ايسنا/ رييس سازمان پدافند غيرعامل با بيان اينکه بايد از جامعه جهاني پرسيده شود که چرا آمريکا بايد چندين آزمايشگاه سطح ۴ در منطقه ما و ديگر مناطق جهان داشته باشند که به هيچ نهاد بين المللي و نظارتي پاسخگو نيست گفت: کشورهاي ميزبان چنين آزمايشگاههايي بعد از بحران کوويد ۱۹ بايد احساس خطر کنند.
سردار غلامرضا جلالي در برنامه تلويزيوني راز که از شبکه چهارم سيما پخش شد در مورد ابعاد جنگ بيولوژيک اظهار داشت: در مورد جنگهاي بيولوژيک در دنيا، شاهد تحولات جدي و اساسي هستيم. زماني به خصوص در جنگهاي جهاني اول و دوم هدف اين جنگ ها کشتن مستقيم انسانها بود اما بعد از پايان جنگ جهاني دوم معاهدات و ممنوعيتهايي براي جلوگيري از استفاده از اين جنگ افزارهاي بيولوژيک تنظيم شد. از يک طرف ابزاري به نام رسانه و افکار عمومي توسعه و نقش جدي پيدا کرد و رسانه به نوعي ايجاد يک بازدارندگي در برابر اين دسته از تهديدات را به وجود آورد.
وي افزود: طبيعتا تکرار جنگ هاي بيولوژيک مدل جنگ هاي جهاني بعيد و دور از عقلانيت به نظر ميرسد. اما مدلهاي جديدي از اين جنگ تعريف شده است که يکي از اين مدل ها آن به بيوتروريسم معروف است. بيوتروريسم به استفاده عامدانه از موجودات زنده و ميکروبها و ويروسها و سموم براي ضربه زدن به اشخاص خاص، شخصيت ها، فرماندهان، روساي جمهور و يا ترساندن و باج گيري از دولت ها گفته ميشود.
سردار جلالي در بخش ديگري از سخنان خود به مدل سوم جنگهاي بيولوژيک اشاره کرد و گفت: هدف اين نوع از جنگها، هدف قرار دادن اقتصاد کشورها با ابزار بيولوژيک در حوزههاي غذايي انساني، تهاجمات ويروسي و حوزههاي مشترک انسان و دام است که در دهههاي اخير رشد پيدا کرده است.در اين مدل جنگ ها هدف ضربه زدن اساسي به اقتصاد کشورها است.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور گفت: برخي از استراتژيستها و بيولوژيست هاي دنيا معتقد هستند که حمله ويروس سارس يک نوع حمله اقتصادي بيولوژيک به چين با هدف قراردادن اقتصاد اين کشور بود. اين نوع سلاح ها داراي ويژگي هاي خاصي مانند نرخ کشندگي پايين، اپيدمي بالا، قدرت پنهان شوندگي، اشتراک بيماري بين انسان و دام و نبود دارو و واکسن و کيت هاي تشخيصي و ابهام در تشخيص و رديابي و غافل گيري کشورها در مواجه با اين مدل بيماري هستند که معمولا نرخ پائين تلفات و نرخ گسترش خيلي زيادي دارند.
سردار جلالي افزود: در جنگ هاي بيولوژيک مهاجم و فاعل هميشه مجهول و پنهان است و به دليل هزينه هاي سياسي اجتماعي مهاجم پنهان مي شود و راه تشخيص مهاجم، بالا بردن قدرت تشخيصي کشور، ايجاد سيستمها و شبکه پيشرفته آزمايشگاهي و ايجاد بانک اطلاعاتي ژنوم ويروس ها است. با ورود ويروس جديد، آزمايشگاههاي تشخيصي با مقايسه ژنومها به طبيعي يا جهش يافته بودن ويروسها پي مي برند.
وي گفت: کشورهايي که داراي سيستم آزمايشگاهي پيشرفته و منسجم، دانشمندان و پرسنل متخصص و بانک اطلاعاتي تخصصي هستند، قدرت تشخيصي دارند و اگر کشوري اين امکانات را نداشته باشد، قادر به تشخيص اين دسته از تهديدات و بيماري ها و ويروس ها نيست.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور ادامه داد: در گذشته آزمايشگاههاي کشور در حوزه دام و انسان عمدتا بر سطح ايمني ۲ متمرکز بوده است اين در حاليست که امروزه در دنيا چهار سطح آزمايشگاه وجود دارد. البته سازمان پدافند غيرعامل کشور با همکاري وزارت دفاع در حوزه انسان و دام توانسته است آزمايشگاه سطح ۳ را ايجاد کنند و در اختيار مراکز ذي ربط قرار دهد.
جلالي افزود: اطراف ايران، روسيه و چين نزديک به ۲۵ آزمايشگاه سطح ۴ آمريکا درقالب يک برنامه همکاري بيولوژيک با محوريت آمريکا وجود دارد که فعاليت هاي مخفيانه و خارج از نظارت دستگاه هاي بين الملل انجام مي دهند. اين آزمايشگاه ها قادرند ويروسها را دستکاري و آن را به سلاح(bio weapon) تبديل کنند. به نظر من کشورهاي ميزبان چنين آزمايشگاههايي بعد از بحران کوويد ۱۹ بايد احساس خطر کنند. يک سوال جدي بايد از جامعه جهاني پرسيده شود که چرا آمريکا بايد اين تعداد آزمايشگاه سطح ۴ در منطقه ما و ديگر مناطق جهان داشته باشند که به هيچ نهاد بين المللي و نظارتي پاسخگو نيست؟ امروز آمريکا بزرگترين متهم در توسعه ويروس کرونااست.
سردار جلالي در بخش ديگري از اين برنامه با بيان اينکه جمعآوري اطلاعات ژنتيک با توجه به پيشرفتهاي علم ژنتيک اهميت بسياري يافته است، گفت: در حال حاضر اطلاعات ژنتيکي به کمک علم پزشکي و درمان آمده است و نقشههاي ژنتيکي ميتواند مبناي درمان بسياري از بيماريها و تهديدات حوزه بهداشت و سلامت قرار گيرد.
وي با بيان اينکه در حال حاضر دانشي به نام پزشکي شخصي شده(Personalized medicine) در دنيا مبتني بر کشف نقشه ژنوم انسان به وجود آمده است، توضيح داد: اين توانايي است که ميتواند ضعفها و قوتها و قابليتهاي انساني را شناسايي کند. از همين رو جزو ملاحظات حفاظت بيولوژيک شخصيتهاي جهاني است که اطلاعات بيولوژيکي آنها به هيچ وجه منتشر نشود. چون دانشمندان ژنتيک معتقدند که ميتوان با استفاده از اين دانش، ابزارهاي سادهاي ساخت که به روي يک نژاد، قوم و انسان اثر کند و روي نژاد، قوم و انسان ديگر اثري نداشته باشد.
وي اظهار کرد: براي مثال در طرح ژنوم ايرانيان که برخي هنرمندان و شبکه هاي بهايي نيز در آن مشارکت داشتند و برخي مراکز داخلي کشور مانند مراکز تحقيقاتي، دانشگاهي و مراکز غربالگري ژنتيک نيز با غفلت و در قالب همکاريهاي علمي و پژوهشي با مطامع علمي و انگيزههاي پژوهشي همکاريهايي را با آنها شروع کرده بودند متوجه شديم که هدف اصلي آنها سرقت اطلاعات ژنتيکي کشور در مقايس کلان بوده است.
جلالي تصريح کرد: سال ۹۵ در جلسهاي با کميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي با موضوع مباحث مربوط به پدافند زيستي، اين موارد را مطرح کرديم و اعضاي کمسيوني نيز به ما اصرار کردند که چارچوب قانوني آن مشخص شود. ما در اين زمينه پژوهشهايي با همکاري دانشگاهيان انجام داديم که منتهي به تدوين يک آئيننامه شد که در آن الزامات و بايد و نبايدها کاملا طرح شده و به تصويب رسيد و اين موضوع از طريق سلسله مراتب قانوني به مراجع ذيربط اعلام شده است. در حال حاضر نيز چنانچه انتقالي خارج از مجوز و چارچوبهاي آئيننامه بخواهد انجام شود خلاف قانون است و اگر در سطح گسترده باشد امنيت ملي را تحت تاثر قرار ميدهد.
جلالي در بخش ديگري از سخنان خود با بيان اينکه سازمان پدافند غيرعامل از سال ۸۹ پس از ابلاغ سياست هاي کلي در مورد پدافند غيرعامل از سوي مقام معظم رهبري، روند تدوين سند پدافند زيستي را آغاز کرد، گفت: اين سند با اجماع نظرات نزديک به ۴۰۰ متخصص در حوزه هاي مختلف تهيه و تدوين شد. در اين سند بحث ايجاد قرارگاه پدافند زيستي کشور مطرح شد و ساختار اين قرارگاه در کميته دائمي پدافند غيرعامل که به رياست ستاد کل نيروهاي مسلح و عضويت چند تن از اعضاي هيئت دولت تشکيل مي شود به تصويب رسيد و به دستگاه هاي ذي ربط ابلاغ شد.
وي ادامه داد: ذيل قرارگاه پدافند زيستي کشور هم در هر استان، قرارگاه استاني پدافند زيستي به رياست استاندار و جانشيني فرمانده سپاه استان طراحي و تصويب شد و همه دستگاههاي نظامي، امنيتي، بهداشتي-درماني و خدماتي در اين قرارگاه سازماندهي شد.
سردار جلالي با بيان اينکه از سال ۹۴، از سوي رئيس ستاد کل نيروهاي مسلح براي استانداران حکم فرماندهاي قرارگاه پدافند زيستي، بهعنوان فرمانده دفاع زيستي استان صادر ميشود گفت: در همين چارچوب، براي همه استانها طرح دفاع زيستي آماده و آموزش هاي لازم به مسئولان نيز ارائه شد و در چندين استان کشور، مانور پدافند زيستي برگزار کرديم.
وي متذکر شد: ما حتي در چارچوب آييننامه مرزباني زيستي براي کنترل مرزهاي زميني، دريايي و هوايي اعم از مسافري و باري براي جلوگيري از عوامل و بيماريهاي بيولوژيک، در سال ۹۶ يک مانور پدافند زيستي در فرودگاه بين المللي امام خميني (ره) برگزار کرديم که اتفاقا سناريوي آن، مقابله با شيوع بيماري هاي واگيردار تنفسي و از خانواده کرونا ويروس بود که شرايط امروز را کاملا در فرودگاه امام خميني(ره) شبيه سازي کرديم و نقاط ضعف و اشکالات آن را کشف و برطرف کرديم.
جلالي در پاسخ به اين سوال که آيا اين آئيننامهها و اقدامات تاثيري در مديريت و کنترل مرزهاي ما در برابر ورود کوويد ۱۹ ايجاد کرد يا خير گفت: پاسخ به اين سوال صفر و صدي نيست. با ساختارهايي که در استانها ايجاد کرده بوديم و آموزشها، آمادگيها، طرحها و ساختارهاي استاني ما را کاملا منسجم بود . اقدامات پدافند زيستي در استان ها از کارايي و انسجام نسبي بهتري برخوردار بود.
جلالي تاکيد کرد: از زمان اعلام شيوع کوويد ۱۹ در چين يعني از ابتداي بهمن ماه، قرارگاه پدافند زيستي کشور فعال شد و به جمعبندي وضعيت و ايجاد انسجام براي آمادگي در برابر کرونا پرداخت. در ۵ بهمن ماه نيز نخستين جلسه رسمي برگزار شد و همه دستگاههاي متولي را دعوت و وظايف و دستورالعملها را به آنها ابلاغ کرديم.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور با بيان اينکه ما تا قبل از مقابله با بيماري کرونا، سه مرحله از اقدامات را در دستور کار قرار داديم نيز توضيح داد: پيشبيني، پيشگيري و پيشکنشگري اقدامات قبل از مرحله مقابله است که اين سه گام در بهمن ماه طي شد. پيش بيني يعني ما به ساختارهاي استاني را آماده باش داديم و براي همه استانداران ساختار خاص طراحي شد و از طريق وزارت کشور در اختيار آنها قرار گرفت.
وي ادامه داد: از روزهاي ابتدايي بهمن ماه به صورت روزانه استانها را مورد بررسي، رصد و پايش قرار ميداديم. همزمان پيشنهادي تقديم رئيس ستاد کل نيروهاي مسلح شد تا اين آمادگي در نيروهاي مسلح هم ايجاد شود که به فوريت ابلاغ شد و قرارگاههاي پدافند زيستي در سطح ارتش، سپاه، وزارت دفاع و نيروي انتظامي تشکيل شد. در واقع يک ارتباط منسجم هم در بخش دفاع و هم در استانها شکل گرفت.
جلالي افزود: در اين مرحله وظايف همه دستگاه در مرحله پيشگيري يعني قبل از بروز بيماري انجام شد. براي مثال سيستمهاي آزمايشگاهي دعوت شدند و مشکلات، کمبودها و کاستي ها احصا شد. در آنجا به اين نکته پيبرديم که برخي کمبودها در سيستم آزمايشگاهي ما وجود دارد که بايد برطرف شود و ساختار آزمايشگاهي ارتقا يابد. اگرچه مدتي زمان برد اما به فاصله اندکي پس از شيوع ويروس کرونا در کشور، آزمايشگاههاي تشخيصي ما توسعه پيدا کرد و توانست اقدامات خوبي پاسخگوي نيازهاي بخش بهداشت و درمان ما باشد.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور خاطرنشان کرد: ما در حال حاضر يک تيم تخصصي سازماندهي کردهايم که در حال بررسي فعاليت همه دستگاههاي مسئولي است که در چند ماه گذشته درگير مبارزه با بيماري کرونا بودند تا نقاط ضعف و قوت آن مشخص شود تا نهايتا برنامه راهبردي اصلاحي پدافند زيستي را براي ادامه کار تدوين و اجرايي کنيم
جلالي گفت: فناوري هاي نوين در پدافند زيستي کارکردهاي بسياري موثري داشته است. 13 کارکرد جدي فناوري اطلاعات در پدافند زيستي را شناسايي کردهايم براي مثال ميتوان از ظرفيتهاي انفورماتيک و فناوري اطلاعات و ارتباطات براي بسياري از فعاليتهاي پايش، تشخيص و شناسايي و مراقبت بيماران استفاده کرد.
وي با بيان اينکه يکي از برنامههاي آينده ما اين است که از اين کارکردهاي مدرن استفاده کنيم توضيح داد: يکي از اين ابزارها قرنطينه مجازي است که ميتوان مبتني بر فضاي مجازي و وضع مقررات کاملا شرايط قرنطينه بيماران را در مقياس منزل، محله يا شهر کنترل و اعمال کند و در واقع ميتوان گفت که مقابله و مبارزه با کرونا براي کشور دانش هاي جديد و دستاوردهاي ارزشمندي توليد کرده است.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور تصريح کرد: از آنجايي که اپيدميولوژيستها معتقدند در حال حاضر اين بيماري واکسن و دارو ندارد، طبيعتا شکست قطعي و نابودي کامل آن ممکن نيست و احتمال تکرار آن به ويژه در فصل سرد سال 99 وجود دارد همين سبب شده است که يک اجماع جهاني از جمله در کشور ما براي توليد دارو و واکسن با تمام توان ايجاد شده و تلاش مي شود تا به واکسن و دارو دست يابيم.
وي ادامه داد: بنابراين ما بايد از فرصتي که پس از فروکش کردن بيماري در اختيار ما قرار ميگيرد استفاده و نقاط ضعفمان را شناسايي کنيم. اشکالات را برطرف و ساختارها را اصلاح کنيم و از قابليت هاي نو نيز استفاده کنيم تا در دوره بعدي که احتمالا پائيز 99 است بتوانيم مقابله بهتري با شيوع و درمان بيماري کرونا داشته باشيم.
جلالي با بيان اينکه بايد دانست بزرگي اين بيماري براي بسياري از مسئولين دستگاه هاي اجرايي قابل تصور نبود، متذکر شد: ديديم که اين اتفاق افتاد و همه دنيا را درگير کرد. تا زماني که براي اين بيماري دارو و واکسن پيدا نشود تنها راه حل براي کنترل و مديريت آن رعايت بهداشت است و بايستي الگوهاي بهداشتي زيستي به بخشي از سبک زندگي مردم تبديل گردد.
وي گفت: در اين ميان نقش صدا و سيما مهمتر و اثرگذارتر است چون صدا و سيما ميتواند با آموزش و فرهنگسازي و ايجاد يک فرهنگ بهداشتي جديد، آمار ابتلا را بسيار کاهش دهد در واقع يک پيشگيري بزرگ اتفاق ميافتد. نکته اين است که اگر اين بيماري فروکش کرد صدا و سيما نبايد آموزش بهداشتي مردم و شهروندان را رها کند و اين فرهنگسازيها در واقع بايد تا تغيير رفتار و اتخاذ يک سبک زندگي هوشمندانه بهداشتي و زيستي ادامه يابد.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور با بيان اينکه توسعه فرهنگ بهداشتي و آشنايي با تهديدات زيستي و بيولوژيک بايد جزو وظايف و ماموريت هاي صدا و سيما ديده شود، گفت: در غير اين صورت ممکن است مجدد فرهنگ بهداشتي مردم کاهش يافته و درصد شيوع و ابتلا مجدد افزايش يابد.
وي با بيان اينکه در مقايسه عملکرد کشور ما در بحران کرونا با ساير کشورهاي جهان ما متوجه ظرفيت هايي ميشويم که در ساير کشور وجود ندارد، تصريح کرد: زماني که مقام معظم رهبري تمام قوا را براي مقابله با اين بيماري بسيج کرد همه به ميدان آمدند. در واقع ممکن است ما در مواجه با اين بيماري در ابتدا تا حدي عقب ماندگي داشته باشيم ولي جامعه ما با يک روحيه بسيجي به فرمان مقام معظم رهبري به ميدان ميآيد. همه نيروها همسو شده و انرژي بسيج به مردم منتقل شد و تمام توان به ميدان آمد.
جلالي اين ظرفيت را يک بسيج هوش هيجاني ملي عنوان کرد که توان و سرعت آن آنقدر زياد است که همه عقبماندگيها را به سرعت جبران ميکند. اکنون وزارت بهداشت ما در بحران کرونا با شرايطي مواجه شده است که تاکنون تجربه آن را نداشته است اما ميبينيم که تابآوري بسيار خوبي را در برابر اين بيماري از خود نشان داده است. در واقع وزارت بهداشت و درمان و دستگاه سلامت کشور تاب آوري بالاي در برابر شديدترين بحران حوزه سلامت از خود نشان داد.
وي ادامه داد: با توجه به وجود ذخايرمناسب مواد غذايي و مايحتاج ضروري، با وجود اينکه همه دنيا با کمبود مواد غذايي روبرو شد اما ما در اين زمينه با مشکلي مواجه نبوديم و تمام اقلام ضروري در دسترس مردم قرار داشت. در اين زمينه وجود سوپرمارکتهاي کوچک محلي و عدم اتکاي کامل به فروشگاههاي زنجيرهاي بزرگ سبب شد اصلا دچار کمبود نشويم و ذخيره توزيع شده در محلات در قالب فروشگاه هاي کوچک کمک زيادي به حفظ تعادل و تاب آوري بازار نمود.
رئيس سازمان پدافند غيرعامل کشور تصريح کرد: ما در کشوري هستيم که با سطح گستردهاي از تحريمها و محاصرههاي اقتصادي دشمنان روبروست اما هيچ حادثه امنيتي در حوزه بيماري کرونا در کشور نداشتيم و با هيچ بينظمي اجتماعي، حمله و غارت فروشگاهي مشابه آنچه در کشورهاي غربي و آمريکا شاهد بوديم مواجه نشديم.بنابراين تاب آوري ساختار امنيتي و اقتصادي نيز تمرين مناسبي داشته است.
جلالي با بيان اينکه ما نه تنها در اين زمينهها مشکلي نداشتيم بلکه اين بيماري موجب تقويت انسجام ملي و اجتماعي ما و موجب به ميدان آمدن همه ظرفيتها شد تصريح کرد: اين نشان ميدهد که برگشت به ارزشهاي اسلامي و ديني در مولفه تابآوري اجتماعي جزو نقاط قوت ماست و ما بايد آن را ببينيم، بشناسيم و شکرگزار آن باشيم.
جلالي گفت: ما ممکن است خودمان به شرايط خودمان نقدي داشته باشيم ولي وقتي شرايطمان را با دنيا مقايسه ميکنيم متوجه ميشويم که در وضعيت مناسبي به سر ميبريم. از سوي ديگر مردم ما مردم بسيار فهيمي هستند که هر بار حرف واحد و منسجم از حاکميت و دولت بشنوند تبعيت و همراهي ميکنند بنابراين در چنين شرايطي مردم ما با توجه به فرهنگ غني که دارند انضباط اجتماعي را به بهترين نحو مراعات ميکنند.به يک تعبير روحيه تعاون اسلامي و حس نوع دوستي مردمي در کشور نيز در شرايط مبارزه با کرونا جلوه خاصي از خود نشان داد و به تقويت و ارتقاي انسجام ملي کمک کرد.
رئيس سازمان پدافندغيرعامل کشور متذکر شد: اين بيماري فعلا دارو و واکسن ندارد فقط با تغيير رفتار اجتماعي-بهداشتي قابل درمان و کنترل است. در واقع ما بايد به سبک جديدي از الگوي بهداشت زيستي در کشور دست يابيم، آن را توسعه دهيم و آن را تکرار و تمرين کنيم تا به رفتار ما تبديل شود. تنها با چنين رفتاري است که به يک بازدارندگي در برابر اين بيماري دست مييابيم. به عبارتي يک زندگي مسالمت آميز در کنار اين بيماري داشته باشيم تا زماني که واکسن يا داروي مناسب آن توليد شود.
بازار