"نفقه فرزند" چگونه محاسبه می‌شود؟

باشگاه خبرنگاران/ اگر پدري با داشتن امکانات مالي از پرداخت نفقه فرزندانش خودداري کند، اين مساله بار کيفري دارد و فرزندان يا فردي که مسووليت سرپرستي و نگهداري فرزندان را به عهده دارد، مي‌تواند عليه او در اين رابطه به دادگاه شکايت کند. براساس ماده 1999 قانون مدني پرداخت و تامين نفقه اولاد به عهده پدر است و در صورتي که پدر فوت کرده باشد يا قادر به پرداخت نفقه فرزندان نباشد، پرداخت نفقه به عهده پدربزرگ خواهد بود و در صورتي که جد پدري هم زنده نباشد يا نتواند نفقه بپردازد، تامين هزينه‌ها به عهده مادر خواهد بود و در صورتي که مادر هم نباشد يا خودش مشکلات معيشتي داشته باشد، به عهده اجداد پدري و اجداد مادر يعني مادربزرگ پدري يا مادربزرگ مادري خواهد بود. بنابراين نفقه فرزندان به ترتيب ابتدا به عهده پدر، دوم پدربزرگ پدري، سوم مادر، چهارم مادر‌بزرگ پدري و هم مادربزرگ مادري و پدربزرگ مادري خواهد بود. ملاحظه مي‌شود که قانون بسادگي بي‌خيال نفقه فرزندان نشده و براي دريافت آن شيوه‌هاي مختلفي را پيش‌بيني کرده است. در قانون پيش‌بيني شده است که اگر پدري با داشتن امکانات مالي از پرداخت نفقه فرزندانش خودداري کند، اين مساله بار کيفري دارد و فرزندان يا فردي که مسووليت سرپرستي و نگهداري فرزندان را به عهده دارد، مي‌تواند عليه او در اين رابطه به دادگاه شکايت کندو در ادامه هم اگر پدر داراي اموال باشد، اما از پرداخت نفقه به فرزندان خود امتناع کند، آنها مي‌توانند با ارائه دادخواست به دادگاه و دريافت راي قطعي به ميزان نفقه تعيين شده اموال و دارايي پدر را به نفع خود توقيف کنند. * فرزند تا چه زمانى مستحق دريافت نفقه است؟ در شرع و قانون سن معينى براى نفقه فرزندان در نظر گرفته نشده و عرفاً مادام که اولاد داراى شغل و درآمد مشخص نباشند پدر نسبت به پرداخت نفقه مسئوليت دارد. ‎ بايد توجه داشت که در مورد کارمندان دولت شاهد آن هستيم تا زمانى که دختر، همسر انتخاب نکرده و يا پسر مشغول تحصيل باشد به کارمند حق اولاد پرداخت مى‌شود. يکي از وظايف والدين اين است که از فرزندان خود نگهداري کنند و قانونگذار حضانت و نگهداري از فرزند را هم حق و هم تکليف والدين دانسته است. طبيعي است نگهداري از فرزندان مستلزم خرج کردن و هزينه کردن آنهاست اگر پدر و مادرى از يکديگر جدا شده باشند و حضانت فرزندان به مادر واگذار شده باشد و پدر در صورت‌جلسه طلاق، منزل مسکونى‌اش را به مادر و فرزندان انتقال دهد آيا باز هم پدر مکلف به پرداخت نفقه است ؟ اولاً نفقه تنها شامل مسکن نمى‌شود و امورى چون غذا، اساس منزل، هزينه درمان، لباس و ... نيز نفقه محسوب مى‌شود. ثانياً پرداخت نفقه تکليف قانونى پدر است و مادر ولايتى بر فرزندان ندارد و موضوع حضانت و سرپرستى موضوعى جدا از ولايت است. * کارشناسي نفقه فرزند چگونه است؟ کارشناسي که مسوول رسيدگي به پرونده نفقه فرزند است، معمولا مبلغ نفقه را با توجه به وضعيت اجتماعي و نيازهاي فرزند مشخص مي کند. کارشناس مکلف است با بررسي وضع زندگي خانوادگي فرزندو نيز بررسي مدارکي که از سوي مادر يا قيم او ارائه مي شود، ميزان هزينه نگهداري فرزندرا محاسبه کند. برخي تصور مي‌کنند اگر زني شاغل باشد، ديگر امکاني براي درخواست نفقه فرزندش ندارد؛ اما اين مساله چنين نيست و زنان شاغل هم مي‌توانند بابت نفقه فرزند خود طرح دعوي کنند. از طرف ديگر، موقعيت زندگي مادر در تعيين ميزان نفقه تاثير زيادي دارد و طبيعتا وضعيت زندگي مادر به زندگي فرزند او نيز سرايت مي‌کند. اگر مادري در دوران نوجواني خود از وضعيت مرفهي برخوردار باشد يا در زمان طرح شکايت ساکن منطقه‌اي گرانقيمت باشد، اين مساله نيز در تعيين نفقه فرزند او موثر است. حتي ميزان نفقه فرزند از يک جامعه روستايي به يک شهر و در نقاط مختلف شهر نيز تفاوت دارد. * محدوديت شکايت براي نفقه فرزند پسران تا 18 سالگي و تا زماني که در خانه پدر خود تحصيل مي‌کنند، حتي در صورت جدا نشدن پدر و مادر از هم مي‌توانند دادخواست نفقه فرزند ارائه کنند؛ اما پس از 18 سالگي و با اتمام تحصيل ديگر پدر وظيفه اي براي پرداخت نفقه او نخواهد داشت. نکته جالب توجه در قانون اين است که دختران تا زمان ازدواج مي‌توانند تقاضاي نفقه گذشته داشته باشند، ولي اگر دختري ازدواج کند و پس از آن طلاق بگيرد دادگاه ديگر به شکايت او براي نفقه گذشته راي مثبتي نمي‌دهد.