تازه‌های نشر/کتابی کاربردی برای سخن گفتن به شیوه کزازی/ اسم پارسی کزازی برای شهری در آلمان

فارس/ «فرهنگ پارسي» در واقع يک فرهنگ لغت از واژه‌هايي است که ميرجلال الدين کزازي در سخنان و متونش از آنها استفاده مي‌کند. ميرجلال الدين کزازي کسي است که در ادبيات امروز ما به متفاوت سخن گفتن شهره است و در کلام و نوشتارش از کلمه‌ها و افعالي استفاده مي‌کند که گاه فهميدن معناهاي آنها دشوار است. کتاب «فرهنگ پارسي» يکي از جديدترين کتاب‌هايي است که انتشارات معين آن را وارد بازار نشر کرده است. اين کتاب که خبر انتشارش کمي تعجب برانگيز بود، در واقع يک فرهنگ لغت از واژه‌هايي است که ميرجلال الدين کزازي در سخنان و متونش استفاده مي‌کند و در تشريح اين فرهنگ پارسي که به کوشش سيمين جلالي منتشر شده‌است، آمده است: بر پايه واژگان نژاده و ناب برساخته و در پيش نهاده و به کار گرفته دکتر ميرجلال الدين کزازي. اين واژه نامه که واژه نامه‌اي دو سويه است يعني هم معناي واژه‌هاي کزازي در آن آمده است و هم برگردان کلمه‌هايي که ما در زبان روزمره از آن استفاده مي‌کنيم در دايره واژگاني کزازي، دستاورد نزديک به 20 سال يادداشت برداري از نوشته‌هاي اين استاد دانشگاه توسط سيمين جلالي است. در ابتداي اين واژه نامه دو سويه ابتدا کلمه‌هاي ساخته و استفاده شده کزازي در نوشته‌هايش آمده و در مقابل آنها به قول نويسنده معادل تازي آن کلمه که امروز از آن استفاده مي‌شود، آورده شده است و بعد يک يا دو نمونه از استفاده اين واژه در متون کهن ما که بيشترشان از ديوان اشعار شاعران کهن وام گرفته شده‌اند، آورده شده است. هر چند بعضي از لغت‌هاي آورده شده در اين بخش چندان ناآشنا و غريب نيستند، اما بعضي ديگر از کلمه‌ها و به خصوص واژگان ترکيبي که با استفاده از يک کلمه، کلمه‌هاي متفاوتي ساخته شده است، غريب به نظر مي‌رسند. **وقتي کزازي براي يک شهر در آلمان هم اسم پارسي مي‌گذارد! مثلا ابتداي اين فرهنگ لغت با کلمه آب شروع شده است که در توضيح آن قسمتي از جلد يک نامه باستان نوشته دکتر کزازي در توضيح اين کلمه آمده است: «بر پايه جهان‌بيني باستاني آب بکي از چهار آخشيجان است و پديده‌هاي اينسري و گيتيگ از دو آخشيج آب و باد پديد آمده‌اند. ويژگي آب، سردي و تري است.» و تعدادي از کلمه‌هايي که کزازي با آب ساخته است يا آنها را از ميان متون کهن زنده کرده است، چنين است: آب آسا (يعني: روان، سيال)، آباد، آباداني، آب پاشان (يعني: جشن)، آب‌پيما (يعني: کشتي)، آب‌جامه (يعني: مايو)، آبخانه(يعني: آکواريوم)، آبخانه (يعني: مبال)، آبخوست(يعني: جزيره)، آبخوستک (جزيره کوچک)، آبخوستگان (يعني: مجمع الجزاير)، آبخوسته(يعني: شبه جزيره)، آبدان (يعني: حوض)، آبدژ (يعني: واسربورگ، شهري در آلمان)!، آبدست(يعني: چابک)، آب دندان (يعني: ساده دل)، آب رساندن (يعني: آغشتن)، آب شاخک (يعني: خليج کوچک) و... در سوي دوم کتاب بيشتر کلمه‌هايي آمده است که از ديگر زبان‌ها و به خصوص زبان فرانسه وارد زبان فارسي امروز شده‌اند و مقابل هر يک از اين کلمه‌ها برابرهاي آنها در نوشته‌ها و زبان گفتاري کزازي آمده است. **نام هنري کزازي چيست؟ اين فرهنگ لغت علاوه بر تشريح واژه‌ها بخشي پاياني با نام ترفندهاي ادبي (تشبيه، استعاره، مجاز، کنايه) دارد که در آن، بخشي از اين ترفندها که در سروده‌هاي فردوسي، حافظ و ديگر شاعران به کار رفته است و کزازي در نوشته‌هايش آنها را گزارش داده، آمده است. همچنين نکته جالب ديگر در اين کتاب اين است که علاقه‌مندان هنر و ادب معاصر بدانند که جلال الدين کزازي يک نام هنري دارد و نام هنري او که در پاي بعضي از شعرهايش نيز آمده است، «زروان» است. براي پيدا کردن معني اين کلمه به فرهنگ پارسي رجوع کرديم اما معنايش را نيافتيم! منابع و مآخذ اين کتاب يا به قول نويسنده‌اش آبشخورهاي اين فرهنگ پارسي 40 کتاب کزازي و 2 مقاله از اين نويسنده است که اين فرهنگ 887 صفحه‌اي را ترتيب داده است. کزازي در ابتداي اين فرهنگ نيز با خوانندگان سخني کوتاه گفته و نوشته است: «فرهنگ پارسي پاسخي است پايدار و شايان به نيازي فرهنگي و ادبي؛ نيازي که که از ديرباز تا کنون بر آورده نشده بود. از افزون بر دو دهه پيش که من پارسي گرايي را پيگير و بي گسست آغازيده‌ام و بدان دست يازيده‌ام که در گفتار و نوشتار از واژه‌هاي ناب و نژاده پارسي بهره ببرم، بسياري از دوستان و باورمندان اين زبان شورانگيز دلاويز که بر پايه آن دستان آشناي نغز، برآنند که شکر است و از هر زبان به گيتب، در شيوايي و دلارايي، در خنياوري و جان پروري، خوشتر پايفشار و استوار از من در مي‌خواستند که واژه‌هاي برساخته و نو پديدي را گرد بياورم و در فرهنگي بگنجانم و فراپيش خواستاران و دوستاران بنهم....» **يک پيشنهاد خوب براي دانشجويان زبان فارسي به هر حال اين فرهنگ در بسياري از موارد در پيشنهاد واژه‌هاي فارسي، کلمه‌هايي بس زيبا و گوش نواز با استفاده از ترکيب کلمه‌هاي ساده، پيشنهاد مي‌کند که مي‌توانند در فارسي امروز جايي باز کنند. اما کلمه‌هاي بسياري نيز هستند که بسيار سنگين و دور از ذهن و زبان فارسي زبانان امروز به نظر مي‌رسند و بعيد است بتوانند باز به دايره واژگاني ايرانيان باز گردند. اما به هر حال اين کتاب راهنماي خوبي است براي کساني که مي‌خواهند کتاب‌هاي کزازي را بخوانند و بفهمند. به خصوص دانشجويان زبان و ادبيات فارسي که بعضي از کتاب‌هاي اين نويسنده جزء منابع درسيشان است! انتشارات معين «فرهنگ پارسي» در 887 صفحه با قيمت 35هزار تومان منتشر کرده است. تلفن مرکز پخش اين نشر 66961495 و66414230 است.