انتقادات جدی فعال اصولگرا به جریان اصولگرایی

ايرنا: شما از چهره هايي هستيد که عليرغم تعلق خاطر به جريان اصولگرايي، انتقاداتي را هم به اين جبهه وارد مي دانيد. اين انتقادات چيست؟

ايماني: اصولگرايان کساني هستند که به اينکه اسلام مي تواند و بايد تشکيل حکومت دهد و حکومت اسلامي و ديني را اداره کند باور دارند. آنها حکومتي را که بر مبناي انديشه هاي فقهي فلسفي و اجتماعي اسلام است ، قبول دارند. آنها اين نکته را قبول دارند که اگر اختيارات و بسط يد داشته باشند بايد حکومت اسلامي تشکيل دهند. اين اساس همان انديشه هاي مرحوم امام خميني(ره) بنيانگذار اين نظام است. بر همين مبنا اصولگرايان عموما اساس اين حکومتي را که الان است با همه نواقضي که دارد و با همه ايرادات و انتقادات که ممکن است به آن داشته باشند باور دارند. اصولگرايان به حکومتي که تحت ولايت يک فرد اسلام شناس يا همان فقيه است معتقدند. اصولگرايان اصل حکومت مبتني بر ولايت مطلقه فقيه و آن چه را مرحوم امام پي ريزي کرد ، قبول دارند. البته ممکن برخي از اين جريان، انحرافاتي هم داشته باشند.

در دهه اول انقلاب شاهد بوديم که جريان چپ که بعدها اسمشان دوم خردادي و سپس اصلاح طلب شد به شدت و حتي تندتر از جريان اصولگرايان به مباني حکومت ولايت فقيه اعتقاد داشتند. اما آنها به تدريج اين اعتقاد خود را از دست دادند و تبديل به طيف هاي مختلف شدند. برخي طيف هايشان که به صراحت اعلام کردند که ما اشتباه کرديم و اساسا هر نوع حکومتي بر مبناي انديشه هاي اسلام يا هر نوع ايدئولوژي مردود است. يعني کاملا سکولار شدند و از مباني حکومت ديني و اسلامي فاصله گرفتند. در برخي طيف هايشان هم نه تا اين حد، ولي بالاخره در انديشه هايشان ديگر آن چيزي که به عنوان تفکر بنيانگذار جمهوري اسلامي بود ديگر وجود ندارد و اين نکته مهمي است.

اما آن چيزي که مي شود به عنوان نقدي بر افکار جريان اصولگرا وارد کرد ضرورت بازنگري اصولگرايان در برخي انديشه هايشان نسبت به حکومت اسلامي است. اين بازنگري بسيار لازم است و اگر انجام نشود اصولگرايان در پرواز خود دچار مشکل مي شوند زيرا يک بال آنها خوب عمل نمي کند. اما اين بازنگري چيست؟ بازنگري ذکر شده بايد درباره نقش و جايگاه مردم در حکومت اسلامي است. اگر شاهديم که در برخي از مواقف، خواست سياسي اصولگرايان مقداري از رهبري کنوني نظام عقب مي افتد به همين دليل است. رهبري مواضعي دارند که اصولگرايان خيلي شايد فهم درستي از آن نداشته باشند. اصولگرايان بايد در زمينه خواست و نياز مردم و تطبيق آن با ضوابط و احکام شرعي، انديشه و نظريه پردازي کنند که البته هنوز چنين اقدامي از سوي اصولگرايان نشده است.

نقطه ضعف مهم ديگر اصولگرايان، ترجيح دادن تکليف گرايي بر نتيجه گرايي است. آنها در اداره جامعه دنبال رفع تکليف هستند و به نتيجه کارهايشان نمي نگرند. اين مبناي ناصحيحي براي اداره يک حکومت اسلامي است. اصولگرايان اگر بخواهند در ايران و کشورهاي ديگر پا بگيرند بايد در اين فکر خود تجديد نظر کنند. جمله اي از امام(ره) نقل شده است که ما مامور به فعليم نه مامور به نتيجه. اشتباه اصولگرايان اين است که اين جمله امام را به کل افعال و اداره حکومت اسلامي تعميم داده اند. اين تعميم بسيار تعميم اشتباهي است. اتفاقا ما در بسياري از مواقف در حکومت بايد مامور به نتيجه باشيم نه مامور به صرف انجام فعل.

اگر دقت کنيم در افکار مربوط به امر به معروف و نهي از منکر در رساله هاي فقهي مان، در بسياري از مواقع اگر نتيجه مطلوب از امر به معروف يا نهي از منکرمان به دست نيايد انجام آن فعل هم از انسان ساقط مي شود. به باور من نتيجه گرايي در افکار اصولگرايان در اداره حکومت و اداراه اجتماع کمرنگ است. اين دو مورد نقاط ضعفي است که اصولگرايان بايد با شجاعت و با نظريه پردازي صاحب نظران خود در صدد رفع آن باشند تا بتوانند در آينده سياسي کشور نقش فعالي داشته باشند.

در غير اين صورت ممکن است اصولگرايان مطلوب اکثريت جامعه نباشند و فقط بخشي از جامعه پذيراي آنها باشد. اصولگرايان بايد آن قدر پذيراي افکار عمومي و ايده هاي مردم باشند تا به خوبي بتوانند مورد پذيرش مردم قرار گيرند. در غير اين صورت اصولگرايان فقط مي توانند با تکيه بر برخي پارامترهاي ديگر به قدرت برسند که اين در دراز مدت مطلوب نيست.