درخت مقدس مشهدی‌ها را بیشتر بشناسید

شهرآرا/ کاشت درخت توت به دليل قداست آن بين مشهدي ها يک وقف عام بوده و به اين دليل توتستان ها در اين شهر فراوان است.

در مشهد درخت توت را وقف عام مي‌دانند و معتقدند اين درخت از ازل متعلق به عموم مردم بوده است و تا ابد از آن همه مردم خواهد بود.
خراسانيان و به‌تبع آن ايرانيان رسم و باوري بسيار زيبا دارند که برپايه دوستي انسان و محيط‌زيست استوار است؛ رسمي که درخت توت را بسيار عزيز و حتي مقدس مي‌شمارد. طبق اين باور، کسي نمي‌تواند مالک درخت توت باشد، اما عجيب که اين منع مالکيت سبب نشده است کاشت آن به فراموشي سپرده شود. برعکس، پدران ما با همين ديدگاه و باورداشت انساني، در گذرها، کوچه‌باغ‌ها، کنار نهر‌ها و دوسوي جاده‌ها يا هرجاي ديگر که توانسته‌اند، درخت توتي کاشته‌اند تا مسافران و عابران از ميوه آن بهره‌مند شوند و «خير کثير» شود.
در واقع هرکسي مي‌خواست وقفي کند، ساده‌ترين اين وقف‌ها که عموميت هم داشت، کاشت يک يا چند درخت توت بود، سال‌ها براي بانيان آن و مردم. در همين مشهد درخت توت را وقف عام مي‌دانند و معتقدند اين درخت از ازل متعلق به عموم مردم بوده است و تا ابد از آن همه مردم خواهد بود. مردم معتقدند که ميوه توت مال همه است و هيچ‌کس نمي‌تواند مانع از توت‌خوردن ديگري شود. همچنين اعتقاد دارند که کسي حق ندارد به درخت توت آسيبي برساند، اگر برساند يا گره‌اي در زندگي‌اش مي‌افتد يا داغي مي‌بيند.
اگر از قديمي‌هاي مشهد بپرسيد، بي‌گمان سخناني از اين دست را فراوان مي‌شنويد: «درخت توت براي ما مثل امامزاده بود. شکستن شاخه‌ها و قطع‌کردن اين درخت گناه کبيره بود.»، «فروش توت يا شيره توت سبب بيماري و بدبختي خواهد شد.» بيشتر سن‌وسال‌دار‌هاي اين شهر جرئت نداشتند درخت توتي را قطع کنند، چون باور داشتند علاوه‌بر عقوبتي که در انتظارشان است، با انتقاد شديد اهالي و همسايه‌ها روبه‌رو خواهند شد. درصورتي‌که ديگر چاره‌اي نبود و بايد درخت را قطع مي‌کردند، چند نفر از اهالي در فصل زمستان که درخت خواب بود، درخت را با ريشه‌هايش بيرون مي‌آوردند و در جاي مناسبي که قبل‌تر تعيين شده بود، مي‌کاشتند. به‌دليل همين باورهاست که وقتي درخت توتي خشک مي‌شود، تنه آن را به داخل حياط مسجد مي‌برند و از آن براي روشن‌کردن ديگ عزاي امام‌حسين(ع) استفاده مي‌کنند.
چنين اعتقادي سبب شده بود که پدران ما بيشتر در مسير‌هاي کاروان‌رو منتهي به حرم درخت توت بکارند تا زائران نيازمند در مسير زيارت، هم از سايه آن بهره‌مند شوند و هم با تناول ميوه آن خود را سير کنند. اين‌گونه بود که زائران زيادي با توشه کم در اواسط ارديبهشت‌ماه از کنار درختان تنومند توت مسير‌هاي منتهي به حرم رد مي‌شدند و دانه سفيد شيريني به دهان مي‌گذاشتند و صلواتي مي‌فرستادند براي نذر باني کاشت اين درخت.
در واقع فرواني توتستان‌ها در اطراف مشهد و کاشته‌شدن درخت توت‌ها در بسياري از مسير‌ها و نهر‌هاي قديمي منتهي به حرم، از همين باور عبادي مايه مي‌گيرد تا هم خدابيامرزي و برکت زندگي کسي باشد که آن را کاشته است و هم سيرکننده و سايه‌بخش مسافري که قصد زيارت دارد. جالب اينجاست که بيعاري درخت توت در مقابل اقليم خشک مشهد نيز سبب شده است چنين سنت زيبايي تا امروز دوام بياورد و ما در کنار درختان تنومندي که هر بهار مردم را ميهمان شيريني خود مي‌کنند، نهال‌هاي جوان زيادي را هم ببينيم که در سال‌هاي بعدي سفره‌دار مردم و مسافران اين شهر خواهند بود.

---

بازار

---

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar