جذاب ترین ها
برگزیده

نگاهی به موسیقی سریال پدر سالار

ايمنا

بروزرسانی 1400/01/30 - 13:20

ايمنا/ بسياري از ما با شنيدن نام سريال پدرسالار به ياد شخصيت اسدالله خان و بازي درخشان مرحوم محمد علي کشاورز مي‌افتيم در حالي که موسيقي متن اين سريال هم به دور از اين شخصيت ماندگار تاريخ سينما و تلويزيون نيست.

در دنياي موسيقي فيلم ممکن است براي بسياري از مخاطبان پيش آمده باشد که با شنيدن تم نوستالژيک موسيقي متن يک سريال، ناخودآگاه به ياد شخصيت اصلي فيلم يا حتي شخصيت‌هاي ديگر بيفتند. شايد بين اين دو يعني موسيقي متن سريال و شخصيت‌هاي فيلم هيچ‌گونه تناسبي نباشد، اما اگر آهنگساز ايده خود براي آهنگسازي را از شخصيت‌هاي فيلم گرفته باشد، ممکن است قضيه کمي متفاوت باشد!

موسيقي سريال پدر سالار يکي از اين نمونه‌ها است. حتماً بسياري از ما با شنيدن نام سريال پدرسالار به ياد شخصيت اسدالله خان و بازي درخشان مرحوم محمد علي کشاورز مي‌افتيم، اما نکته جالب‌تر اين است که اگر کمي به تم موسيقي متن اين سريال توجه داشته باشيم مي‌توانيم به ملودي پر صلابت و در عين حال لطيف آن پي ببريم. در واقع اين همان شخصيت اسدالله خان است که شخصيتي دلسوز، مهربان، خانواده دوست و در عين حال مقتدر داشت!

موسيقي متن اين سريال از ساخته‌هاي بهرام دهقانيار است. دهقانيار متولد شانزدهم تيرماه ۱۳۴۴ است. او موسيقي بسياري از سريال‌هاي نوستالژيک و محبوب مانند "زي زي گلو"، "خونه مادر بزرگه" و "شب‌هاي برره" را ساخته است.

موسيقي سريال پدر سالار نيز يکي از اين آثار محبوب است که در نوع خود بسيار جالب توجه است. تم موسيقي پدر سالار در دستگاه چهارگاه است. در واقع اين انتخاب دهقانيار نشان از تسلط او بر رديف موسيقي ايران و درک عميق او از حال و هواي هر دستگاه و گوشه است چرا که انتخاب دستگاه چهارگاه با توجه به داستان سريال پدرسالار و شخصيت پدرسالار بسيار هوشمندانه است.

در واقع چهارگاه يکي از دستگاه‌هاي مهجور در موسيقي ايراني است که با وجود قابليت‌هاي فراوان به دليل سختي‌هاي آهنگسازي و ساخت ملودي چندان مورد اقبال آهنگسازان قرار نگرفته است. ساخت موسيقي در دستگاه چهارگاه نياز به نوعي ژرف‌نگري خاص و فراتر از کليشه‌هاي پيش پا افتاده دارد. دهقانيار در اين موسيقي توانايي خود را در رديف موسيقي ايران و آهنگسازي بر مبناي آن بيش از ديگر آثار به رخ کشيده است.

بهرام دهقانيار علاوه بر آشنايي کامل بر رديف موسيقي ايران به دانش موسيقي کلاسيک، جز و الکترونيک مسلط است. در واقع او را مي‌توان يکي از پيشگامان موسيقي الکترونيک و کاربرد مناسب آن در آهنگسازي به حساب آورد. در اکثر آثار وي علاوه بر موسيقي دستگاهي، موسيقي الکترونيک مورد توجه وي قرار گرفته است؛ مصداق بارز آن موسيقي فيلم پدرسالار است که با وجود اينکه ملودي در دستگاه چهارگاه پرداخته شده است و سازهاي ايراني همچون تار و سه تار و تنبک حضور برجسته اي دارد، موسيقي الکترونيک هم به نحو احسن به کار گرفته شده است.

رنگ آميزي صوتي در موسيقي متن سريال پدرسالار نکته بسيار مهمي است. در واقع با وجود اينکه سازهاي ايراني ملودي را در چهارگاه مي‌نوازند، اما اصوات الکترونيک و به خصوص سازهاي کوبه‌اي ديگر در اين موسيقي بسيار خوب بکار گرفته شده است. يکي ديگر از ويژگي‌هاي موسيقي سريال پدر سالار، وفق دادن آکوردها با جملاتي است که در دستگاه چهارگاه اجرا مي‌شود.

بي شک توانايي دهقانيار در نوازندگي پيانو و آگاهي او بر سبک‌هاي مختلف موسيقي يعني جز، ايراني، کلاسيک و پاپ در فرايند آهنگسازي او تأثير بسزايي دارد. اين تأثير را مي‌توان در اکثر آثار او ديد، زيرا آنگونه که دهقانيار موسيقي را در ذهن خود مي‌شنود تنها محدود به يک نوع سبک و سنت موسيقايي محدود نيست.

به نظر مي‌رسد بداهه نوازي پيانو و کاربرد خلاقانه آکوردهاي مختلف در کنار گريزهاي زيباي او به موتيف هاي ايراني نقطه قوت او در آهنگسازي‌هايش است. در آثاري که او براي فيلم‌ها و سريال‌هاي ساخته است مي‌توان برداشت‌هايي که او از فيلمنامه و حتي شخصيت‌هاي فيلم داشته است را مشاهده کرد. دهقانيار با تخيلات ظريف و برداشت‌هاي شخصي به خوبي توانسته ساختاري دراماتيک به آثار موسيقايي خود هديه بدهد که شايد در نگاه اول براي مخاطب قابل فهم نباشد، اما با ريزنگري بيشتر مي‌توان به آن پي برد.

به عنوان مثال در موسيقي متن سريال پدر سالار مي‌توان با کمي دقت حضور شخصيت‌هاي برجسته فيلم را با رنگ‌هاي صوتي مختلف شاهد بود. در واقع تم معروف اين موسيقي به نوعي سعي بر آن دارد تا شخصيت مقتدر پدر سالار را با تخيلات و تناسبات ذهني آهنگساز که کاملاً شخصي ولي قابل درک است در موسيقي به نمايش بگذارد.

در واقع همين ويژگي دهقانيار در کنار آگاهي او بر سبک‌هاي مختلف به ويژه رديف موسيقي ايران است که سبب ماندگاري آثار او همچون "خونه مادربزرگه" و "پدر سالار" شده است.

يادداشت از: ابوالفضل رستگاري