبر می‌دهد و از شهروندان می‌خواهد برداشت‌ها را متناسب با نیاز واقعی انجام دهند.

در ادبیات اقتصادی، این وضعیت را می‌توان نمونه‌ای از برهم‌خوردن موقت تناسب عرضه و تقاضا دانست؛ جایی که ترجیح افراد برای نگهداری نقدینگی افزایش یافته اما ظرفیت توزیع فیزیکی اسکناس محدود است.

به گفته دبیر کمیسیون هماهنگی بانک‌ها، بخشی از کسبه و حتی برخی پزشکان، دریافت نقدی را ترجیح می‌دهند، موضوعی که تقاضای اسکناس را بالا می‌برد و چرخه بازگشت پول به بانک را کند می‌کند.

در چنین شرایطی، خودپرداز تنها حلقه پایانی زنجیره‌ای است که از رفتار مالی شهروندان، ساختار بازار محلی و مقررات بانکی تاثیر می‌پذیرد.

کمبود مقطعی وجه نقد در آستانه سال نو شاید پدیده‌ای تکراری است اما می‌تواند فرصتی برای بازنگری در چند حوزه شامل افزایش پوشش کارتخوان در حمل‌ونقل شهری، ارتقای سواد مالی و دیجیتال شهروندان، بازنگری در سقف برداشت متناسب با شرایط تورمی و تقویت سازوکار بازگشت نقدینگی به شبکه بانکی باشد.

تا آن زمان پیام اتمام وجه یا نبود پول روی برخی دستگاه‌های خودپرداز، بیش از آنکه خبر از خالی بودن خزانه بدهد موجب ایجاد استرس و عدم اطمینان شهروندان می شود و با مشاهده این پیام افراد تصور می کنند پول نقد در حال نایاب شدن است حتی اگر در سطح کلان اینگونه نباشد.