دو اهرم فشار بر بورس

دنياي اقتصاد/معاملات روز گذشته بازار سرمايه در حالي با افت ۳۵/ ۱ درصدي شاخص کل بورس به اتمام رسيد که در اين روز سقوط قيمت دلار به کف کانال ۲۵ هزار توماني در صرافي‌هاي دولتي در کنار پس لرزه‌هاي شيوه‌نامه قيمت‌گذاري محصولات فولادي، بيشتر نمادهاي شاخص‌ساز بازار سرمايه را به افزايش عرضه سوق داد و به کاهش قيمت در آنها منتهي شد. همين امر سبب شد تا در پايان معاملات روز گذشته شاهد انتقال ۳۳۰ ميليارد توماني سهام از اشخاص حقيقي به حقوقي‌ها باشيم. ضمن اينکه به دنبال پذيرش ضمني شکست از سوي ترامپ، دلار نيز به کف کانال ۲۵ هزار تومان نزول کرد تا سهام دلاري بازار با فشار فروش مواجه شوند.
 
با اين حال بهبود قيمت فلزات در بازارهاي جهاني با توجه به افزايش اميد به ترميم اقتصاد جهاني مي‌تواند در مقام محرک آتي بازار سهام ايفاي نقش کند. در مقابل شرکت‌هاي با فروش‌ريالي و البته صنايعي که بيشترين ضربه را از تحريم‌ها پذيرا هستند همچون بانک و خودرو روز مثبتي را پشت سر گذاشتند. بازار سهام همچنان در حال واکنش نشان دادن به تحولات بيروني است. روز گذشته شاخص کل بورس تهران تحت تاثير ابهام در عواملي همچون نحوه قيمت‌گذاري جديد محصولات فولادي، افت قيمت ارز و کالاهاي اساسي مانند سنگ آهن در بازارهاي جهاني، به ميزان ۳۵/ ۱درصد افت کرد. آن‌طور که به نظر مي‌آيد در اين روز واکنش قيمت‌ها به تداوم ريسک پاشي به بازار سرمايه که از سوي شبکه ذي نفعان متعدد در اقتصاد کشور به بازار سهام شکل مي‌گيرد، سبب شد بسياري از نمادهاي کالا محور بازار مورد معامله در اين بازار تاثير منفي بر سمت و سوي ساير قيمت‌ها داشته باشند. در حالي که در طول سال‌هاي اخير به خصوص در ماه‌هاي گذشته بازار مورد بحث بارها از جانب تصميماتي که در بيرون اين بازار گرفته مي‌شود به لرزه درآمده، مشخص نيست که قيمت‌گذاري دستوري تا چه زماني قرار است موجب هراس سرمايه‌گذاران شود و بر تزلزل ديدگاه‌هاي آنها نسبت به مسير پيش روي بازار سرمايه بيفزايد.  جواب اين سوال هر چه باشد، مسلما حاکي از وزن بالاي اين نکته در تحليل وضعيت بازار است که در پي بي‌ثباتي شرايط اقتصادي به خصوص در بسياري از کالاهاي مصرفي، در حال حاضر سياست‌گذاران را به اين امر سوق داده که با اتخاذ تصميمات کارشناسي نشده و بعضا جانبدارانه به نفع يک صنعت خاص، وضعيت را به سمتي سوق دهند که حتي حرفه‌اي‌هاي بازار نيز ديد روشني از آينده تحولات نداشته باشند. به دنبال اين رويداد طبيعي است که فعالان با سابقه بازار نيز مانند تازه واردها خواه ناخواه به سمت رويکرد کوتاه مدتي در بازار سهام سوق پيدا کنند.

لزوم تعميق نگاه سياست‌گذار
تمامي اينها در حالي اتفاق مي‌افتد که بازار سرمايه بيش از آنکه محلي براي سفته بازي و رويکرد کوتاه‌مدت نسبت به تحولات قيمت‌ها باشد، بازاري است نيازمند نگاه بلندمدت که تنها در سايه ثبات مي‌تواند گامي در جهت رشد و شکوفايي اقتصاد ملي بردارد. بديهي است در چنين شرايطي اگر بي‌ثباتي در فضاي کلان اقتصادي به خصوص از جانب عوامل داخلي موثر بر جهت‌گيري قيمت‌ها تقويت شود، اين بي‌ثباتي به بازار سرمايه نيز انتقال پيدا خواهد کرد و در نهايت به افزايش تعداد نوسان‌ها و دوري گزيني سرمايه‌گذاران خرد از بازارهاي مالي منجر خواهد شد. تعريف ارائه شده در حال حاضر وضعيتي است که شاهد آن هستيم. همان‌طور که در گزارش‌هاي پيشين نيز به کرات مطرح شد افزايش ريسک قانو‌ن‌گذاري در پي تغيير پي‌در‌پي قوانين حاکم بر بازار سهام در کنار ارائه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌هاي موثر بر بازار‌هاي ديگر سبب شده در طول ماه‌هاي اخير رکود رخ‌داده در بازار سهام که در پي روند صعودي دوسال و نيمه شکل گرفت تعميق شود و اعتماد نوپاي ايجاد شده نسبت به بازار سهام در مدتي کوتاه کاهش يابد. بر اين اساس به نظر مي‌رسد در هفته جاري آنچه که توانسته صعود کم جان بازار سرمايه را در ۷ روز معاملاتي منتهي به روز شنبه با ضعف مواجه کند همين شيوه‌نامه جديد قيمت‌گذاري محصولات فولادي است که صداي ذي‌نفعان فعال در توليد اين کالاها را در آورده و منجر به شکل‌گيري شکاف ميان بخش‌هاي فعال در صنعت مربوطه شده است. در اين شرايط مقرر شده مقامات اقتصادي و صنعتي بلندپايه کشور گردهم آيند و درصدد کاهش اختلافات شکل گرفته در اين خصوص برآيند. بديهي است که پس لرزه‌هاي اين اختلافات نيز بازار سرمايه را متزلزل کند و ممکن است شاهد آن باشيم که بسياري از شرکت‌هاي فعال در اين زمينه در روزهاي اخير با ضعف قابل توجه تقاضا مواجه شوند.

---

بازار

---

وزن عقبگرد دلار بر بازار سهام
در اين ميان بايد توجه داشت که افت قيمت‌ها در روز معاملاتي اخير تنها تحت تاثير عامل ياد شده نبوده است. در بازار داخلي ارز، قيمت دلار همچنان در حال کاهش است. اين کاهش اگرچه در روزهاي گذشته به شکلي متعادل پيگيري شده و فراز و فرودهايي نيز داشته است؛ با اين حال سمت و سوي کلي آن، آن طور که انتظار مي‌رفت به افت قيمت دلار آمريکا در بازار داخلي پول‌هاي خارجي منتهي شده و قيمت اين ارز قدرتمند در صرافي‌هاي دولتي را تا لحظه نگارش اين گزارش (ساعت ۱۶ روز سه شنبه) به ۲۵ هزار و ۱۵۰ تومان کاهش داده است. تحولات ياد شده در شرايطي روي داده که طي روزهاي گذشته قيمت اين ارز در صرافي‌هاي دولتي به زحمت زير ۲۶هزار تومان مي‌آمد. به نظر مي‌رسد که حالا و با پذيرش ضمني انتخابات رياست جمهوري آمريکا از سوي رئيس‌جمهور مستقر يعني دونالد ترامپ، بازار داخلي، رياست‌جمهوري جو بايدن را بيش از پيش قطعي دانسته و با افزايش عرضه در بازار نيمه تعطيل ارز که در حال حاضر تقاضاي چنداني نيز براي خريد بيشتر دلار ندارد، فرصت را براي استقبال از کاهش ريسک‌هاي سياسي مغتنم شمرده است.

همين امر سبب شد در روز گذشته نمادهايي که در صنعت شيميايي به خصوص پتروشيمي يا سنگ آهني‌هايي که انتظار مي‌رفت از شيوه نامه جديد قيمت‌گذاري محصولات فولادي بيشتر منتفع شوند، نيز با افت قيمت، معاملات خود را به اتمام رسانند. آن‌طور که به نظر مي‌آيد بازار سرمايه پس از به اتمام رساندن يک روند صعودي دو سال و نيمه که بيش‌تر موتور محرک آن را رشد قيمت دلار يا به عبارتي کاهش ارزش پول ملي تغذيه کرده بود، همچنان به اين عامل به‌عنوان مهم‌ترين متغير پيش‌رو مي‌نگرد و در نظر دارد تمامي قيمت‌ها به خصوص در آن شرکت‌هايي که محصولاتشان را به دلار مي‌فروشند يا با اين ارز قيمت‌گذاري مي‌کنند را با فراز و فرود قيمت دلار تعديل کند.

مسلما تحليل چرايي اين مساله در حال حاضر نه در مجال بحث فعلي مي‌گنجد و نه در مطلبي به کوتاهي يک گزارش قابل تحليل است، با اين حال بي راه نخواهد بود که اگر فرض را بر اين بگذاريم که در روزهاي پيش رو فراز و فرود احتمالي قيمت دلار مي‌تواند همچنان تاثير قابل توجه بر قيمت سهام داشته باشد. نگاهي به واگرايي شکل گرفته ميانه شاخص کل بورس تهران و شاخص کل هم وزن که ميانگين تغييرات قيمت نمادهاي بورسي را بدون در نظر گرفتن وزن آنها در بازار محاسبه مي‌کند به خوبي مويد اين نکته است که نماد‌هاي کوچکتر که عملا تاثير کمتري از تغييرات لحظه‌اي قيمت ارز و بازارهاي جهاني مي‌پذيرند، در روز گذشته واکنش کمتري نسبت به تحولات بازارهاي موازي نشان داده‌اند.

در آينه آمار
بر اين اساس در حالي که روز گذشته افت ۱۸هزار و ۵۹۷ واحدي شاخص اصلي بازار سهام که به رسيدن اين نماگر به محدوده يک ميليون و ۳۵۶ هزار و ۹۴۴ واحد منجر شد در حالي روي داد که افزايش ۲۹۶۳ واحدي شاخص کل هم وزن سبب شد تا اين سنجه بورس تهران به سطح ۳۹۰ هزار و ۵۷۰ واحد برسد. عامل ياد شده به خوبي نشان مي‌دهد که برخلاف ماه‌هاي گذشته نه تنها نماد‌هاي کوچک بازار سرمايه که در طول چهار ماه ريزش بازار افت قابل توجهي را شاهد بودند، هم اکنون وضعيت بهتري دارند، بلکه ديگر خبري از راکد شدن صف‌هاي فروش و بي‌تقاضا ماندن سهام در اين نمادها نيست.

عواملي از اين دست سبب شد تا روز گذشته بورس تهران از ميان ۳۵۸ نماد معامله شده شاهد منفي شدن قيمت پاياني ۱۴۲ نماد باشد. اين در حالي است که در همين دوره زماني ۱۹۴ نماد قيمت پاياني مثبت به ثبت رساندند. در اين روز ۹۷ نماد بورسي به ارزش ۸۳۷ ميليارد تومان صف خريد داشتند و در مقابل ۸۶ نمادي که شاهد شکل‌گيري صف فروش بودند ۱۲۶۱ ميليارد تومان سهام در اين صف عرضه کردند. در اين روز ارزش معاملات خرد در بازار يادشده ۱۸ هزار ميليارد تومان بود. اين رقم در حالي به ثبت رسيده که ارزش معاملات با درنظرگرفتن داد و ستد‌هاي بلوکي به ۱۹ هزار و ۸۳۶ ميليارد تومان رسيد. همچنين در اين روز فرابورس نيز برخلاف جريان تغييرات موجود در شاخص بورس قدم برداشت و با افزايش ۲۸ واحدي سطح نماگر خود، محدوده ۱۶ هزار و ۶۹۸ واحدي را به دست آورد. در اين بازار ۹۱ نماد صفحه خريد ۸۳۷ ميليارد توماني داشتند و ۷۹ نماد نيز به نظاره صف فروش‌هاي ۱۲۳۴ ميليارد توماني نشستند. ارزش معاملات خرد در اين بازار با احتساب نمادهاي فعال در تابلوهاي اصلي و پايه به ۴۳۲۷ ميليارد تومان رسيد. گفتني است، در اين روز تغيير مالکيت بورس تهران از اشخاص حقيقي به حقوقي ۳۳۰ ميليارد تومان بود و در فرابورس نيز اين رقم در همسويي با بورس به حدود ۲/ ۸۷ ميليارد تومان رسيد.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar