مهر/ رئيس سازمان انرژي اتمي درباره پيام راه اندازي قسمت ثانويه رآکتور خنداب به غرب و بهخصوص آمريکا گفت: آنها که اهل اين صنعت هستند، مي فهمند چه قدمي از سوي ايران برداشته شده است. کار بزرگي تاکنون انجام گرفته و طرف مقابل ميداند که اگر آنها کمک نکنند، ما با توانمندي عزيزان خود اين پروژه را به سرانجام ميرسانيم. همکاري آنها افت و خيز داشته ولي در حال حاضر سرعت گرفته و به خوبي پيش ميرود. ما وظيفه خود را انجام ميدهيم و اميد خود را به ديگران وصل نميکنيم.
علياکبر صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي امروز (دوشنبه) در نشست خبري خود که بعد از افتتاح مدار ثانويه رآکتور آب سنگين خنداب اراک برگزار شد، اظهار داشت: امروز شاهد يک اتفاق بزرگ هستيم. طراحي و ساخت رآکتور تحقيقاتي آب سنگين خنداب از حدود ۲۰ سال پيش شروع شد. طرح اين پروژه قديمي بود که کارشناسان ما به همراه کارشناسان روسيه آن را طراحي کردند و بقيه امور به عهده فعالان بخش صنعتي ايراني بوده است.
وي ادامه داد: قبل از برجام ۱۶ سال روي اين رآکتور کار شد و الان هم چهار سال است کار خوبي روي آن صورت ميگيرد. چون طراحي قديمي بود، متاسفانه آن قابليتي که ما ميخواستيم را نداشت و ما نميتوانستيم راديو ايزوتوپهايي را که ميخواستيم توليد کنيم.
غربيها ميگفتند ميزان توليد پلوتونيوم اراک به اندازه بمب اتم است
رئيس سازمان انرژي اتمي گفت: بحث گفتگو با ۱+۵ پيش آمد و طي آن فرايند مقرر شد از دو منظر رآکتور را بازطراحي کنيم. آنها ميگفتند اين رآکتور در سال ۸ کيلو پلوتونيوم توليد مي کند که دقيقا به اندازه ساخت يک بمب اتمي است. آنها مي خواستند مطمئن شوند تا ما به سمت بمب نمي رويم. براي اينکه اين رخ ندهد، ما احتياج به غناي بالاي اورانيوم داشتيم تا رآکتور بازطراحي شود. با بازطراحي جديد نزديک به يک کيلوگرم پلوتونيوم در سال توليد مي شود.
صالحي افزود: به فرمان مقام معظم رهبري هرگونه ساخت و نگهداري از سلاح کشتار جمعي از جمله بمب هسته اي حرام است. ما گفتيم که برطرف شدن نگراني شما بايد با برطرف شدن نگراني ما هم همراه شود و از همين رو بازطراحي رآکتور آغاز شد.
وي بيان کرد: با رآکتور جديد ميتوانيم کبالت ۶۰ توليد کنيم و از واردات آن جلوگيري ميشود. با طراحي رآکتور جديد مدرن سازي شده، ما ميتوانيم به خواستههاي مورد نظر خود برسيم.
پلوتونيوم رآکتور قديمي اراک مناسب ساخت بمب اتم نبود
رئيس سازمان انرژي اتمي اضافه کرد: آن چيزي که آنها ميگفتند، از لحاظ علمي چندان درست نبود. چراکه پلوتونيومي که در رآکتور قديمي توليد ميشد، مناسب ساخت سلاح هستهاي نبود و براي رسيدن به بمب اتم کار سخت و پيچيده اي را نياز داشت. اين مسائل از منظر خودشان مطرح ميشد و با واقعيتها همخواني نداشت.
صالحي ادامه داد: براي بازطراحي رآکتور خنداب بايد طراحي قلب را تغيير ميداديم. ما اعلام کرديم که خود سازمان و شرکتهاي وابسته اين بازطراحي را انجام ميدهند و يک گروه کاري هم روي آن نظارت داشته باشد. قبلا چين، ايران و آمريکا عضو اين گروه بودند. دو سال کار روي آن انجام شد و کار پايه اي انجام گرفت. با خروج آمريکا از برجام، انگليس جاي اين کشور را گرفت.
وي تصريح کرد: طراحيهاي جديد مورد تأييد کشورهاي پيشرفته قرار گرفته و اصطلاحا شناسنامهدار شده است، اين موضوع خيلي ارزشمند است. اگر بخواهيم در آينده براي کشوري رآکتور بسازيم، ميتوانيم تضمين هاي لازم را، به لحاظ ايمني، به کشور مشتري خود بدهيم.
رئيس سازمان انرژي اتمي خاطرنشان کرد: ما غنا و حجم اورانيم را کم کرديم. «کالندريا» يا قلب راکتور را هم تغيير ميدهيم و قلب جديد را جايگذاري ميکنيم. اين کالندريا طراحي شده و قراردادهاي مورد نظر در حال امضا است. در جلسه دو هفته پيش توافق هاي لازم انجام گرفت.
صالحي تاکيد کرد: رآکتور خنداب از دو قسمت تشکيل شده که يک قسمت، جزيره هسته اي است و بخش ديگري که از گنبد خارج است، قسمت ثانويه است.
بعد از برجام ۲۰ بخش رآکتور اراک تکميل شد
وي افزود: قسمت اوليه سيستم هايي را نياز دارد که با بازطراحي جديد ساخته شود و اين کار در حال انجام است. ما احتياج به ۵۲ سيستم براي اين بخش داريم که قبلاً کامل نبود. بعد از برجام کار نه تنها متوقف نشده، بلکه حدود ۲۰ سيستم درست شده، ۱۴ سيستم در حال تکميل و مابقي در مرحله انعقاد قرارداد است. بخش عمده اين سيستم ها تکميل شده و به بخش ثانويه رآکتور مربوط است.
معاون رئيس جمهور گفت: آبي که در قلب راکتور است، آب سنگين بوده و حجم اوليه آن حدود ۶۰ تن است. در طول عمر رآکتور، آب سنگين هميشه در آن باقي خواهد ماند و در سال شايد حدود ۴۰۰ کيلوگرم به آن اضافه شود تا بخش هدر رفت را جبران کند. در فرآيند کار به دليل اينکه آب گرم مي شود، براي خنک کردن آن از آب نرم که رسوب زدايي شده است به صورت غيرمستقيم در برج هاي خنک کننده استفاده ميشود. امروز تمامي بخش ثانويه به کار افتاد و اتاق کنترل آن نيز آغاز به کار کرد.
صالحي بيان کرد: ما اميدواريم طي ۶ الي ۵ ماه آينده، ساختمان کنترل بخش اصلي رآکتور را آماده بهره برداري کنيم.
وي عنوان کرد: ما اميدواريم طي چند ماه آينده، سيستمهاي در حال ساخت به مجموعه اضافه شود و ۱۸ سيستم مابقي نيز طي سال آينده به مجموعه وصل شود و در آينده نزديک رآکتور وارد تست سرد گردد.
رئيس سازمان انرژي اتمي خاطرنشان کرد: رآکتور تحقيقاتي تهران بسيار ساده است و پيچيدگي خنداب را ندارد. رآکتور خنداب مانند يک راکتور قدرت است و مانند بوشهر است، ولي در سايز کوچک. هر چه سيستم يک راکتور قدرت دارد، رآکتور خنداب نيز دارد. اين کار جاي افتخار دارد که فرزندان ما توانستهاند رآکتوري به اين پيچيدگي را تکميل کنند.
صالحي تاکيد کرد: مدتي پيش در کارگروه طراحي رآکتور خنداب، يک دانشمند انگليسي ميگفت فکر نمي کرديم شما به اين حد از پيشرفت علمي رسيده باشيد.
وي افزود: سايت خنداب که توليد آب سنگين و رآکتور تحقيقاتي را در خود دارد، بسيار پيچيده بوده و جاي افتخار دارد. به دليل شرايط کشورمان متاسفانه نتوانسته ايم عظمت صنعت هسته اي کشور را به مردم معرفي کنيم.
هزينه صنعت هستهاي در طول ۳۲ سال، ۷ ميليارد دلار بوده است
معاون رئيسجمهور گفت: مطالبي به ناحق عليه صنعت هستهاي گفته ميشود. يک استاد دانشگاه مدتي پيش گفته بود که تاکنون چند ده ميليارد دلار در صنعت هسته اي خرج شده است که اين نادرست است. ما از سال ۶۸ تاکنون بودجه هاي تخصيص داده شده به سازمان را به تومان درآورديم و به قيمت دلار روز تبديل کرديم تا نتيجه براي همه مشخص شود.
صالحي تاکيد کرد: در اين ۳۲ سال کلا مبلغي معادل ۶.۵ تا ۷ ميليارد دلار هزينه کردهايم که ۱.۵ ميليارد دلار آن براي ساخت نيروگاه بوشهر بوده است. اگر اين مبلغ را در طول سالها تقسيم کنيم، متوجه مي شويم که عددي حدود ۲۰۰ ميليون دلار در سال هزينه شده است که اين مبلغ عدد ناچيزي براي اين صنعت افتخار آفرين است.
توليد نيروگاه بوشهر، سالي ۷۰۰ ميليون دلار براي کشور درآمد دارد
صالحي بيان کرد: ارزش افزودهاي که سازمان انرژي اتمي توليد ميکند، بسيار بالا است. اگر ميزان توليد سالانه نيروگاه بوشهر را در قيمت برقي که صادر مي کنيم ضرب کنيم، سالي حدود ۷۰۰ ميليون دلار ارزش افزوده براي کشور درآمد دارد. اگر اين ميزان توليد برق را در ارز نيمايي ضرب کنيد به عدد بيش از يک هزار و پانصد ميليارد تومان مي رسيم که بسيار خوب است.
وي عنوان کرد: به دولت گفتهايم که اگر اين ارزش افزوده را به ما بدهيد، اولين سازماني هستيم که از بودجه دولت بينياز بوده است.
رئيس سازمان انرژي اتمي خاطرنشان کرد: چالش ما با غرب ظاهرش هستهاي است و اگر اين موضوع حل شود، آنها مورد جديدي را پيش ميکشند، همانطور که الان موضوع موشکي را پيش کشيده اند. اصل مشکل آنها با انقلاب است.
صالحي تاکيد کرد: ما وارد بخشهاي نويني چون کوانتومي شدهايم که به زودي اطلاعات خوبي در اين زمينه ارائه خواهيم کرد.
وي افزود: ما در سازمان حدود ۱۵ هزار نيرو داريم که دست يکايک آنها را مي بوسيم که توانستهاند با تلاش، کشور را به اين حد از پيشرفت برسانند. ما در اين صنعت در حال حاضر از برخي از کشورهاي در حال توسعه بسيار جلوتذ هستيم و پيشرفت ما همه جانبه و در تمامي بخشها بوده است.
مدرنسازي رآکتور اراک تا ۱۴۰۰ تکميل ميشود
رئيس سازمان انرژي اتمي در مورد همکاري با آژانس انرژي اتمي خاطرنشان کرد: مديرکل جديدي منصوب شده است و ما ايشان را از قبل ميشناختيم. ملاقات هاي خوبي با ايشان داشته ايم. آقاي گروسي اشراف خوبي در زمينه امور آژانس دارد و همانطور که گفته است جانب انصاف را خواهد گرفت. وي ميداند اگر بگونهاي ديگر عمل شود، ايران به گونهاي ديگر رفتار ميکند. ما در چارچوب پروتکل الحاقي و برجام با آژانس همکاري داشتهايم و در خارج از آن کاري نداريم. ما تعهد بيشتر از آنچه دادهايم، اجرا نميکنيم. همکاري با آژانس کمافيسابق ادامه خواهد داشت ولي در چارچوب هاي خودش و نه بيشتر از آن.
صالحي تاکيد کرد: عده اي آمده اند و گزارش هايي را در اختيار آژانس قرار داده اند که اين نهاد سوالاتي را مطرح کرد که ما نيز جواب دادهايم. آخرين بار نيز سه الي چهار هفته پيش اين پاسخ را داده ايم. ما خارج از پروتکل هاي موجود همکاري بيشتري نداريم.
وي درباره تست سرد رآکتور خنداب افزود: ما اعلام کرده بوديم که مدرن سازي خنداب حداقل پنج سال طول ميکشد. ما اميدواريم و تمامي تلاش خود را مي کنيم که براي ۱۴۰۰ تست سرد را انجام دهيم. البته با آنچه از توان دوستان ميبينم شايد زودتر رخ دهد.
معاون رئيس جمهور درباره پيام راه اندازي قسمت ثانويه رآکتور خنداب به غرب و بهخصوص آمريکا گفت: آنها که اهل اين صنعت هستند، مي فهمند چه قدمي از سوي ايران برداشته شده است. کار بزرگي تاکنون انجام گرفته و طرف مقابل ميداند که اگر آنها کمک نکنند، ما با توانمندي عزيزان خود اين پروژه را به سرانجام ميرسانيم. همکاري آنها افت و خيز داشته ولي در حال حاضر سرعت گرفته و به خوبي پيش ميرود. ما وظيفه خود را انجام ميدهيم و اميد خود را به ديگران وصل نميکنيم.
صالحي در مورد کوچک ساخته شدن درب رآکتور در مقابل بزرگي درپوش بيان کرد: امروز ما درپوش رآکتور را که از سه قسمت و در مجموع ۱۰۰ تن است، را نصب کرديم. ما در حال تمرين و مانور هستيم تا متخصصان آشنا شده و اشکالات را برطرف کنند. احتمال دارد قسمت مياني را تغيير دهيم و کمي آن را کوچک کنيم.
وي درباره پيامها در سفر آقاي روحاني در ژاپن عنوان کرد: در ارتباط با پيشنهادات غربيها، فرانسويها ورود کرده بودند و پيشنهادي داشتند تا دو طرف بپذيرند و جلو بروند. آمريکاييها ميگويند ما هيچ شرطي جزي اينکه ايران به سمت سلاح هستهاي نرود، نداريم، اين را رئيسجمهور آمريکا اعلام کرده است. از طرفي ما هم ميگوييم که شما بر طبق برجام بايد تحريم ها را برداريد. اگر اين دو شرط احراز شود، بقيه مسايل در ۱+۵ حل ميشود. طرح پيشنهادي اينگونه بود که تحريمها از سوي ترامپ برداشته شود، جمهوري اسلامي هم اعلام کند که به سمت سلاح هسته اي نميرود.
رئيس سازمان انرژي اتمي خاطرنشان کرد: مثلاً رييس جمهور مي تواند فتواي رهبري را امضا کند و کشورهاي ۵+۱ هم امضا کنند که تحريم ها برداشته شود. در ژاپن کليات نيز همين بوده و از جزييات خبر ندارم. ژاپن مي خواهد در اين قضيه پادرمياني کند. ايران مشخص کرده که در بعد فني مذاکره مجدد معنا ندارد، تا تحريم ها برداشته نشود ايران کاري انجام نمي دهد. بحث وزير امور خارجه در تسريع تصويب پروتکل الحاقي هم يک پيشنهاد است. اما تاکنون نتيجه اي حاصل نشده است.
صالحي در مورد گام پنجم تاکيد کرد: الحمدالله به گونه اي در برجام مباحث انجام گرفت که ماهيت صنعت هسته اي زمين نماند. ما در بعد فني از هيچ حقوقي فروگذاري نکرده ايم. اين دستاورد خوب برجام بودهاست. ما محدوديت هايي را پذيرفتيم که اگر امروز هم به آن عمل نکنيم، اتفاق خاصي در صنعت هسته اي رخ نمي دهد. مثلاً ما تعهد داده ايم که تا مدتي فلز اورانيوم نسازيم، عدم ساخت اين فلز به صنعت هستهاي ما لطمه اي نمي زند. ما دانش اين کار را داريم و قبلاً هم آن را ساختهايم و به آژانس گفته ايم.
وي افزود: محدوديت ديگري که پذيرفتيم در غني سازي است. ما بايد مواد اوليه را داشته باشيم تا ظرفيت غني سازي را بالا ببريم. چون ما در اکتشاف و استخراج کار مي کنيم اين محدوديت را پذيرفتيم. قبل از برجام حداکثر ۱۰ تن اورانيوم برداشت مي کرديم و الان ۳۰ تن است. تا دو سال آينده به برداشت ۵۰ تن خواهيم رسيد و در بازه ده ساله به ۳۰۰ تن خواهيم رساند که در آن مقطع ظرفيت سوي غني سازي را بالا برده و مي توانيم حتي تا ۲۰۰ هزار سو غني سازي کنيم. اين محدوديت ها دقيقا منطبق بر زماني بوده است که ما احتياج داشتيم. قبل از برجام ۲۰ هزار سو سانتريفيوژ داشتيم که تنها ۱۰ هزار سوي آن غني سازي مي کرد. اين محدوديت ها به ذات و اصل صنعت هسته اي ضربه نزده است. الان صنعت هسته اي ما پيشرفت داشته است. استخراج و اکتشاف ما بالا رفته، دو نيروگاه جديد در حال ساخت داريم، سانتريفيوژ جديد در حال ساخت بوده و بايد بگويم هر روزه دستاورد جديدي در صنعت هسته اي داريم.
مجموعه اتحاديه اروپا استقلال کمتري از يک ايالت آمريکا دارد
معاون رئيس جمهور گفت: محدوديت هايي که داشتيم برداشته ايم و روزي ۷ هزار گرم اورانيوم غني مي کنيم که برابر قبل از برجام است. حدود ۸۰۰ کيلو هم ذخيره اورانيم غني شده داريم که عدد خوبي است. هنوز زود است در مورد گام پنجم صحبت کنيم و اين مسوليت آقاي روحاني است. ايشان هنوز صحبت جدي در مورد گام پنجم نکرده اند. ما پيشنهادهاي لازم را کرده ايم و آمادگي داريم. ما در بعد فني تمامي کارها را انجام داده ايم. اما مي توانيم روندها را تسريع بخشيم. مثلاً برخي سانتريفوژهاي نسل جديد که تاب آوري خوبي داشته اند، به مرحله نيمه صنعتي برسانيم. من نمي توانم در مورد گام پنجم، اصل آن و جزييات آن حرفي بزنم.
وي در مورد تهديد اروپايي ها به فعال کردن مکانيزم ماشه عنوان کرد: اروپا به واقع مي خواهد برجام پابرجا بماند. بعد امنيتي برجام براي اروپايي ها مهم است. خواست و توان اروپا در بحث حفظ برجام يکي نيست. توان اروپا به ايستادگي در مقابل آمريکا بازمي گردد، و نشان دادند که مجموعه اتحاديه اروپا استقلال کمتري از يک ايالت آمريکا دارد. مثلاً ايالت کاليفرنيا استقلال سياسي بيشتري از اروپا دارد و اين يک پديده است. رفتن به سوي مکانيزم ماشه خلاف نيت اروپايي ها است و اگر آنها اين کار را انجام بدهند، عملا برجام را بر هم زده اند و نقض حرفهاي خودشان است. از نظر وجدان عمومي جهان همه متوجه هستند که ايران به تعهدات خود پايبند بوده است. اروپا با ادبيات جديد،خود، را در رديف آمريکا قرار داده است. پرستيژ اروپا در جهان به هم خورده و نبايد بيشتر از اين خراب شود. اين صحبت اروپايي ها نپخته بوده و اميدواريم برجام به مسير اصلي خود بازگردد.
رئيس سازمان انرژي اتمي خاطرنشان کرد: همانطور که رييس جمهور گفته اند، گامهاي ايران برگشت پذير بوده و اگر اروپا به تعهدات خود عمل کند، ما برخي اقدامات خود را عکس مي کنيم.
صالحي درباره تحولات جاري و پيش بيني در سال آينده تاکيد کرد: معتقدم جمهوري اسلامي ايران با قوت و سربلندي و عزت از اين بحران بيرون مي آيد. در عالم واقع اما مسئله بسيار پيچيده بوده و کار به جاي خطرناک خود مي رسد. همه ناظران بين المللي مي گويند که ايران در اين بازي دست برتر را داشته است. درست است که اين چالش مشکلات مالي براي مردم ايجاد کرده ولي بايد بگويم که با تدبير تاکنون عمل کرده ايم و اگر اينگونه پيش برويم پيروز خواهيم بود. اگر يک مقدار با صبوري و تحمل پيش برويم، پيروز از ميدان خارج شده و ديگران به سخنمان تمکين خواهند کرد. اقتدار ايران را وقتي متوجه مي شويم که به بيرون از کشور برويم. نظام ما به پشتوانه مردمي بودن مشکلات را پشت سر گذاشته و يقينا در اين چالش بزرگ سربلند بيرون خواهد آمد.
وي در مورد غني سازي ۲۰ درصد، افزود: ما محدوديت سطح غني سازي را عمل نمي کنيم و متوسط ۴.۲ غني سازي مي کنيم. اگر تصميم رييس جمهور اين موضوع باشد، ما ظرف سه الي چهار روز در حجم بالا اين کار را مي کنيم. هيئت نظارت بر برجام و رييس جمهور با رصد اوضاع و تحولات تصميم را خواهند گرفت.
معاون رئيس جمهور گفت: ما مي توانيم گام هاي ديگري برداريم ولي محدوديت هسته اي نداريم. تصميم مسئولان است که نوع گام را مشخص مي کند. شايد به ما گفته شود که سطح غني سازي را افزايش دهيم يا سانتريفيوژ هاي در انبار را دوباره متصل کنيم. گام هاي ما اتفاقا درست عمل کرده و اگر انديشکده هاي اروپايي و آمريکايي را رصد کنيد متوجه مي شويد که تاثير گام ها چه بوده است. خود خانم وندي شرمن از کار ترامپ انتقاد کرد. ما اين گام ها را بايد به اعتبار ايجاد توازن در برجام برداريم. اينکه اروپا تا کي مي خواهد بي تفاوت باشد، البته چندان هم بي تفاوت نبوده و در جلسات و گفتگوها صحبت هاي زيادي شده است، بستگي به خودشان دارد.
صالحي در مورد بحث برگشت پذيري در گام هاي برداشته شده بيان کرد: رييس جمهور پيش از اين گفته اند که گام ها بايد به نحوي برگشت پذير باشند. البته برخي مسائل برگشت پذير نيست و داده برداري ما هيچ گاه از دست نمي رود. عمده گام هاي ما برگشت پذير است.
وي درباره احتمال تغيير دکترين هسته اي عنوان کرد: اميدواريم پرونده ايران به شوراي امنيت نرود و اين موضوع به نفع هيچ کس نيست. اين اتفاق محاسبات را بر هم مي ريزد و هيچ کس عواقب آن را پيش بيني نمي تواند بکند. بعيد مي دانم چنين چيزي رخ ندهد.
رئيس سازمان انرژي اتمي درباره سخنان روحاني درباره عدم ادامه تعهد در برجام و احتمال خروج از برجام به عنوان تصميم بعدي گفت: اگر قرار باشد اتفاقي رخ ندهد و بخواهيم به قهقرا برويم و اروپا اقدامي نکند، تصميم مقتضي را خواهيم گرفت. ما اميدواريم طرف اروپايي در فرصت باقي مانده اقدامي کند که موضوع از اين پيچيده تر نشود. هر چه به جلو برويم، اقدامات پيچيده مي شود و برگشت پذيري سخت خواهد بود. هنوز به ما ابلاغي براي گام پنجم نشده و در زمان آن تصميم گرفته مي شود.
صالحي در مورد توليد۲۰ هزار مگاوات برق در کشور و پيش بيني در اين زمينه تاکيد کرد: نيروگاه هسته اي از نيروگاه هاي گران هستند که هر نيروگاه ۱۰۰۰ مگاواتي پنج ميليارد دلار پول مي خواهد. ما هزار مگاوات داريم و دو هزار مگاوات ديگر در دست ساخت داريم. ان شالله ۶ سال بعد فاز دوم نيروگاه دوم وارد مدار مي شود و دو سال بعد از آن نيز فاز سوم وارد مدار مي شود. براي يک افق بلند مدت به اين مهم که بخواهيم ۲۰ هزار مگاوات برق توليد کنيم خواهيم رسيد. در حال حاضر شرايط کشور براي تامين مالي اين کار مناسب نيست.
وي افزود: غربي ها در موضوع ساخت نيروگاه هستهاي جلو نيامدند. کره جنوبي جلو آمد و سئول پيشنهاد داد که چهار نيروگاه هزار مگاواتي با تامين مالي بسازد که خروج آمريکا مانع شد. ما با چين و روسيه در موضوع رآکتورهاي کوچک در حال مذاکره هستيم و برنامه سازمان ساخت اين قبيل نيروگاهها است.
معاون رئيس جمهور گفت: شرايط کشور به عنوان کشوري خشک ما را به اين نتيجه رساند که بايد ساخت نيروگاه هاي کوچک را در دستور کار داشته باشيم.
بازار