آسمان امن ایران با رادارهای بومی؛ از البرز تا چشم عقاب

جمهوري اسلامي ايران و نيرو‌هاي مسلح آن در سال‌هاي اخير به ويژه پس از پايان جنگ تحميلي تاکنون توانسته‌اند دستاورد‌هاي مهمي در حوزه تجهيزات و ارتقاي توان رزمي به دست آورند.

خودکفايي و ايجاد قدرت درون‌زا با طراحي و ساخت انواع تجهيزات نظامي بومي در سال‌هاي اخير به قدري سرعت يافته که حيرت بسياري از ناظران بين المللي را به همراه داشته و باعث شده توان نظامي کشورمان هر سال بيش از سال‌هاي گذشته رشد کند.

همه اين دستاورد‌ها مويد اين مطلب است که فرماندهان و مسئولان نيرو‌هاي مسلح کشورمان به خوبي به اهميت خودکفايي و دارابودن تجهيزات گوناگون تسليحات در همه حوزه‌ها پي برده‌اند. پدافند هوايي و تجهيزات مورد استفاده در آن يکي از اين حوزه‌هاي مهم در نيرو‌هاي مسلح کشورمان است که ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي طي سال‌هاي اخير در قالب قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء (ص) با يکديگر همکاري تنگاتنگي دارند.

پيشرفت سامانه‌هاي پدافند هوايي ايران اينک به مرحله بي‌نيازي نزديک شده، ولي ظاهرا اين پايان کار نيست و ايران گام‌هايي در جهت صعود کم سابقه در حوزه سامانه‌هاي پدافندي برداشته است. اين در حاليست که ساخت سامانه باور ۳۷۳ در کم‌تر از ۱۰ سال تکميل و اجرايي شده است؛ بنابراين حال که ايران به بالاترين سطح فناوري دفاعي در حوزه پدافند هوايي دست يافته است، از اين پس در مدت زمان کوتاه‌تري قادر خواهد بود که محصولات باکيفيت‌تري را توليد کند. به معناي ديگر ايران در مرز علم پدافندي روز دنيا در حال حرکت است و هر لحظه بايد منتظر اعلام يک خبر و دستاورد جديد دفاعي در اين حوزه بود.

کشف، رصد، پايش، درگيري و انهدام اهداف هوايي به ويژه پهپاد‌ها و حتي نشاندن و سالم گرفتن آن‌ها از جمله قابليت‌هاي نرم و سخت پدافند هوايي است که نمونه‌هاي متفاوتي از آن را طي سال‌هاي اخير شاهد بوديم. البته حاصل اين همکاري‌ها نيز امنيت بسيار بالاي آسمان ايران اسلامي در قالب شبکه يکپارچه پدافندي هوايي کشور است، شبکه‌اي که با دارا بودن لايه‌هاي مختلف و متعدد امنيت بسيار بالايي را براي کشورمان فراهم کرده‌اند.

اين پيشرفت‌ها در افزايش سطح پوشش راداري کشورمان نيز مشهود است به نحوي که پدافند هوايي کشورمان پس از پيروزي انقلاب اسلامي با پوشش بيش از ۳ هزار و ۶۰۰ نقطه، گستردگي فراگير و کارآ بودن خود را در حفظ آسمان ايران اسلامي از پرنده‌هاي متخاصم و بهبود تردد هوايي و مراقبت‌هاي اطلاعاتي فرامنطقه‌اي نشان داده است. يکي از ابزار‌هاي اين رصد و پايش رادار‌ها هستند که صنايع دفاعي کشورمان نمونه‌هاي متنوعي از آن‌ها را طراحي و توليد و همچنين کاربردي کرده‌اند.

در سال‌هاي اخير وجود تهديدات مختلف و همچنين گسترش تهديدات باعث شده تا مسئولان دفاعي کشورمان بيشتر به فکر طراحي و ساخت رادار‌هاي بومي باشند. يکي از اين تهديدات که در سال‌هاي اخير بيشتر به چشم مي‌خورند، هواپيما‌هاي بدون سرنشين يا پهپاد‌ها هستند. پهپاد‌ها که در سال‌هاي اخير به عنوان يک تهديد جدي در دکترين دفاعي کشور‌ها به خصوص ايران اسلامي مطرح هستند بايد توسط سامانه‌هاي خاص همچون رادار‌ها شناسايي شوند.

در ادامه با ۵ سامانه راداري بومي برتر آشنا مي‌شويم.

برترين رادارهاي بومي ايران را بيشتر بشناسيم

رادار البرز

سامانه بومي راداري البرز صبح امروز چهارشنبه ۱۰ شهريورماه امسال به مناسبت روز پدافند هوايي ارتش با حضور امير سرتيپ عليرضا صباحي‌فرد فرمانده نيروي پدافند هوايي ارتش در سازمان تحقيقات و جهاد خودکفايي اين نيرو رونمايي شد.

نوع: آرايه فازي سه بعدي.

بيشينه برد: ۴۵۰ کيلومتر.

ارتفاع: توان کشف و رهگيري اهداف در ارتفاع پست.

ماموريت: رهگيري و آشکارسازي اهداف برد بلند با سطح مقطع راداري پايين و پنهان‌کار.

قابليت ويژه: رهگيري ۳۰۰ هدف به طور همزمان.

رادار چشم عقاب

هفتم آذرماه سال ۱۳۹۷ بود که يک محصول ويژه و جديد در نمايشگاه دستاورد‌هاي نيروي دريايي ارتش خودنمايي کرد، يک رادار آرايه فازي ويژه با نام چشم عقاب.

نوع: آرايه فازي فعال در باند S.

شکل: تشکيل شده از ۴ صفحه.

بيشينه برد: ۲۰۰ کيلومتر.

بيشينه ارتفاع: ۳۰ کيلومتري.

ماموريت: پوشش کامل اطراف ناوشکن‌ها، انتقال اطلاعات اهداف مختلف به سامانه‌هاي موشکي و توپخانه ناوشکن‌ها، رهگيري و شناسايي اهداف مختلف همچون شناور، هواپيما، بالگرد، پهپاد و موشک کروز.

قابليت ويژه: توان بروزرساني وضعيت اهداف در زير ۱ ثانيه، ارسال تصادفي پالس، تغيير سريع فرکانس و تجزيه و تحليل سيگنال‌هاي اخلالگرها و بسياري قابليت‌هاي ويژه.

مزيت‌: نياز کمتر به تعمير و نگهداري و کوچک‌بودن سطح مقطع راداري بدنه و سازه.

رادار فتح ۱۴

رادار فتح ۱۴ براي اولين بار در مهرماه سال ۱۳۹۴ در رزمايش محرم در غرب کشور رونمايي و عملياتي شد. اما شواهد و بررسي‌ها نشان مي‌دهد که اين رادار دو سال قبل يعني در صنايع صاشيراز وابسته به وزارت دفاع و پشتيباني نيرو‌هاي مسلح طراحي و ساخته شده است.

نوع: آرايه فازي جهت رادار هشدار اوليه.

شکل: يک مستطيل بزرگ شامل ۶۴ المان به شکل ۶ ضلعي.

بيشنيه برد: ۶۰۰ کيلومتر.

پوشش: چرخش ۳۶۰ درجه براي پوشش کامل.

ماموريت: کشف ريزپرنده‌ها، تحرک بالا و اتصال سريع به شبکه فرماندهي و کنترل، مقاومت در برابر جنگ الکترونيک دشمن، انتقال اطلاعات در کمترين زمان ممکن به مراکز تصميم گيري، آنتن سامانه تشخيص دوست از دشمن و دارا بودن ۵ روش ويژه مقابله با ضد جنگ الکترونيک يا ECCM.

رادار کيهاني سپهر

فاز اول رادار برد بلند سپهر در يک قطاع ۲۰ آبان‌ماه سال ۱۳۹۳ با حضور امير فرزاد اسماعيلي فرمانده قرارگاه پدافند هوايي و امير شهرام معاون اجرايي قرارگاه و جمعي از نخبگان، طراحان و مسئولان در مدار عملياتي شبکه يکپارچه پدافند هوايي کشوربا موفقيت تست و ارزيابي شد.

نوع: هشدار اوليه.

برد: ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کيلومتر.

پوشش: محدوده‌هاي وسيع با تاباندن امواج راداري به لايه‌هاي جو.

ماموريت: هشدار اوليه سامانه‌هاي دفاع موشکي بالستيک و کروز، اقيانوس‌شناسي، کنترل ترافيک دريايي و امکان رصد تحرکات کشور‌هاي مختلف در پيرامون کشورها.

رادار کاوش

رادار جست‌وجو و مراقبت ۳ بعدي کاوش يکي از انواع رادار‌هاي بومي ساخت کشورمان است که يکي از اهداف اصلي ساخت آن کشف و رهگيري موشک‌هاي کروز مهاجم به سوي ايران اسلامي محسوب مي‌شود.

نوع: يک رادار جست‌وجو و مراقبت ۳ بعدي در باند UHF.

زاويه پوشش: ۲۵ درجه.

ارتفاع پوشش: ۶ کيلومتر.

کمينه برد: ۵ کيلومتر.

بيشنيه برد: ۱۵۰ کيلومتري.

ماموريت: کشف و شناسايي اهداف در ارتفاع پايين و يکي از مهم‌ترين اجزاي ايجاد کننده قابليت کشف اهداف پنهانکار و رادارگريز در سامانه‌هاي پدافند هوايي.

مزيت: تحرک بالا و انتقال سريع اطلاعات دريافتي به سامانه‌هاي پدافندي.