کوچ غول‌های فولادسازی به سواحل مکران

شرق/بر اساس اسناد بالادستي کشور، فازهاي توسعه‌اي صنايع فولاد نه در دل کوير، بلکه بايد در سواحل درياي جنوب مستقر شوند. هدفي که با امضاي تفاهم‌نامه بين منطقه آزاد چابهار و سه غول فولادساز شامل گل‌گهر، چادرملو و فولاد مبارکه به همراه ايميدرو محقق خواهد شد. به گفته عبدالرحيم کردي بر اساس سند بالادستي صنعت فولاد کشور، بايد 50 ميليون تن ظرفيت فولادي جديد در کشور ايجاد شود که 10 ميليون تن آن در سواحل مکران مستقر خواهد شد. او مي‌گويد: براي اجراي يک مجتمع عظيم فولادي در منطقه آزاد چابهار، هفت‌و‌نيم ميليارد دلار سرمايه‌گذاري انجام خواهد شد و انواع محصولات فولادي در اين مجتمع توليد و به خارج صادر مي‌شود و به اين ترتيب از خام‌فروشي فولاد نيز جلوگيري خواهد شد. او تأکيد مي‌کند: دسترسي به آب‌هاي آزاد براي يک مجتمع عظيم فولادي از اهميت ويژه‌اي براي صادرات محصول و ورود ماده اوليه برخوردار بوده و قرار است يک اسکله ويژه براي اين مجتمع عظيم فولادي ساخته شود که مطالعات محيط‌زيستي آن در دست انجام است. کردي درباره نگراني‌ها در زمينه مسائل اجتماعي و زيست‌محيطي منطقه هم مي‌گويد که مجريان اين پروژه فولادي موظف‌اند پيوست‌هاي اجتماعي و زيست‌محيطي طرح را به‌طور کامل مطالعه کرده و در اختيار منطقه آزاد قرار دهند. بر اساس گفته‌هاي او، اجراي اين پروژه براي 10 هزار نفر شغل مستقيم و براي 50 هزار نفر شغل غيرمستقيم ايجاد خواهد کرد.
بر اساس سند جامع فولاد کشور صنايع آب‌بر بايد کنار دريا مستقر شوند همچنين اسناد ششم توسعه و برنامه راهبردي توسعه سواحل مکران ابلاغي رهبر معظم انقلاب، سواحل مکران و قلب آن چابهار را موظف کرده است که تا 10 سال آينده هاب صنايع مادر شود. حالا منطقه آزاد چابهار با امضاي تفاهم‌نامه مشترکي با ايميدرو و سه غول فولادساز کشور يعني گل‌گهر، فولاد مبارکه و چادرملو، يک گام به سوي تبديل‌شدن به هاب صنايع مادر نزديک شده و زمينه کوچ صنايع آب‌بر به سواحل درياها را فراهم کرده است. بر اساس امضاي اين تفاهم‌نامه مجتمع عظيم فولادي به ظرفيت 10 ميليون تن در سواحل مکران ايجاد خواهد شد. البته پيش از اجراي اين پروژه عظيم هم سواحل مکران پذيراي صنعت فولاد بود. سازمان توسعه و نوسازي صنايع معدني ايران با ايجاد شرکت فولاد مکران به آن مأموريت داد تا فولادسازي با ظرفيت تا چهار ميليون تن آهن اسفنجي در چابهار ايجاد کند. ساخت فاز اول اين مجتمع با ظرفيت 6/1 ميليون تن و با سرمايه‌گذاري 112 ميليون يورو از منابع صندوق توسعه ملي در دستور کار قرار گرفت و تا سال 1400 به ‌بهره‌برداري مي‌رسد، فاز دوم آن نيز پس از توليد تجاري فاز اول کامل خواهد شد. اکنون منطقه آزاد چابهار با ايجاد مجتمع عظيم فولادي گامي ديگر در صنعت فولاد کشور برخواهد داشت اما چرا سواحل مکران براي اجراي اين پروژه بزرگ فولادي انتخاب شد؟

‌گامي در راستاي تحقق سند بالادستي فولاد
عبدالرحيم کردي مديرعامل منطقه آزاد چابهار در اين رابطه مي‌گويد: بر اساس مطالعات طرح جامع فولاد کشور، بارگذاري 50 ميليون تن فولاد در افق اين طرح پيش‌بيني شده است. بر اساس همين سند هم 10 ميليون تن از اين بارگذاري، بايد در سواحل مکران باشد.
او اضافه مي‌کند: اساسا سياست استقرار صنايع آب‌بر اين است که اين صنايع به سمت دريا بروند. به همين خاطر بر اساس طرح جامع فولاد تصميم گرفته شده است که سواحل مکران براي اجراي يک طرح بزرگ فولادي انتخاب شود. به گفته کردي مجتمع فولاد 10ميليون‌تني، 10 هزار شغل مستقيم و 50 هزار شغل غيرمستقيم در منطقه ايجاد خواهد کرد.
نگراني‌‍‌هايي درباره طرح توسعه سواحل مکران براي مردم بومي منطقه ايجاد شده بود اما مديرعامل منطقه آزاد چابهار در اين رابطه بيان مي‌کند: در تفاهم‌نامه ايجاد اين مجتمع فولادي، قيد شده است که حتما مجريان طرح ملزم هستند مطالعات اجتماعي و فرهنگي طرح را انجام دهند. 
او تأکيد مي‌کند: پيوست‌هاي طرح بايد کامل باشد و در قالب سند مسئوليت اجتماعي در اختيار ما قرار گيرد.
کردي درباره ميزان درگيري جامعه محلي با پروژه عظيم فولادي هم عنوان مي‌کند: مطالعات پيوست طرح بايد بر اساس تفاهم‌نامه آغاز شود تا مشخص شود که جامعه محلي چقدر در اين پروژه درگير خواهد شد. در حال حاضر جانمايي اوليه طرح انجام شده و مکان استقرار را مشخص کرده‌ايم. 
او پيش‌بيني مي‌کند که بخش زيادي از جامعه محلي درگير فعاليت در اين پروژه بزرگ فولادي شوند.

---

بازار

---

‌تربيت نيروي انساني در دانشگاه علمي و کاربردي
مديرعامل منطقه آزاد چابهار از توافق با مجريان مجتمع فولادي براي واگذاري دانشگاه علمي و کاربردي منطقه آزاد به آنها خبر مي‌دهد.
او مي‌گويد: بر اساس توافقي که با دوستان کرديم، از همين ابتدا بايد برنامه تربيت نيروي انساني مورد نياز چه در دوران ساخت و چه بهره‌برداري از پروژه را به منطقه آزاد ارائه دهند. بر اساس همان برنامه، دانشگاه علمي و کاربردي که متعلق به منطقه آزاد بود، به مجريان اين پروژه فولادي واگذار شد. کردي اضافه مي‌کند: از آنجا که دستگاه‌هاي دولتي ديگر نمي‌توانند مرکز علمي و کاربردي داشته باشند و بايد اين مراکز به بخش خصوصي واگذار شود، ما هم دانشگاه علمي و کاربردي خود را به مجريان مجتمع فولاد واگذار کرديم. مجريان اين مجموعه مکلف‌اند در اين مرکز نيروي انساني مورد نياز خود را در همه سطوح مهارتي آموزش بدهند. اين نيروها از جامعه محلي انتخاب شده و براي زماني که مي‌خواهند کار را شروع کنند، آموزش خواهند ديد.
‌استفاده از تجربيات قبلي
کردي عنوان مي‌کند: همه تجربيات مربوط به عسلويه، پتروشيمي‌ها و فولادهاي قبلي را کنار هم گذاشتيم و تصميم گرفتيم با حداقل آثار اجتماعي در منطقه مکران پروژه‌اي را اجرا کنيم که بيشترين آثار توسعه‌اي را براي جامعه محلي داشته باشد.
به گفته او قرار است سنگ آهن به اين مجتمع فولادي وارد شود و محصول نهايي شامل ورق و مقاطع فلزي با هدف جلوگيري از خام‌فروشي، ايجاد زنجيره کامل فولاد و صادرات از مجتمع عظيم طراحي‌شده در کنار آب‌هاي مکران به خارج صادر شود.
‌ايجاد اسکله تخصصي
بر اساس تفاهم‌نامه مشترک بين منطقه آزاد چابهار و فولادسازان کشور، شرکت گل‌گهر به‌عنوان رهبر کنسرسيوم براي پيشبرد اهداف طرح تعيين شده است تا بعد از تعيين و تملک زمين، تأسيس شرکت در منطقه آزاد چابهار را پيگيري کند. همچنين قرار است پنج هزار هکتار زمين براي ايجاد اين مجتمع فولادي در نظر گرفته شود. يک اسکله مجزا براي پهلوگيري کشتي‌هاي غول‌پيکر 400هزارتني حامل مواد اوليه و مواد صادراتي براي اين مجتمع ساخته مي‌شود. اين اسکله 25 متر عمق آبخور دارد که از عمق آب عميق‌ترين بندر ايران که بندر شهيد بهشتي چابهار با 16 متر است، بيشتر خواهد بود و ظرفيت تخليه و بارگيري آن هم 25 ميليون تن مواد فولادي در سال است.
مديرعامل منطقه آزاد چابهار درباره مزاياي انتخاب سواحل مکران براي ايجاد يک مجتمع فولادي عظيم مي‌گويد: اولين و مهم‌ترين مسئله نزديکي اين مجموعه به آب است. مسئله ديگر اين است که به بندر و اسکله امن دسترسي دارد. اين مجموعه اسکله تخصصي براي صادرات محصول و واردات ماده اوليه نياز دارد که در اختيارش قرار خواهد گرفت.
او درباره نحوه تأمين ماده اوليه مورد نياز مجتمع عظيم فولادي بيان مي‌کند: مواد اوليه عموما مي‌تواند تا زماني که راه‌آهن راه مي‌افتد، هم‌زمان که از معادن داخل کشور تأمين مي‌شود، از معادن خارجي و از مسير واردات هم تأمين شود. بنابراين کنار آب بودن براي چنين مجتمعي خيلي مهم است.  کردي يادآور مي‌شود: اين مجموعه در داخل محدوده منطقه آزاد قرار گرفته است تا از مزيت‌هاي صادراتي و توليدي داخل منطقه هم بتواند استفاده کند.
‌اثر پروژه چابهار در تراز تجاري ايران
به گفته مديرعامل منطقه آزاد چابهار، ايران طبق برنامه‌ريزي انجام‌شده بايد جزء 10 صادرکننده فولاد دنيا باشد. از آنجا که طبق برنامه تمام محصولات توليدشده در مجتمع فولاد چابهار به خارج صادر خواهد شد، بنابراين توليدات اين مجموعه اثر بسيار مهمي در تراز تجاري کشور خواهد داشت. او اضافه مي‌کند: مجتمع يادشده زنجيره کامل توليد فولاد را داراست بنابراين از خام‌فروشي جلوگيري مي‌شود و راه‌اندازي اين مجتمع، در اين زمينه مي‌تواند بسيار مؤثر باشد.
کردي بيان مي‌کند: ارزش سرمايه‌‎گذاري مجتمع فولاد چابهار هفت‌و‌نيم ميليارد دلار است. او درباره زمان پايان پروژه مي‌‎گويد: هنوز مطالعات کاملي درباره پروژه انجام نشده است و با اتمام مطالعات برنامه زمان‌بندي دقيق آن ارائه خواهد شد اما بر اساس برآوردهاي اوليه پروژه قاعدتا يک پروژه پنج‌ساله خواهد بود با اين وجود مطالعات ابعاد دقيق آن را مشخص خواهد کرد.

‌تفاهم‌نامه‌اي براي دستيابي به اهداف توسعه پايدار
بر اساس تفاهم‌نامه بين منطقه آزاد چابهار و سه فولادساز به همراه ايميدرو قرار است مقدمات انعقاد قرارداد واگذاري زمين به ‌منظور اجرا، راه‌اندازي و بهره‌برداري از پروژه مجتمع فولاد با ظرفيت 10 ميليون تن در منطقه آزاد چابهار فراهم شود. با توجه به سياست‌هاي کلي منطقه آزاد چابهار در توسعه صنايع راهبردي مادر و اشتغال‌زا و در راستاي ايجاد توسعه و ارتقاي شاخص‌هاي اقتصادي و معيشت مردم منطقه، اين تفاهم‌نامه به‌منظور دستيابي به اهداف توسعه پايدار، سياست‌هاي کلي اقتصاد مقاومتي ابلاغي مقام معظم رهبري و سند چشم‌انداز توسعه کشور در افق 1404 به امضا رسيده است.
بر اساس اين تفاهم‌نامه، شرکت‌هاي فولادساز متعهد مي‌شوند نسبت به اجراي تعهدات زيست‌محيطي پروژه منطبق بر مطالعات در حال تکميل طرح جامع مديريت محيط زيست منطقه آزاد چابهار و قوانين و مقررات مربوطه در دو مرحله مطالعات اجمالي و تکميلي اقدام کنند.
همکاري جهت اجراي برنامه‌هاي تأييدشده مرتبط با پيوست اجتماعي پروژه يادشده از جمله هماهنگي و مديريت در اجراي برنامه مديريت آب‌رساني و بهبود وضعيت جاده دسترسي و مشارکت در بهبود معيشت مردم روستاهاي اطراف پروژه بر عهده مجريان است.
اجراي تعهدات زيست‌محيطي پروژه منطبق بر مطالعات در حال تکميل طرح جامع مديريت محيط زيست منطقه آزاد چابهار و قوانين و مقررات مربوطه، در زون تأييدشده، اجراي ساير الزامات محيط‌زيستي ابلاغي در محدوده پروژه با روش مناسب و سازگار با محيط زيست، ارزيابي اثرات زيست‌محيطي و ريسک، ارزيابي استراتژيک محيط زيست، ارزيابي اثرات تجمعي زيست‌محيطي پروژه‌ها در محدوده‌هاي بلافصل و مرتبط اجراي پروژه براساس نياز پروژه بر عهده مجريان خواهد بود.
‌تکميل زيرساخت‌ها بر عهده مجريان
اجراي به‌موقع تعهدات اين تفاهم‌نامه مطابق برنامه زمان‌بندي مصوب و ارائه برنامه زمان‌بندي تخصصي اجراي پروژه فولاد 10 ميليون تن و پيگيري توسعه صنايع پايين‌دست و وابسته به فولاد در زون مربوطه برابر طرح توسعه منطقه آزاد چابهار تأمين و تکميل زيرساخت‌هاي لازم از جمله آب، برق (انرژي) و فاضلاب و استقرار سيستم‌هاي کنترل آلايندگي و تأمين مواد اوليه مورد نياز پروژه فولاد 10ميليون‌تني در منطقه آزاد چابهار بر ‌عهده مجريان پروژه است.
پيگيري و تهيه طرح «ايجاد اسکله تخصصي صنايع سنگين» در زون مربوطه هم‌جوار سايت جانمايي‌شده فولاد 10 ميليون تن پس از انجام مطالعات زيست‌محيطي و تأييد مشاور طرح جامع منطقه آزاد چابهار و با رعايت الزامات تعيين‌شده بايد باشد.
انجام اقدامات و پيگيري مصوبات کارگروه اجرائي مطابق برنامه‌هاي پايش دوره‌اي تدوين‌شده با هدف تسريع و تسهيل امور پروژه و تکميل زيرساخت‌هاي مورد نياز پروژه فولاد 10ميليون‌تني (از جمله بندر، آب، برق و خوراک) بر عهده مجريان است. همچنين ايجاد بسترهاي مناسب جهت اجراي طرح‌هاي پژوهشي و توسعه صنايع پايين‌دستي و تکميل زنجيره ارزش با کمک شرکت‌هاي دانش‌بنيان و جذب سرمايه‌گذاري‌هاي مورد نياز صنايع مرتبط و نظارت بر واحدهاي پايين‌دست فولاد در حال استقرار در منطقه با همکاري طرفين خواهد بود.
اجراي طرح جامع مديريت پسماند در محدوده پروژه و اجراي برنامه‌هاي پايش دوره‌اي و استقرار سيستم پايش لحظه‌اي (Online) منطبق با استانداردهاي زيست‌محيطي طبق اعلام مديريت محيط زيست منطقه آزاد چابهار از جمله رعايت استانداردهاي ميزان آلاينده‌ها در هوا، خاک و آب‌هاي منطقه اطراف پروژه از جمله وظايف مجريان است.
مجريان پروژه متعهد مي‌شوند نسبت به تهيه پيوست اجتماعي و فرهنگي پروژه توسط مشاور و نمايندگان طرح شامل تقويم نيازمندي‌هاي نيروي انساني پروژه و برنامه‌ريزي براي آموزش آنها با اتکا بر امکانات آموزشي موجود در منطقه آزاد چابهار و برنامه‌ريزي براي تأمين آب و ديگر زيرساخت‌هاي روستاهاي محدوده پروژه و اطراف آن طبق سند مطالعات اجتماعي منطقه آزاد چابهار موازي با دوره ساخت اقدام کنند.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar