ايسنا/ در حال حاضر پنج ميليون دستگاه کولر گازي فرسوده در کشور وجود دارد که اين تجهيزات دو برابر کولرهاي پربازده برق مصرف ميکنند؛ در مرحله اول اجراي طرح تعويض کولر گازي فرسوده، قرار است تنها يک ميليون دستگاه کولر گازي فرسوده اسقاط و کولرهاي پربازده جايگزين آنها شود.
چندي پيش شوراي اقتصاد طرح پيشنهادي وزارت نيرو براي تعويض يک ميليون کولرگازي فرسوده در مناطق جنوبي را به تصويب رساند و اين در شرايطي است که اجراي اين طرح صرفهجويي دو ميليارد مترمکعبي در مصرف گاز، ممانعت از انتشار ۶ ميليون تن آلاينده در جو و کاهش ۱۶۰۰ مگاواتي پيک بار شبکه را بههمراه خواهد داشت که اين مهم معادل يک نيروگاه ۲۰۰۰ مگاواتي است.
احداث يک نيروگاه ۲۰۰۰ مگاواتي و شبکههاي ارتباطي آن هم نيازمند ۲۰ هزار ميليارد تومان سرمايهگذاري است و گفته شده با اجراي اين طرح، ساليانه از مصرف دو ميليارد مترمکعب گاز در نيروگاههاي کشور کاسته شده و بهدنبال آن از انتشار ۶ ميليون تن آلاينده به جو جلوگيري ميشود.
از سوي ديگر در حال حاضر ۶۵ درصد از بار پيک مناطق گرمسيري به کولرها و وسايل سرمايشي اختصاص دارد که دوره گرما در اين مناطق ۹ ماه از سال و بهطور متوسط در اين نواحي ۱۸ ساعت در شبانهروز از کولر استفاده ميشود. اجراي اين طرح آنطور که از سوي مسوولان اعلام شده، منافع اقتصادي قابل توجهي براي مشترکان خواهد داشت، بهطوريکه بر اساس ارزيابي صورت گرفته، اجراي اين طرح کاهش ۳۰ درصدي مبلغ قبوض برق مشترکان را بههمراه خواهد داشت و مشترک تنها ۳۵ درصد از قيمت يک کولر را در حدود ۲۴ ماه بهصورت اقساط پرداخت خواهد کرد.
اين طرح بر اساس قوانين بالادستي از جمله قانون اصلاح الگوي مصرف و قانون رقع موانع توليد و طي فرايند چند ساله به لحاظ اجرايي و اقتصادي بودن مورد بررسي کارشناسان قرار گرفته و نهايتا به تصويب شوراي اقتصاد رسيده است. به گفته مصطفي رجبيمشهدي - سخنگوي صنعت برق - با اجراي اين طرح شاهد راهاندازي خطوط توليد کولرهاي پربازده در کشور هستيم و اين طرح هيچگونه ارتباطي به توافقنامههاي بينالمللي از جمله توافقنامه پاريس ندارد و اميدواريم با اجراي اين برنامه مردم کشورمان در تابستانهاي گرم پيش رو از رفاه و آسايش کاملي در تامين برق برخوردار باشند.
همچنين اين طرح از مناطق گرمسيري شروع و طي سه سال با همکاري سازندگان داخلي ۶۰۰ اشتغال مستقيم و ۱۸۰۰ اشتغال غيرمستقيم ايجاد خواهد کرد و به گفته وزير نيرو، حدود ۲۱ هزار مگاوات مربوط به اوج بار در هر سال به دليل دستگاههاي سرمايشي است و هرچه راندمان اين دستگاهها بهتر شود، برق کمتري مصرف خواهد شد، در نتيجه کشور به احداث نيروگاه کمتري نياز دارد، همچنين با اجراي اين طرح، ميتوان زمينه صادرات گاز صرفهجويي شده را با نرخ صادراتي فراهم کرد.
به گفته رضا اردکانيان، بيشتر سوخت مصرفي نيروگاهها، گاز است؛ بنابراين با کاهش نياز کشور به احداث نيروگاه، صرفهجويي قابل ملاحظهاي در مصرف گاز صورت ميگيرد. علاوهبر اين براساس گزارشهاي وزارت نفت، ميزان مصرف گاز خانگي به ويژه در فصل سرما بسيار است که اين مصرف بر صادرات گاز و توليد برق در نيروگاهها تاثير منفي دارد، اگر ميزان مصرف گاز خانگي کنترل نشود، ممکن است نيروگاهها براي توليد برق با مشکل روبرو شده و نقصان برق و مواجه با خاموشي خسارت قابل توجهي را ايجاد کند.
مصوبه شوراي اقتصاد چه ميگويد؟
بر اساس مصوبه شوراي اقتصاد در جلسه سيام دي ماه ۹۸ وزارت نيرو درباره صدور مجوز طرح «جايگزيني يک ميليون کولرگازي فرسوده با کولرهاي گازي راندمان بالا» در شهرستانهايي که داراي تعرفه برق مناطق گرمسير يک هستند، در سقف مبلغ ۶۵۰ ميليون دلار شامل بازپرداخت اصل و فرع سرمايه گذاري طرح از محل عايدات صرفهجويي و زمانبندي اجرا را به استناد ماده (۱۲) قانون رفع موانع توليد رقابتپذير و ارتقاي نظام مالي کشور، بررسي و مشروط به رعايت موارد ذيل مورد تصويب قرار داد.
شرکتهاي سرمايهگذار مکلفاند براي کولرهاي گازي جديد مورد استفاده در اين طرح، تاييديه نسبت بازدهي انرژي (EER) نامي حداقل برابر با ۳.۵ و نسبت بازدهي انرژي (EER) عملي حداقل برابر با ۳.۱۵ را از آزمايشگاههاي مرجع مستقل مورد تاييد وزارت نيرو اخذ کنند. کولرهاي گازي جديد تحويلي از سوي شرکتهاي سرمايهگذار در اين طرح شامل کندانسور، اواپراتور، فنهاي تجهيز و بدنه ميبايست حداقل ۵۱ درصد ساخت داخل بوده و تاييديه وزارت صنعت، معدن و تجارت را اخذ کنند.
همچنين کل تجهيزات کولر گازي بايد گارانتي دو سال و کمپرسور آن، گارانتي پنج سال داشته باشد. همچنين شرکتهاي سرمايهگذار متعهد ميشوند ۱۰ سال خدمات پس از فروش در استانهاي مورد نظر را ارائه کنند. اين طرح مختص مشترکين مصارف خانگي و عمومي برق در شهرستانهايي است که داراي تعرفه برق مناطق گرمسير يک هستند.
اين طرح شامل جايگزيني يک به يک کولرهاي گازي پنجرهاي فرسوده با کولرهاي گازي جديد با ظرفيت برودت ۱۸۰۰۰ BTU است. شرکت توانير موظف است در چارچوب قانون برگزاري مناقصات، از طريق دو مناقصه مجزا در مقياس ۵۰۰ هزار دستگاه کولر براي هر مناقصه، شرکت سرمايهگذار مجري طرح را انتخاب کند.
شرکتکنندگان در مناقصه پس از ارائه تاييديه بند ۱، ۲ و ۳ اين مصوبه ميتوانند در مناقصه شرکت کنند. برندگان مناقصه شرکتهاي حقوقي هستند که کمترين قيمت سرمايه گذاري به ازاي جايگزيني هر کولر گازي را پيشنهاد دهند. قيمت سرمايه گذاري هر کولر به صورت اقساطي حداکثر تا سقف ۶۵۰ دلار است که از اين مبلغ ۶۴۰ دلار بابت سرمايه گذاري و هزينههاي مربوط به گارانتي تجهيزات (موضوع بند ۳ اين مصوبه) بوده و مبلغ ثابت ۱۰ دلار نيز بابت هزينههاي اندازهگيري و صحهگذاري طرح و بيمه حوادث پروژه هزينه خواهد شد.
اما هزينههاي مربوط به نظارت، کنترل و پايش اين طرح از محل بند ۹ اين مصوبه تامين ميشود؛ هر شرکت سرمايه گذار موظف است به تدريج و به نسبت پيشرفت پروژه، مبلغ مذکور را تا سقف پنج ميليون دلار بابت هزينههاي اندازهگيري و صحهگذاري طرح و بيمه حوادث به حساب شرکت توانير واريز کند. دوره بازپرداخت تعهدات دولت به شرکتهاي سرمايهگذار موضوع اين مصوبه برابر با ۱۸ ماه و حداکثر تا پايان سال ۱۴۰۱ از محل صرفهجويي مربوط به ماده (۱۲) قانون رفع موانع توليد رقابتپذير و ارتقاي نظام مالي کشور است.
شرکت توانير موظف است ميزان ۳۰ درصد از هزينه بازپرداخت سرمايه گذاري طرح را تامين کند. در زمان عقد قرارداد با شرکت سرمايه گذار، پنج درصد از سهم شرکت توانير (به غير از هزينههاي نظارت و پايش) توسط اين شرکت به صورت پيشپرداخت به حساب شرکتهاي سرمايهگذار به صورت ريالي واريز ميشود. الباقي سهم توانير به ميزان ۲۵ درصد در فواصل زماني سه ماهه مطابق سند اندازهگيري و صحهگذاري طرح پرداخت خواهد شد.
همچنين ۳۵ درصد از هزينه سرمايه گذاري طرح نيز توسط مشترکين داوطلب طرح با نرخ تسعير ارز در زمان عقد قرارداد مشترکين با شرکت توانير در اقساط ريالي مساوي ۲۴ ماهه (درج در قبوض برق مصرفي ماهانه آنها) پرداخت خواهد شد. ۳۵ درصد هزينه سرمايه گذاري نيز مطابق سازوکار اندازهگيري و صحهگذاري موضوع بندهاي ۱۸، ۱۹ و ۲۰ اين مصوبه توسط دولت و از طريق قوانين بودجه سنواتي و در فواصل زماني سه ماهه به حساب شرکت سرمايهگذار عامل صرفهجويي مطابق مصارف تبصره ۱۴ قانون بودجه سنواتي کل کشور پرداخت خواهد شد.
در صورت بازپرداخت سهم مشترکين داوطلب حداکثر طي ۴۸ ماه، شرکت توانير مجاز است هزينه شرکت سرمايهگذار را طي دو سال اول به صورت کامل پرداخت کرده و سهم مشترکين داوطلب را به صورت ماهانه طي ۴۸ ماه از طريق درج در قبوض برق مصرفي آنها دريافت کند. در صورت افزايش نرخ تسعير ارز در زمان بازپرداخت اقساط ماهيانه، شرکت توانير موظف است مابهالتفاوت پرداختي مشترکين و قيمت نهايي هر دستگاه کولر را پرداخت کند. در زمان تنظيم قرارداد فيمابين شرکت توانير و مشترکين خانگي و اداري، پرداخت ماهانه اقساط توسط مشترکين از طريق قبوض برق مصرفي الزامي است.
در اجراي اين طرح، ميزان صرفهجويي گاز طبيعي معادل ۲.۰۲۶ ميليون مترمکعب در سال خواهد بود. محاسبات براي ميزان صرفهجويي براساس قيمت سوخت گاز طبيعي ۱۷ سنت دلار به ازاي هر مترمکعب گاز طبيعي است. حداکثر کمک قابل پرداخت از سوي دولت به ازاي هر کولر گازي در شش قسط ۳۸ دلاري در اقساط سه ماهه متوالي بعد از نصب خواهد بود.
وزارت نيرو (شرکت توانير) موظف است در جهت توليد و اشتغال نيروي متخصص، طرح آموزش نصب کولرهاي گازي موضوع اين مصوبه را اجرا کند. شرکت توانير موظف است نسبت به تدوين دستورالعملهاي نصب استاندارد تجهيزات و نظارت ميداني اين طرح از طريق شرکتهاي صاحب صلاحيت به عنوان مديريت طرح (MC) اقدام کند. سه درصد از کولرهاي گازي جديد در اين طرح قبل از نصب ميبايست مطابق بند (۱) اين مصوبه و به صورت تصادفي در آزمايشگاههاي مرجع مستقل مورد تاييد وزارت نيرو مورد تست قرار گيرند.
يک درصد از کولرهاي گازي جديد نصب شده بايد براساس دستورالعمل بازرسي ميداني موضوع بند (۱۷)، توسط اشخاص حقيقي و حقوقي صاحب صلاحيت، مورد بازرسي قرار گرفته و گزارشهاي مورد تاييد را به شرکتهاي توزيع نيروي برق در هر استان ارسال کنند. در صورت تاييد الزامات بندهاي ۱۸ و ۱۹ اين مصوبه توسط اشخاص حقيقي و حقوقي ناظر طرح، اعلام گزارشهاي مذکور توسط شرکت توانير و تاييد وزارت نيرو، تعهدات موضوع اين مصوبه با تخصيص سازمان برنامه و بودجه کشور تا سقف ۲۲۷.۵ ميليون دلار در فواصل زماني سه ماهه از طريق شرکت توانير در وجه شرکت سرمايهگذار عامل صرفهجويي طرف قرارداد واريز خواهد شد.
شرکت توانير موظف است يک نسخه از قراردادهاي منعقده در اجراي اين مصوبه را به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کند. انتقال بازپرداخت هر سال به سال بعد به دلايل عملياتي حداکثر تا سال ۱۴۰۵ و پس از تاييد سازمان برنامه و بودجه کشور بلامانع است. بازپرداخت سرمايه گذاري در اين طرح که به منظور اصلاح الگوي مصرف حامل انرژي به شرکتهاي سرمايهگذار، از محل صرفهجويي در مصرف برق و يا سوخت گاز طبيعي يا درآمد حاصل از اجراي طرح پرداخت ميگردد؛ به عنوان پرداخت بلاعوض دولت بابت جبران سرمايه گذاري و يا يارانه صرفهجويي حاملهاي انرژي محسوب گرديده و لذا از شمول قانون ماليات بر ارزش افزوده خارج و ماخذ محاسبه ماليات و عوارض ماده ۱۴ قانون ماليات بر ارزش افزوده نخواهد بود.
در اجراي اين مصوبه رعايت شرايط و ملاحظات زيست محيطي الزامي است. در اجراي اين مصوبه رعايت قانون حداکثر استفاده از توان توليدي و خدماتي کشور و حمايت از کالاي ايراني (مصوب ۱۳۹۸.۲.۱۵ مجلس شوراي اسلامي) الزامي است. شرکت توانير موظف است گزارش عملکرد و پيشرفت پروژهها را در مقاطع زماني سه ماهه به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کند. وزارت نيرو مکلف است براي حصول اطمينان از اسقاط کولرهاي گازي فرسوده موضوع اين مصوبه، تمهيدات لازم را اتخاذ کند.
زمانبندي انجام سرمايه گذاري و بازپرداخت صرفهجويي طرح مذکور براساس جدول خواهد بود.
بازار