نظر استاد دانشگاه آکسفورد درباره انقلاب سفید شاه

اعتماد/ همايون کاتوزيان، استاد دانشگاه آکسفورد گفت: اصلاحات ارضي اگرچه درست انجام نشد اما کاري انقلابي بود. سهيم کردن کارگران در سود کارخانه‌ها بيشتر کاري نمايشي اما به هر حال تظاهر به انقلابي‌گري بود. محمدعلي همايون کاتوزيان استاد ايراني دانشگاه آکسفورد است. وي مطالعات فراواني در زمينه تاريخ، اقتصاد، جامعه‌شناسي و ادبيات ايران داشته و چندين اثر وي در داخل کشور منتشر شده است. يکي از آثار کاتوزيان «ايران، جامعه کوتاه مدت» است که در اين کتاب نظريه «جامعه کلنگي» را مطرح مي‌کند. او در پاسخ به اين سوال که آيا مي‌توان يکي از دلايل انقلاب مشروطه را رشد طبقه متوسط در دوران قاجاريه دانست؟ گفت: در اين باره اطلاعي ندارم، اما احتمال نمي‌دهم که در آن دوره طبقه متوسط چندان رشدي داشته، مهم اين بود که روشنفکران که بيشتر از طبقات بالا بودند بر اثر آشنايي با سيستم هاي سياسي اروپا آگاه شدند که مي‌توان به جاي استبداد حکومت قانونمند داشت. البته عوامل بسياري دخيل بودند ولي اين يکي از مهم‌ترين آنها بود. کاتوزيان با اشاره به ساختار اقتصادي دوران قاجار گفت: در آن دوره دولت اصولا فعاليت اقتصادي چنداني نداشت اما نظام استبدادي پيوسته براي انباشت بلندمدت سرمايه مشکل ايجاد مي‌کرد. وي در پاسخ به اين سوال که برخي اصلاحات انجام شده در دوران ناصري را تا چه اندازه در رشد طبقه متوسط و درخواست‌هاي مترقي مرتبط مي‌دانيد؟ اظهار داشت: کوشش‌هايي شد ولي اندک بود چون ميل به اصلاحات بيشتر از اقدام به آن بود. اما تجارت خارجي، به ويژه واردات، سبب تمرکز سرمايه در دست چندين تاجر بزرگ مانند امين الضرب و ملک التجار شد. کاتوزيان درباره دلايل اعمال تحريم نفتي بر دولت مصدق گفت: دليل اصلي تحريم نفت ايران البته ملي کردن نفت بود، اما تحريم وقتي اعمال شد که دولت پيشنهاد بانک بين‌المللي را براي ميانجيگري بين ايران و انگلستان نپذيرفت. استاد ايراني دانشگاه آکسفورد با تاکيد بر اينکه از زمان رضا شاه تاکنون دولت‌ها معمولا ميل به توسعه اقتصادي داشته‌اند، تصريح کرد: اما‌ اينکه چه استراتژي‌هايي را برگزيدند و چه نتايجي گرفتند امر ديگري‌ست. ايران هيچ گاه تبديل به کشوري توسعه يافته نشد و هنوز هم نيست. ولي کره جنوبي بدون داشتن يک قطره نفت يا منابع سرشار ديگري در ظرف بيست سال توسعه يافت و علم رقابت با پيشرفته‌ترين کشور هاي جهان برافراشت. کاتوزيان درباره انقلاب سفيد شاه گفت: اصلاحات ارضي اگر چه درست انجام نشد، کاري انقلابي بود. سهيم کردن کارگران در سود کارخانه‌ها بيشتر کاري نمايشي اما به هر حال تظاهر به انقلابي‌گري بود. وي افزود: يک نتيجه ديگر انقلاب سفيد تبديل شدن رژيم ديکتاتوري به يک حکومت استبدادي در آن دوران بود. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد