سنگکی؛ صبحانه مغذی و اصیل قمی

ايسنا

بروزرسانی 1399/08/17 - 10:22

ايسنا/ سنگکي يکي از غذاهاي اصيل و سنتي قمي است که از گذشته‌هاي دور به عنوان صبحانه‌اي مقوي و مغذي در قم طبخ مي‌شود.

زائران و مردمي که نيمه شب از خيابان هاي اطراف حرم گذر مي کنند بويي خاص به مشامشان مي رسد که دلشان را سوهان مي زند. اين بوي خوش از مغازه هاي کوچک خيابان انقلاب و آذر و... به مشام مي رسد که نظير آن را تجربه نکرده اند.
وقتي مغازه ها پس از نماز صبح باز مي شوند صف مردم براي خريد همان غذاي صبح گاهي کساني که براي اولين بار است به قم آمده اند را متعجب مي کند. بويي شبيه بوي عدسي مي آيد و ظاهرش هم هم مثل عدسي است ولي اين کجا و آن کجا.
منظور از خوراک سَنگکي که در قم طبخ مي‌شود، نان سنگک نيست ولي اين خوراک خوشمزه و پرطرفدار نيز مانند نان سنگک در صبحانه مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
نام و تلفظ صحيح آن " س َ ن گ ي ن َ ک " است که با تلفظ نادرست سنگک در بين مردم رواج يافته و تلفظ مي‌شود، زيرا ماده ي اصلي اين خوراک سنگينک است.
خوراک سنگينک يا همان سنگک از حبوباتي بنام بلبلي يا سنگينک تهيه مي‌شود، اين غذاي لذيذ تقريباً شبيه عدسي است و تنها خوراکي است که پخت آن با مشقت‌هاي فراوان همراه است و تنها در قم طبخ مي‌شود و در کل کشور غذايي کم نظير است.
علت نامگذاري اين غذا به سنگک اين است که از اين دانه‌هاي ريزي که نوعي حبوبات و شبيه سنگ‌هاي سنگکي است تهيه مي‌شود، اين حبوبات فقط در مناطق سردسير کشت مي‌شود.
مردم شهرهاي ديگر اين غذاي سنتي را به نام "عدسي" مي‌شناسند، زيرا از نظر ظاهري اندکي شبيه به هم هستند اما از نظر مواد اوليه و نوع طبخ کاملا متفاوت‌اند، عدسي از عدس بومي يا عدس معمولي تهيه مي‌شود اما سنگک از دانه‌ها و حبوبات خاصي به نام بلبلي تهيه مي‌شود.
پخت سنگک سنتي از قديم و نديم فقط در قم به شکل ويژه رايج بوده و هنوز هم ادامه دارد، در شهرهاي ديگر هم از اين دانه‌ها استفاده مي‌کنند ولي طرز پخت آن را نمي‌دانند، براي همين است که نمي‌توانند به سنگکي که در قم پخت مي‌شود دست پيدا کنند.
زحمت تهيه اين غذا خيلي زياد است و بي‌خوابي زياد دارد به همين دليل جوان‌هاي امروزي حوصله انجام چنين کاري را ندارند.
مردم قديمي قم بر اين باورند که اين غذا منتسب به حضرت زهرا(س) است زيرا ايشان وقتي غذايي در خانه نداشتند از اين دانه‌ها براي فرزندانش تهيه مي‌کردند و مي‌پختند. به همين دليل مردم قم نيز براي بيماران‌شان با نيت درمان از اين غذا به عنوان نذري استفاده مي‌کنند، البته اگر اين غذا براي معده کسي سنگين باشد با کره مصرف مي‌شود.
سنگک غذاي بسيار مقوي و مغذي است و همه بيماران که قند خون يا چربي خون نيز دارند مي‌توانند از آن استفاده کنند، اين غذاي سرشار از آهن تا ساعت‌ها فرد را سير نگه مي‌دارد، براي همين در وعده غذايي صبحانه مصرف مي‌شود.
يکي از روش‌هاي ساده طبخ اين غذا بدين شرح است: دانه‌ها را شسته و200گرم آن را در 700ميلي ليتر آب براي تقريبا 1ساعت مي‌خيسانيم، سپس به مدت 6-5 ساعت روي حرارت قرار مي‌دهيم تا پخته شود براي زودتر پخته شدن آن از گياه چوبک استفاده مي‌شود، البته بعضي بارهاي سنگک زودپز و بعضي ديرپز است.
اين غذا اصولا بايد همراه با نمک و گلپر صرف شود، زيرا گلپر مصلح اين خوراک است و مانع از ايجاد نفخ مي‌شود و به هضم آن کمک مي‌کند.