اقتصاد نيوز/ آمارهاي جديد سازمان توسعه تجارت نشان ميدهد که نزديک به نيمي از حجم تجارت در ۶ ماه نخست سال ۹۷ با بازارهاي پيراموني بوده است. از ۲۵ کشور طرف معامله در اين بازارها، تراز تجاري ايران با ۲۱ کشور مثبت بوده است. مطابق آمارها، بازارهاي پررونق براي کالاهاي ايراني کشورهاي عراق، افغانستان، امارات، پاکستان و ترکمنستان بوده است. ارزش صادرات ايران به بازارهاي پيراموني بيش از ۱۳ ميليارد دلار و ارزش واردات از اين بازار نيز بيش از ۵ ميليارد دلار ثبت شده است.
به گزارش اقتصادنيوز بازارهاي پر رونق ايران معرفي شدند. سازمان توسعه تجارت با بررسي مبادلات تجاري ايران با ۲۵ کشور پيراموني نشان ميدهد که بهجز کشورهاي ترکيه، روسيه، اوکراين و بلاروس، تراز تجاري ايران با ۲۱ کشور ديگر مثبت است. از اين ميان، پررونقترين بازارها شامل عراق، افغانستان، امارات، پاکستان و ترکمنستان است که صادرات ايران به اين کشورها فاصله بيشتري با واردات از آنها دارد و تراز تجاري مثبت را براي آنها رقم زده است. حجم تجارت ايران با اين ۲۵ کشور ۱۸ ميليارد و ۹۷۵ ميليون دلار است. حال آنکه حجمتجارت ايران در نيمه نخست امسال معادل ۴۵ ميليارد و ۳۰۵ ميليون دلار بوده است. بنابراين ميتوان گفت حدود ۴۲ درصد از مبادلات ايران با کشورهاي پيراموني رقم خورده است. امارات، عراق، ترکيه، افغانستان، عمان، پاکستان، روسيه، ترکمنستان، جمهوري آذربايجان، کويت، قطر، قزاقستان، گرجستان، سوريه، ازبکستان، ارمنستان، اوکراين، تاجيکستان، لبنان، قرقيزستان، بلاروس، اردن، بحرين، يمن و عربستان سعودي، کشورهاي پيراموني ايران هستند که مبادلات تجاريشان با کشورمان مورد بررسي قرار گرفته است. آمارها نشان ميدهد از ميان کشورهاي پيراموني نامبرده، ايران و عربستان سعودي مبادلهاي با يکديگر ندارند. يعني نه واردات از اين کشور صورت ميگيرد و نه کالايي از ايران به عربستان صادر ميشود.
از ميان ۲۵ کشور ذکر شده در اين گزارش، بيشترين صادرات در نيمه نخست امسال به ترتيب به عراق، امارات، افغانستان، ترکيه و پاکستان صورت گرفته است. همچنين بيشترين واردات نيز متعلق به امارات، ترکيه، روسيه، عمان و پاکستان است. جالب آنکه رتبههاي کشورهاي پيراموني ايران در صادرات بالاتر از واردات است. به اين معني که ايران واردات کمتري از کشورهاي اطراف داشته و اغلب کشورهاي طرف معامله ايران کشورهايي با فاصله دورتر هستند بهگونهايکه تنها چهار کشور امارات، ترکيه، روسيه وعمان جزو ۲۰ کشور عمده صادرکننده کالا به ايران هستند.
تجارت با ۲۵ کشور پيراموني ايران
از ميان کشورهاي نامبرده عراق خريدار بيشترين کالاهاي ايراني در نيمه نخست امسال بوده است. رتبه اين کشور بين مقاصد صادراتي، دوم است، اما رتبه وارداتي اين کشور از ميان کليه مبادي وارداتي در مدت زمان مذکور، ۴۵ و تراز تجاري ايران و عراق، مثبت ۴ ميليارد و ۵۴۳ ميليون دلار است. رتبه صادرات به امارات در نيمسال اول سالجاري ۳ و رتبه واردات آن ۲ است. تراز تجاري ايران با اين کشور نيز مثبت ۹۰۴ ميليون دلار رقم خورده است. رتبه صادرات به افغانستان ۴ و رتبه واردات از اين کشور ۷۵ است. تراز تجاري ايران با اين کشور همجوار نيز معادل يک ميليارد و ۶۶۴ ميليون دلار است. ترکيه از ميان کليه مقاصد صادراتي ايران رتبه هفتم را دارد و در ميان مبادي واردات داراي رتبه ششم است. تراز تجاري ايران با ترکيه منفي ۳۷۸ ميليون دلار رقم خورده است. پاکستان رتبه هشتم مقاصد صادراتي را در اختيار دارد و از ميان مبادي وارداتي در پله ۲۳ ايستاده است. تراز تجاري اين کشور با ايران هم در نيمسال نخست مثبت ۳۹۱ ميليون دلار است. عمان دهمين مقصد صادراتي ايران و چهاردهمين مبدا وارداتي است. تراز تجاري ايران با اين کشور نيز مثبت ۱۲۵ ميليون دلار است. رتبه روسيه از ميان مقاصد صادراتي، ۲۱ و در مبادي وارداتي نهم است. تراز تجاري ايران با روسيه منفي ۵۱۵ ميليون دلار بوده است.
ترکمنستان رتبه ۱۳ مقاصد صادراتي و رتبه ۷۲ مبادي وارداتي به ايران را به خود اختصاص داده و داراي تراز تجاري ۱۸۶ ميليون دلاري است. جمهوري آذربايجان در پله شانزدهم مقاصد صادراتي قرار دارد و در بين مبادي واردات داراي رتبه ۶۱ است. تراز تجاري ايران با اين کشور نيز مثبت ۱۶۲ ميليون دلار است. کويت هجدهمين مقصد صادرات و شصتمين مبدا واردات ايران است. تراز تجاري ايران با کويت مثبت ۱۳۲ ميليون دلار به ثبت رسيده است. نوزدهمين کشور خريدار کالاهاي ايراني قطر است و در ميان مبادي وارداتي رتبه هفتادم را به خود اختصاص داده است. تراز تجاري ايران با اين کشور هم ۱۳۴ ميليون دلار رقم خورده است.قزاقستان رتبه ۲۹ را در بين مقاصد صادراتي دارد و رتبه ۳۶ را در بين مبادي واردات در اختيار گرفته است. تراز تجاري ايران باقزاقستان ۱۹ ميليون دلار است. رتبه گرجستان از ميان مقاصد صادراتي در نيمه نخست امسال، ۲۴ است و از ميان مبادي وارداتي رتبه ۳۹ را دارد. تراز تجاري ايران با اين کشور مثبت ۴۶ ميليون دلار است. سوريه رتبه بيست و سوم را در بين مقاصد صادراتي و رتبه هشتاد و هفتم را در بين مبادي وارداتي در نيمه نخست امسال دارد. تراز تجاري ايران با سوريه مثبت ۹۱ ميليون دلار است. ازبکستان داراي رتبه ۲۸ در صادرات و رتبه ۴۴ در واردات است. تراز تجاري ايران با ازبکستان نيز مثبت ۴۶ ميليون دلار است.ارمنستان در ميان مقاصد صادراتي رتبه ۲۵ و در ميان مبادي وارداتي رتبه ۵۶ را در اختيار دارد. تراز تجاري ايران با ارمنستان مثبت ۶۳ ميليون دلار است.
اوکراينيها پنجاه و پنجمين خريداران کالاهاي ايراني هستند ولي در ميان مبادي وارداتي در پله سيام ايستادهاند. براساس اين آمار، تراز تجاري ايران با اين کشور منفي ۵۶ ميليون دلار است. تاجيکستان رتبه ۳۶ را در بين مقاصد صادراتي و رتبه ۵۵ را در بين مبادي وارداتي در اختيار دارد و تراز تجاري ايران با اين کشور مثبت ۲۹ ميليون دلار است. لبنان در پله ۴۲ مقاصد صادراتي است و رتبه ۶۳ را در بين مبادي وارداتي در اختيار دارد. تراز تجاري ايران با اين کشور مثبت ۱۶ ميليون دلار رقم خورده است. قرقيزستان داراي رتبه ۵۰ در بين مقاصد صادراتي است و هشتاد و پنجمين مبادي وارداتي ايران در مدت مذکور محسوب ميشود. تراز تجاري ايران با اين کشور مثبت ۱۶ ميليون دلار است. بلاروس هم نودمين مقصد صادراتي و پنجاه و چهارمين مبدا وارداتي در نيمه نخست امسال است. تراز تجاري ايران با اين کشور منفي ۱۲ ميليون دلار است. اردن در بين مقاصد صادراتي ايران رتبه ۶۴ و در بين مبادي وارداتي رتبه ۷۱ را در اختيار دارد. تراز تجاري ايران با اردن مثبت دو ميليون دلار است. بحرين شصت و هفتمين خريدار کالاهاي ايراني و نود و نهمين فروشنده کالا به ايران بوده و تراز تجاري ايران با اين کشور نيز مثبت ۶ ميليون دلار است. يمن در ميان مقاصد صادراتي رتبه نود و چهارم را در اختيار دارد ولي هيچ وارداتي از اين کشور صورت نميگيرد. تراز تجاري ايران با اين کشور نيز مثبت يک ميليون دلار است. اما عربستان سعودي تنها کشور پيراموني ايران است که نه صادراتي به اين کشور انجام ميشود و نه وارداتي از آن صورت ميگيرد.
کدام گروه بيشترين رشد صادراتي را دارند؟
براساس آمار منتشر شده از سوي سازمان توسعه تجارت، در نيمه نخست امسال صادرات غيرنفتي با ارزش ۲۳ ميليارد و ۱۲۳ ميليون دلار نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۱۳ درصدي را تجربه کرد. اين آمار نشان ميدهد بيشترين رشد صادراتي مربوط به بخش کشاورزي بوده و پس از آن پتروشيمي و صنعت توانستهاند رشد مثبت را تجربه کنند. اما صادرات ميعانات گازي، فرش و صنايعدستي و معدن، افت داشته است. جزئيات اين آمار نشان ميدهد صادرات ميعانات گازي نسبت به نيمسال نخست سال گذشته با افت ۲۸ درصدي روبهرو بوده است. اما پتروشيمي و صنعت در صادرات توانستهاند هر کدام رشد ۲۴ درصدي را تجربه کنند. صدور فرش و صنايعدستي نيز ۶ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افت داشته است. رشد صادراتي ۳۴ درصدي دربخش کشاورزي نيز در خيز صادرات در نيمه نخست امسال سهم قابلتوجهي دارد. در بخش معدن اما شاهد افت ۳۴ درصدي صادرات هستيم.
۲۰ مقصد عمده صادرات
سهم ارزشي صادرات ايران به ۲۰ مقصد عمده معادل ۹۱ درصد از کل صادرات است. چين با سهم ارزشي ۲۰ درصد، عراق با سهم ارزشي حدود ۲۰ درصد، امارات با سهم ارزشي نزديک به ۱۸ درصد، افغانستان با سهم ارزشي بيش از ۷ درصد و هند با سهم ارزشي بيش از ۵ درصد، عمدهترين مقاصد صادراتي ايران هستند. پس از آن کرهجنوبي با سهم ارزشي نزديک به ۴ درصد، ترکيه با سهم ارزشي بيش از ۳ درصد، پاکستان با سهم ارزشي ۵/ ۲ درصد و تايلند با سهم ارزشي ۲ درصد در ردههاي بعدي قرار دارند. سهم عمان از صادرات ايران حدود ۲ درصد و سهم اندونزي نزديک به ۵/ ۱ درصد است. تايوان هم سهمي بيش از يک درصد از کل صادرات ايران را به خود اختصاص داده است. ترکمنستان، ژاپن، ايتاليا، جمهوري آذربايجان، مصر، کويت، قطر و آلمان نيز هر کدام کمتر از يک درصد در صادرات ايران سهيم هستند.
سهامداران عمده واردات
ارزش واردات در نيمه نخست امسال ۲۲ ميليارد و ۱۸۲ ميليون دلار به ثبت رسيده که افت ۱۲ درصدي را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کرده است. براساس اين آمار سهم کالاهاي واسطهاي به لحاظ ارزش ۶۱ درصد است. در واقع ارزش واردات کالاهاي واسطهاي ۱۳ ميليارد و ۵۳۱ ميليون دلار است. واردات ۳ ميليارد و ۲۶۱ ميليون دلاري کالاهاي سرمايهاي موجب شده تا سهم ارزشي اين گروه کالايي از واردات نزديک به ۱۵ درصد باشد. ارزش واردات کالاهاي مصرفي در نيمه نخست امسال نيز ۳ ميليارد و ۷۲۰ ميليون دلار است که سهم حدود ۱۷ درصدي را از واردات به خود اختصاص داده است. البته ساير کالاها نيز سهم ۵/ ۷ درصدي از کل واردات دارند.
۲۰ مبدا عمده واردات کدامند؟
۲۰ کشور عمده واردکننده به ايران سهم ارزشي ۹۰ درصدي را از کل واردات به ايران در اختيار دارند. چين سهم ارزشي نزديک به ۲۵درصدي را از کل واردات به خود اختصاص داده است. امارات با سهم ارزشي بيش از ۱۴ درصدي و کرهجنوبي با سهم ۵/ ۶ درصدي در ردههاي بعدي قرار گرفتهاند. هند سهمي بيش از ۶ درصد و آلمان سهمي بيش از ۵ درصد از کل ارزش واردات را در اختيار گرفته است. سهم ترکيه از کل ارزش واردات ۵ درصد، سهم سوئيس نزديک به ۵ درصد، سهم فرانسه بيش از ۳ درصد، سهم روسيه و سهم هلند نيز هر کدام نزديک به ۳درصد از کل ارزش واردات نيمه نخست امسال است. سنگاپور سهم ۵/ ۲ درصدي وايتاليا سهم بيش از ۲ درصدي از کل ارزش واردات دارد. سهم ارزشي انگليس از واردات ايران بيش از ۲ درصد، سهم عمان نزديک به ۵/ ۱ درصد، سهم ژاپن و برزيل، هر کدام بيش از يک درصد، سهم اتريش، بلژيک و اسپانيا هر کدام يک درصد و سهم سوئد هم نزديک به يک درصد از کل ارزش واردات است.
بازار