ایسنا/ رئیس ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوسشناسی و علوم جوی استان بوشهر، گفت: یافتههای حاصل از مطالعات و اکتشافات پژوهشگران کشورمان در چشمه تووه در شمال استان خوزستان، این چشمه را به یکی از مهمترین زیستگاههای زیرزمینی ایران و جهان از نظر تنوع زیستی تبدیل کرده است.
به نقل از پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی، دکتر یاسر فاطمی با اشاره به پیشینه شناسایی زیستگاههای ماهیان کور در ایران اظهار کرد: برای سالیان متمادی، خروجی غار لون در استان لرستان، با دارا بودن سه گونه ماهی کور، تنها زیستگاه شناختهشده این ماهیان در کشور بود، تا اینکه در سال ۱۳۹۵ با کشف غاری در شهرستان بهبهان، دومین زیستگاه ماهیان کور ایران شناسایی شد.
وی افزود: غار ماهی کور تشان با تنوع زیستی غنی و منحصر بهفرد خود، از جمله یک گونه ماهی کور (Garra tashanensis)، یک گونه حلزون غارزی (Trogloiranica tashanica)، یک گونه میگوی غارزی (Caridina tashanica)، یک گونه دوجورپای غارزی (Tegano tashanensis) و یک گونه جورپای غارزی (Stenasellus tashanicus)، بهعنوان مهمترین غار سولفیدی کشور و یکی از غارهای سولفیدی مهم جهان شناخته میشود. در مجاورت این غار نیز چشمه تنگ بن با دارا بودن دو گونه ماهی کور (Garra rufa و Garra tashanensis)، سومین زیستگاه مهم این ماهیان در کشور به شمار میرود.
فاطمی ادامه داد: بر اساس برخی گزارشهای غیررسمی درباره وجود ماهی کور در چشمههای روستای تووه در شمال استان خوزستان و در مرز استان لرستان، بررسی خروجی چشمههای این منطقه در دستور کار پژوهشگران قرار گرفت و در تابستان سال ۱۳۹۸، حضور دو گونه ماهی کور (Garra typhlops و G. lorestanensis) در خروجی چشمه تووه مستند شد.
وی گفت: مطالعات در این منطقه ادامه یافت و در اسفندماه ۱۴۰۰، با تلاش مشترک من و دکتر محمدجواد ملکحسینی، یک گونه جورپای زیرزمینی در مجاورت چشمه تووه کشف شد که به یاد شهید محمداسماعیل سزاری، Asellus ismailsezarii نامگذاری شد.
رئیس ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوسشناسی و علوم جوی استان بوشهر افزود: در ادامه این مطالعات، در اواخر شهریورماه ۱۴۰۱، یکی دیگر از گونههای نادر ماهیان کور ایران با نام Eidinemacheilus smithi در این چشمه گزارش شد. در این مطالعه که با مشارکت دکتر حمیدرضا اسماعیلی، دکتر محمدجواد ملکحسینی، پژوهشگران اسلوونی و من انجام گرفت، اطلاعات مولکولی نمونههای این گونه از چشمه تووه در بانک جهانی ژن نیز به ثبت رسید.
فاطمی با اشاره به ادامه اکتشافات در چشمه تووه، اظهار کرد: در مطالعات بعدی، با همکاری دکتر محمدجواد ملکحسینی و پژوهشگرانی از کشورهای اسلوونی، لهستان و بلژیک، یک جنس جدید به نام Iranobelgrandia و دو گونه جدید از شکمپایان زیرزمینی با نامهای Iranobelgrandia persica و Pseudamnicola stygopersica در خروجی این چشمه کشف و بهصورت علمی معرفی شدند.
وی تصریح کرد: مجموعه این یافتهها نشان میدهد که چشمه تووه با دارا بودن سه گونه ماهی کور و دو گونه شکمپای زیرزمینی، از نظر تنوع زیستی در میان مهمترین زیستگاههای زیرزمینی ایران و حتی در سطح جهان قرار دارد و همچنان میتواند حاوی گونهها و رازهای ناشناخته دیگری باشد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی در پایان با تأکید بر ضرورت حفاظت از این زیستگاه ارزشمند، گفت: با توجه به اهمیت علمی و تنوع زیستی منحصربهفرد چشمه تووه، ضروری است پیش از تکمیل سایر مطالعات، اقدامات لازم برای ثبت این چشمه بهعنوان اثر طبیعی ملی انجام شود تا با اختصاص یک محیطبان و اعمال حفاظت مؤثر، از تخریب زیستگاه و هرگونه دستاندازی به حریم آن جلوگیری شود.
