به مناسبت 16 فرودین؛ حاج باباخان اردبیلی را بیشتر بشناسیم

تسنيم

بروزرسانی 1397/01/16 - 12:06

به مناسبت 16 فرودین؛ حاج باباخان اردبیلی را بیشتر بشناسیم

تسنيم/ حاج بابا خان اردبيلي در سال ۱۲۵۵ شمسي در اردبيل متولد و پس از گذشت سال‌ها در دوران نهضت مشروطيت دلاوري‌ها کرده و دوشا دوش ستارخان با سپاه رحيم‌خان و قشون روس‌ها جنگ کرده است. حاج بابا خان اردبيلي در سال 1255 شمسي در اردبيل متولد شد؛ پدرش مشهدي حبيب و مادرش از خانواده بازرگاني در اردبيل بود که هم‌اکنون به خانواده محمدي معروف بوده و شادروان حاج نجف قلي و حاج مهدي قلي محمدي دايي‌هاي وي بودند. در دوران جواني، مغازه‌اي در راسته بازار اردبيل باز کرده و شروع به کسب و کار مي‌کند که حاج بابا خان اردبيلي جوان سر به زير و مهرباني بود و با خلق و خوي جوانمردي که داشت با مردم گذشت و مهرباني مي‌کرد. روزي دو نفر از فراشان حکومت، به درمغازه حاج بابا خان اردبيلي آمده و از او ماليات مي‌خواهند که حاج بابا از پرداخت ماليات به زورگويان خودداري مي‌کند ولي آن‌ها با کلمات و الفاظ رکيک با حاج بابا برخورد مي‌کنند و به خانواده و ناموس وي ناسزا مي‌گويند که در اين لحظه حاج باباخان به شدت عصباني مي‌شود. حاج باباخان اردبيلي به شدت عصباني شده و از مغازه پايين آمده و در يک چشم به هم زدن، قمه يکي از آن‌ها را از کمر او درآورده و ضربه محکمي به وي مي‌زند و بعد از اين موضوع دستگاه حکومتي به جنب و جوش افتاد تا او را دستگير کند ولي او از شهر خارج شده و به جاي ديگر رفته بود.

شروع فعاليت در نهضت مشروطه چون نهضت مشروطيت آغاز شد در صف مجاهدان قرار گرفت که قد بلند، هوش و تشخيص به موقع، شجاعت و بي باکي و به ويژه چابکي وي را از ديگران متمايز ساخته بود؛ هم در زمان حيات و هم امروز که سال‌ها از قتل او مي‌گذرد حاج بابا خان از احترام قلبي همشهريان اردبيلي و بيشتر آزادي خواهان ايران برخوردار بوده و همواره نامش به نيکي ياد شده و مي‌شود. حاج باباخان دوشا دوش ستارخان با سپاه رحيم‌خان و قشون روس‌ها جنگيده بود که پس از جنگ‌جهاني اول او جزء پيشگامان کميته دفاع ملي بود و پس از سال‌ها با عضويت در کميته مجازات به زندگي ننگين رشيدالمک حاکم اردبيل پايان داد. ميرزا کوچک‌خان از مبارزان معروف گيلان، تصميم گرفته بود که جهت حفظ موقعيت خود در گيلان به نيروهاي ستارخان و حاج باباخان اردبيلي بپيوندد که به علت بيماري اين تصميم ميسر نشد. حاج بابا خان اردبيلي با وجود رشادت‌هاي فراوان طبق دستور، ماموريت مبارزه با مزدوران انگليسي در گيلان را بر عهده گرفت؛ حاج باباخان که در وقايع تبريز و گيلان دلاوري‌ها کرده بود در شعبان 1339 از طرف دولت وقت به حکومت ابهر، زنجان منصوب شد و دفع فتنه اميرافشار به وي واگذارشد. حاج باباخان با ذکاوت فراوان اميرافشار را دستگير کرد؛ حاج بابا خان گزارش اين ماموريت بزرگ را به مرکز داد و سيدضياءالدين طباطبايي رييس‌الوزراي وقت طي نامه شماره2153 مورخ 11ارديبهشت 1300 شمسي کتباً از او قدرداني کرد.

زنداني شدن حاج باباخان در نارين قلعه اردبيل حاج باباخان پس از رشادت‌هاي فراوان و تاثيرگذاري بي چون و چرا در پيروزي نهضت مشروطه بعد از ظهر روز هفتم شعبان 1340 قمري با نيرنگ و دسيسه اميرالسلطنه و امير فيروز فولادلو در نارين قلعه اردبيل دستگير و زنداني شد که خبر دستگيري او در اردبيل پيچيد و طرفداران او سلاح برداشته و به سمت نارين قلعه پيش مي‌روند تا سردار رشيد مشروطيت را از زندان رها کنند. اميرالسلطنه چون توان نگه داشتن حاج بابا خان را درقلعه نداشت او را تحويل امير فيروز فولادلو داد و او حاج بابا خان را به پيله‌سحران برد و در طول مسير، در حالتي که طناب پيچ زين اسب بود، يکي به او مي‌گويد التماس کن تا رهايت کنند و جواب مي‌شنود که‌ " اي کاش دستم باز بود و آن گاه به من مي‌گفتي که التماس کن" که نشان از رشادت و ظلم ستيزي حاج باباخان اردبيلي دارد. استاد دانشگاه تهران نيز در اين باره با اشاره به رشادت‌هاي حاج‌باباخان بيان کرد:‌ براي آشنايي بيشتر با دلاوري‌هاي اين مجاهد مشورطه علاقمندان مي‌توانند به تاريخ دوران مشروطه مراجعه کنند که جلد نخست کتاب اردبيل در گذرگاه مشروطه نيز در مورد اين فداکاري‌ها و مجاهدت‌هاي اين شخصيت تاريخي در کنار ستارخان و باقرخان در انقلاب مشروطه به صورت تفصيلي اشاره کرده است. چهره‌هاي تاريخي براي مردم و به ويژه نشل جوان شناسانده شوند منوچهر صدوقي افزود:‌حاج باباخان پس از سرکوب مشروطه خواهان به دست عوامل کودتا به شهادت رسيده و در آن زمان در روستاي نوشهر خاکسپاري شده که بعد از سال‌ها به قطعه مفاخر اردبيل منتقل شده که بايد تلاش و جديت بر شناساندن هر چه بيشتر چنين مفاخري در اردبيل باشد. نماينده انجمن ادبي حافظ اظهار کرد:‌ هرچند انسان‌هاي گمنام و مجاهد زيادي به سرنوشت حاج باباخان دچار شده‌اند که بايد تلاش کنيم تا اين چهره‌هاي تاريخي در فرصت‌هاي مناسب براي مردم و به ويژه نشل جوان معرفي و شناسانده شوند تا مجاهدت‌ها و دلاوري‌هاي آنها به فراموشي تاريخ سپرده نشود. بيوک جامعي برگزاري آئين‌هاي بزرگداشت از مفاخر تاريخي استان را گامي مهم در راستاي شناساندن اين افراد به جامعه دانست و گفت:‌ بايد با برگزاري محافل فرهنگي و هنري در زمينه شناساندن و معرفي شخصيت‌هاي مجاهدان تاريخي تلاش کنيم که رونمايي از کتاب «آخير سونات» در اين راستا گامي مهم براي معرفي سردار مشروطيت و پرافتخار تاريخ منطقه، حاج باباخان است. حاج باباخان سردار سرافراز اردبيلي در تاريخ 8 شعبان سال 1340 مصادف با 16 فروردين ماه سال 1301 شمسي، او را در آن جا به قتل رساندند؛ ابتدا او را از پشت هدف تير قرار داده و ديوار خرابه‌اي را بر روي جسد خون آلود آن قهرمان ملي انداختند و جسد او را در روستاي نوشهر دفن مي‌کنند. چند سال پيش جسد آن قهرمان بزرگ نهضت مشروطيت در قطعه مفاخر اردبيل به خاک سپرده شد. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در تلگرام https://t.me/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar